VS houden tienduizend mensen vast in Irak

Het Amerikaanse leger houdt in Irak tweemaal zoveel gevangenen vast als werd aangenomen. De Amerikaanse generaal Janis Karpinski schatte dinsdag hun aantal op tienduizend....

Sinds de oorlog in Irak begon, op 20 maart, hebben Amerikaanse troepen duizenden arrestaties verricht, maar exacte cijfers waren steeds niet voorhanden.

Vooral de categorie security detainees is een hersenbreker voor de Amerikanen. Generaal Karpinski, die de gevangenen in Irak onder haar hoede heeft, kreeg een maand geleden opdracht van minister van Defensie Donald Rumsfeld om de gevangenen 'die in geen enkele categorie vallen' in kaart te brengen. Het zijn fedajien, Ba'ath-leden, buitenlandse strijders, terroristen en anderen die bijvoorbeeld met het plegen van aanslagen of het zetten van hinderlagen een bedreiging vormen voor de Amerikanen en de nieuwe Iraakse regering.

Op een vraag naar de betekenis van het begrip security detainees moest Rumsfeld onlangs het antwoord schuldig blijven, schreef The New York Times woensdag. Tijdens de oorlog in Afghanistan spraken de VS van 'vijandelijke combattanten'.

Evenals destijds in Afghanistan zouden zich ook in Irak Amerikaanse en Britse staatsburgers onder de gevangenen bevinden: zes Amerikanen en twee Britten, aldus Karpinski.

De security detainees zijn in de ogen van het Pentagon nadrukkelijk geen krijgsgevangenen - een verschil is dat het leger hen wel mag ondervragen. 'Het is niet dat ze geen rechten hebben', zei Karpinski tegen de The New York Times. 'Ze hebben minder rechten.' Maar de regels die gelden voor deze verdachten zijn tot ongenoegen van het Rode Kruis en Human Rights Watch niet helder.

Generaal Janis Karpinski gaf verslaggevers van onder andere de persbureaus AFP en AP, en de kranten The New York Times en El País dinsdag een rondleiding door de Abu Ghraib-gevangenis, ooit Saddams beruchte martelbastion net buiten Bagdad. Het was 'zonder twijfel een propagandastunt', schrijft El País, om de aanhoudende kritiek op de behandeling van de gevangenen te pareren. Veel andere gevangenen zitten in een Amerikaans kamp bij het vliegveld van Bagdad en in de gevangenis van de zuidelijke stad Umm Qasr.

Vooralsnog zitten veruit de meeste gevangenen voor een onbepaalde periode vast. Nog geen enkel onderzoek naar de verdachten is afgerond, zei luitenant-kolonel Kirk Warner deze week in The Wall Street Journal, die zich ondermeer bezighoudt met het opzetten van een nieuw justitiesysteem van Irak.

'We weten dat we niet geweldig geopereerd hebben, maar we proberen het te verbeteren.' De gebrekkige administratie van de gevangenissen leidt tot irritatie bij familieleden. Sommigen hebben hun verwanten na weken nog niet teruggevonden.

Sinds de aanslagen van 11 september 2001 en de strijd tegen Taliban en Al Qa'ida in Afghanistan is vaker kritiek geuit op de arrestaties van personen die een gevaar voor de VS zouden vormen. Zo is de status van de bijna zevenhonderd in Afghanistan opgepakte strijders die op Amerikaanse legerbasis Guantánamo Bay vastzitten nog steeds onduidelijk - ook de 'vuile bommaker' José Padilla zit al ruim een jaar op schimmige gronden vast in de VS. Maar generaal Karpinski ontkende dat er ook een 'Guantánamo Bay voor Irakezen' in de maak is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden