VS hopen op uitlevering Snowden door Rusland

Tot ergernis van de Amerikanen is maandag de verwarring over Edward Snowden alleen maar verder toegenomen. De man die door hen is aangeklaagd voor spionage en diefstal vloog niet zoals verwacht van Moskou naar Cuba. Hij is niet meer in het openbaar gezien sinds hij dit weekeinde vanuit Hongkong in Rusland aankwam. Wat de Russen met hem van plan zijn, was niet duidelijk.

VAN ONZE CORRESPONDENT ARIE ELSHOUT

NEW YORK - Het is mogelijk dat zij hem in hechtenis hebben genomen hetzij om hem uit te leveren aan Amerika hetzij om hem te ondervragen. Snowden werkte voor de National Security Agency (NSA), een van de belangrijkste spionagediensten in de VS. Dat maakt hem interessant voor de Russische contraspionage.

De VS gingen er maandag van uit dat Snowden nog steeds in Rusland was. Ze hopen Moskou ertoe te kunnen bewegen hem uit te leveren, zei Witte Huiswoordvoerder Jay Carney.

De oprichter van de klokkenluidersorganisatie WikiLeaks, Julian Assange verklaarde dat Snowden veilig was. Maar waar de voortvluchtige verbleef, wilde hij niet zeggen. Volgens Wiki- Leaks heeft Snowden asiel aangevraagd in Ecuador en IJsland. Hij probeert zo uitlevering aan de VS te voorkomen. Daar dreigt voor hem een gevangenisstraf van maximaal dertig jaar wegens het onthullen van geheime spionageprogramma's, waarbij het telefoonverkeer en internetgebruik van burgers werd gecontroleerd.

De Amerikanen willen Snowden zo snel mogelijk in handen krijgen, niet alleen om hem te berechten maar ook om te voorkomen dat hij nog meer geheimen prijsgeeft. Dianne Feinstein, de Democratische voorzitter van de inlichtingencommissie van de Senaat, zei bezorgd te zijn. 'We moeten precies weten wat hij heeft. Hij kan veel, veel meer hebben. Mensen kunnen daardoor echt in gevaar komen.'

Dat het niet opschiet met de jacht op Snowden, frustreert de Amerikaanse regering en het Congres. Het gevoel van relatieve onmacht wordt bestreden met een steeds fellere retoriek. Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry sprak maandag tijdens een bezoek aan India dreigende taal tegenover Rusland en China. Als blijkt dat die twee landen actief proberen of geprobeerd hebben Snowden uit Amerikaanse handen te houden, zal dat 'gevolgen' hebben, aldus Kerry. Hij riep de Russen op 'de regels van de wet te volgen' en herinnerde eraan dat de VS op verzoek van Moskou zeven gevangenen hebben overgedragen.

Hongkong heeft het zwaar verbruid bij de Amerikanen, omdat het Snowden ondanks een uitleveringsverzoek heeft laten vertrekken. De autoriteiten in Hongkong zeggen dat de papieren niet in orde waren, maar volgens het ministerie van Justitie in Washington zijn dat smoesjes. Hoewel Hong Kong nominaal autonoom is in deze kwestie, houdt Washington China verantwoordelijk. 'Het zal ongetwijfeld een negatieve invloed hebben op de Amerikaans-Chinese betrekkingen', zei Witte Huiswoordvoerder Carney.

In het Congres kan Snowden op steeds minder krediet rekenen. Dat hij naar Rusland vloog, wordt hem zeer kwalijk genomen. 'Ik geloof niet dat hij een klokkenluider is', zei Feinstein. 'Hij had kunnen blijven en de consequenties kunnen aanvaarden. Ik denk niet dat weglopen zo'n nobele gedachte is.'

Dat Snowden eerst zijn toevlucht zocht in Hongkong, China, en nu in Rusland en mogelijk verder wil naar Cuba, Venezuela of Ecuador spreekt niet in zijn voordeel, zei Mike Rogers, de Republikeinse voorzitter van de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden. 'Die landen hebben allemaal stekelige relaties met de VS. Nu nog Noord-Korea en Iran en dan is de rondreis compleet.'

Waar is Edward Snowden? De VS gaan ervan uit dat hij nog in Moskou is, maar dat is niet zeker. Ecuador wil hem maar wat graag asiel verlenen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden