VS heffen economische sancties tegen Soedan op, mensenrechtenorganisaties zien met lede ogen aan

De Verenigde Staten verzachten hun twintig jaar oude handelsembargo tegen Soedan, een besluit dat een impuls kan geven aan de olie-industrie in het Afrikaanse land en dat geopolitieke betekenis heeft tot buiten de eigen regio. Mensenrechtenorganisaties hekelen intussen wat zij zien als rehabilitatie van president Omar al-Bashir, die beschuldigd wordt van grootschalig geweld tegen burgers in onder meer de regio Darfur.

De Soedanese president Omar al-Bashir, wiens bewind volgens Washington tegenwoordig meewerkt in de strijd tegen terrorisme. Beeld afp

Washington maakte de gedeeltelijke opheffing van de sancties vrijdag bekend. Volgens Amerika werkt Khartoum tegenwoordig mee in de strijd tegen terrorisme en wordt er vooruitgang geboekt voor wat betreft humanitaire hulpverlening in Soedan. President Donald Trump formaliseert hiermee een beleidswijziging waartoe zijn voorganger Barack Obama in januari de aanzet gaf, vlak voordat zijn tweede ambtstermijn afliep.

Soedan was vorige maand al het enige land dat werd geschrapt van de lijst van landen met een inreisverbod voor de VS. Soedan staat voorlopig nog wel samen met Syrië en Iran op de Amerikaanse lijst van staten die terrorisme sponsoren, al is er ook op dit vlak een herziening gaande. Vooralsnog blijven een wapenembargo en restricties op Amerikaans donorgeld voor Soedan van kracht.

Pariastaat

Niettemin is er sprake van een schril contrast met de jaren negentig, toen Soedan een pariastaat werd. President Bashir, die in 1989 via een staatsgreep aan de macht was gekomen, bood onderdak aan figuren zoals Carlos de Jakhals en Osama bin Laden. In 1997 stelde Amerika sancties in tegen Soedan en in 1998 liet president Bill Clinton bombardementen uitvoeren, na bloedige aanslagen van al-Qaeda op Amerikaanse ambassades in Oost-Afrika. In 2006 volgden er extra sancties, in verband met de geweldscampagne in de West-Soedanese regio Darfur. Bashir wordt wegens genocide gezocht door het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat niet formeel erkend wordt door de VS.

De gedeeltelijke normalisering van de betrekkingen met Soedan kan nieuwe dynamiek verschaffen aan de olie-industrie in het land, en aan de olie-industrie in buurland Zuid-Soedan, dat in 2011 onafhankelijk werd. Soedan raakte in 2011 veel olievelden kwijt aan Zuid-Soedan maar beschikt nog wel over pijpleidingen waarmee de olie altijd werd geëxporteerd. Zuid-Soedan op zijn beurt heeft tegenwoordig dus wel olie maar het is afhankelijk van Soedan voor het uitvoeren van de grondstof. Mogelijk kunnen beide landen nu verder praten over het opvoeren van de olieproductie en -export, nadat ze vorige maand al een akkoord sloten over onderlinge handel.

Zuid-Soedan

Soedan is volgens Washington bovendien gestopt met het destabiliseren van Zuid-Soedan, waar een interne strijd heerst. De voorzichtige wederopname van Soedan in Amerika's diplomatieke invloedssfeer kan wellicht bijdragen aan de zoektocht naar een oplossing voor het conflict in Zuid-Soedan, zo is de gedachte.

De Amerikaanse toenadering tot Soedan zal ook met belangstelling worden gevolgd door de EU, die in contact staat met Khartoum over manieren om de migratiestroom naar Europa in te dammen. En dan zijn er nog potentiële implicaties buiten Afrika. Amerika zou van Soedan de toezegging hebben gekregen dat het land geen wapendeals meer sluit met Noord-Korea. Soedan is jarenlang verdacht van zulke deals. Tot slot heeft Soedan zijn bondgenootschap met het shi'itische Iran verruild voor een partnerschap met het soennitische Saoedi-Arabië, dat - net als Israël - lobbyde voor intrekking van de sancties tegen Soedan.

Reacties

Mensenrechtenorganisaties zien het met lede ogen aan. In een reactie op het Amerikaanse besluit zei Human Rights Watch tegen persbureau AFP dat dit 'het verkeerde signaal verstuurt'. Soedanese regeringstroepen 'blijven burgers aanvallen, vreedzame demonstranten neerschieten en mensenrechtenactivisten opsluiten', aldus Human Rights Watch, dat ook wijst op het nog uitstaande arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen Omar al-Bashir wegens het geweld in Darfur. In Darfur vielen volgens de VN sinds het begin van het geweld, meer dan tien jaar geleden, zo'n driehonderdduizend doden.

Soedans ministerie van Buitenlandse Zaken reageert intussen opgetogen op Amerika's nieuwe koers, zo blijkt uit een verklaring die is uitgegeven via het persagentschap SUNA. 'De leiders van Soedan, de regering van Soedan en het volk van Soedan verwelkomen het positieve besluit van president Donald Trump', zo staat er in de verklaring.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden