VS en Rusland leggen geschil over uitbreiding NAVO bij

De spanning tussen Rusland en de Verenigde Staten over de uitbreidingsplannen van de NAVO met landen van het voormalige Warschau Pact is sinds recent overleg in Washington afgenomen....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

De uitbreiding van het Atlantisch Bondgenootschap naar het oosten stond hoog op de agenda tijdens het bezoek, vorige week, van de Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Georgi Mamedov aan Washington. Na afloop van de gesprekken verklaarde een Moskouse diplomaat die anoniem wilde blijven dat Rusland zich 'niet onder alle omstandigheden' zal blijven verzetten tegen de toetreding van landen in oost- en midden-Europa tot de NAVO.

Bovendien zou Moskou voorwaardelijk bereid zijn tot ondertekening van het 'Partnerschap voor de Vrede', het NAVO-programma voor militaire samenwerking en politiek overleg met het voormalige Oostblok, over kwesties variërend van wapenbeheersing tot vredesbewarende operaties.

De verhouding tussen Moskou en Washington was behoorlijk bekoeld nadat Rusland in december onverwacht weigerde toe te treden tot het Partnerschap. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Andrej Kozyrev verklaarde dat zijn land het document onmogelijk kon ondertekenen omdat de westerse plannen de NAVO op korte termijn uit te breiden met landen als Polen, Hongarije en Tsjechië een bedreiging vormen voor de veiligheid van Rusland. Op de OVSE-top in Boedapest waarschuwde de Russische president Boris Jeltsin zelfs voor een 'Koude Vrede' wanneer de NAVO de voorgenomen uitbreiding naar het oosten zou doorzetten.

Mamedov heeft de gesprekpartners in Washington nu laten weten dat zolang de veiligheid van Rusland niet wordt bedreigd, de NAVO-uitbreiding niet onbespreekbaar is voor Moskou. Hierbij geldt echter nog steeds dat uitbreiding van de militaire structuur van de NAVO naar het oosten voor Rusland onaanvaardbaar is. De organisatie mag onder geen beding atoomwapens stationeren ten oosten van haar huidige grenzen, ook niet wanneer voormalige Oostbloklanden zich bij de NAVO aansluiten.

Politiek waarnemers maken uit de woorden van Mamedov op dat Moskou zou kunnen leven met de uitbreiding, mits het de garantie krijgt dat de nieuwe leden zich, analoog aan de Franse positie, verre houden van militaire integratie. Zij wijzen er tevens op dat Russische functionarissen al eerder vorige maand lieten doorschemeren dat Moskou zelf denkt aan een 'Franse constructie'.

Volgens zegslieden van beide zijden zal binnenkort een briefwisseling tot stand komen tussen de Amerikaanse president Clinton en zijn Russische ambtgenoot Jeltsin waarin de bezorgdheid van Moskou over de NAVO-uitbreiding definitief moet worden weggenomen. Bovendien worden regeringsfunctionarissen aan het werk gezet om 'de nieuwe relatie tussen de traditionele vijanden, Rusland en de NAVO, te definiëren'.

'De NAVO-mensen hebben ons uiterst interessante informatie verstrekt', aldus de Russische diplomaat uit het gevolg van Mamedov. Hij meende dat het Partnerschap-programma snel in kan werking treden, mogelijk na een ontmoeting binnenkort tussen de ministers van Buitenlandse Zaken Kozyrev en Christopher.

De Amerikaanse vice-president Al Gore benadrukte maandag in een toespraak tot de NAVO-ambassadeurs en afgevaardigden uit oost-Europese landen en Rusland dat Moskou kan rekenen op begrip van het Westen: 'Of Rusland (het Partnerschap) tekent of niet, er zal permanent worden gewerkt aan de verdieping en de verduidelijking van Ruslands relatie met de NAVO'. Niettemin verklaarde Gore dat de ontwikkelingen in de verhoudingen tussen de NAVO en oost-Europa enerzijds en de NAVO en Rusland anderzijds 'parallel zullen lopen, maar niet aan elkaar worden gekoppeld'.

Ondanks deze nauw verholen waarschuwing dat Moskou de uitbreiding niet kan dwarsbomen, werd duidelijk dat Rusland wel degelijk invloed kan uitoefenen op de snelheid van de uitbreiding, die 'in alle openheid, zonder verrassingen en heel geleidelijk' zal plaatshebben. 'Geen snelle bewegingen', verklaarde de Amerikaanse vice-president.

En als laatste gebaar naar Moskou verzekerde hij dat de Verenigde Staten niet eenzijdig het wapenembargo tegen Bosnië-Herzegowina zullen opheffen. Rusland is daar fel tegen gekant en het vormde eveneens een belangrijk gespreksonderwerp tijdens het bezoek van Mamedovs. De Republikeinse meerderheid in het Congres heeft zich uitgesproken voor snelle opheffing van de boycot. President Clinton zal echter indien noodzakelijk zijn veto hiertegen uitspreken, aldus vice-president Gore.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.