VS en Israël bang dat chemische wapens Syrië in verkeerde handen vallen

Amerikaanse satellieten met de blik op Syrië draaien overuren, precies zoals ze deden tijdens de Libië-crisis. Doel: het chemische wapenarsenaal van Bashar al-Assad. Medewerkers van de spionagediensten NSA en DIA volgen nauwgezet de opslagplaatsen, op zoek naar aanwijzingen dat mosterdgas en de dodelijkste zenuwgassen in verkeerde handen dreigen te vallen.

Een Syrisch meisje houdt tijdens een demonstratie een pop omhoog, alsof het een vermoord kind is.Beeld ap

Het klinkt als een spannend filmscenario. Maar voor de VS en Israël is het dodelijke ernst. Wat is het lot, nu Syrië steeds meer in chaos vervalt, van de regio's grootste hoeveelheid Sarin, mosterdgas en het zenuwgas VX?

Nachtmerriescenario
Het gebruik van chemische wapens door Damascus tegen de bevolking, in een 'verschroeide-aardestrategie', is een van de nachtmerriescenario's die president Obama wordt voorgehouden door zijn veiligheidsteam. Net als de optie, zo bleek gisteren, dat Al Qaida een deel van de wapens zou bemachtigen.

Amerika's hoogste militair, chef-staf Martin Dempsey, noemde de 'chemische en biologische wapenbedreiging' vorige week als een van de redenen waarom een buitenlandse interventie in Syrië zo moeilijk is. 'Ze vormen een groot militair probleem', aldus Dempsey. Hij bevestigde dat de VS het Syrische leger goed in de gaten houden 'om er zeker van te zijn dat de chemische wapens nog onder controle zijn van het regime.'

'Assads troefkaart', zo omschreef Bruce Riedel, CIA-veteraan en adviseur van vier Amerikaanse presidenten, vorig jaar de Syrische massavernietigingswapens. Het chemische en biologische wapenarsenaal vormt al drie decennia een cruciaal onderdeel van de Syrische afschrikkingsstrategie tegen Israël.

Vernedering
Vooral na de vernedering van de Syrische luchtmacht in 1982 boven Libanon, zette Damascus vaart achter de ontwikkeling van chemische wapens. De Israëlische luchtmacht schoot toen in korte tijd 87 Syrische MiG-21's en MiG-23's neer tijdens luchtgevechten boven de Bekaa-vallei, een ongekende afgang voor Syrië.

Hoeveel chemische wapens Damascus heeft, is onbekend. Net als Israël behoort Syrië tot een groep van nog maar acht landen die weigeren zich aan te sluiten bij de Chemische Wapen Conventie, die chemische wapens in de ban moet doen. Westerse inlichtingendiensten en Israël gaan ervan uit dat het Syrische leger beschikt over een breed scala aan chemische wapens, opgeslagen op militaire bases in de noordelijke stad Aleppo.

Syrië beschikt ook over de technologie om de honderden Scud-B- en Scud-C-raketten, gekocht in Noord-Korea, te voorzien van raketkoppen gevuld met chemische wapens. Het gezaghebbende defensieblad Jane's meldde in 2001 dat Damascus een test had gedaan met een Scud-B, waarbij gesimuleerd werd dat deze chemische wapens had. Vorig jaar schatte het defensie-instituut IISS dat het Syrische raketcommando in Aleppo beschikte over zo'n tweehonderd Scud-B's met een bereik van 310 kilometer.

Flinke bedreiging
De tachtig Scud-C's hebben een bereik van 600 kilometer. Beide middellange afstandsraketten kunnen Israël treffen. Damascus testte in december, terwijl het leger zijn handen vol had aan de opstanden in Homs en Hama, een Scud-B. De lancering werd gezien als een waarschuwing aan het Westen om militair niet in te grijpen. Maar ook was het een signaal aan Israël dat het Assad-regime nog een flinke bedreiging vormt.

De vooraanstaande Amerikaanse defensie-expert Anthony Cordesman noemde onlangs zo'n scenario, waarbij Syrië Israël bedreigt met raketten en chemische wapens, in een studie van de denktank CSIS.

Israëlische regeringsfunctionarissen lieten onlangs blijken ook bezorgd te zijn dat Hezbollah chemische wapens en moderne S-125-luchtdoelraketten in handen kan krijgen. Een flinke meevaller tot nu toe is dat Aleppo, een bolwerk van het regime, relatief rustig is. Maar wat als de eenheden die hier de chemische-wapenopslagplaatsen bewaken ook gaan deserteren? Of als de bases worden aangevallen door strijders van het Vrije Syrische Leger?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden