'VS en Britten manipuleerden in Irak'

Toen Hans von Sponeck het olie-voor-voedselprogramma in Irak bestierde, maakte Washington zich volgens hem schuldig aan manipulatie. Ook Richard Butler, oud-hoofd van de wapeninspecteurs, noemt hij 'door en door oneerlijk'....

De Duitse diplomaat Hans von Sponeck was van 1998 tot 2000 hoofd van het VN olie-voor-voedsel-programma in Irak, dat Irak toestaat een beperkte hoeveelheid olie te exporteren in ruil voor humanitaire goederen. Uit onvrede met de sancties van de Verenigde Naties tegen het land nam Von Sponeck ontslag. Vorige week verscheen in Duitsland zijn boek Irak, Chronik eines gewollten Krieges.

Het is duidelijk, meent Von Sponeck, dat het de regering van president George Bush niet om ontwapening van Irak gaat. 'Het Amerikaanse leger is steeds minder gewenst in de Golfregio en de VS voelen aan dat de status quo daar niet behouden blijft. Ze moeten op een nieuwe plek voet aan de grond krijgen als ze de controle over energiebronnen willen behouden. Het gaat de Amerikanen niet om de directe behoefte aan Iraakse olie, maar de noodzaak om invloed te houden in het gebied.'

- U zegt dat de VS met ongegronde aantijgingen de wereldopinie manipuleren. Hoe doen ze dat?

'In mijn eigen werk is mij constant gebleken dat de Amerikanen en Britten een valse voorstelling gaven van hoe het olie-voor-voedsel-programma verliep. Het regime in Bagdad heeft de verdeling van eten en medicijnen nooit gefrustreerd. Toch bleven de Amerikaanse en Britse regering zeggen dat voedsel en medicijnen door de regering aan het volk werden onthouden.'

- U heeft harde kritiek op de Veiligheidsraad, ook op de landen die nu de VS en Groot-Brittannië weerstand bieden.

'De Veiligheidsraad veronachtzaamt zijn taak om overzicht te houden. De raad zou de uitwerking van zijn eigen maatregelen moeten meten, en dat is niet gebeurd. De leden hebben toegestaan dat de toestand in Irak verslechterde. Mijn andere punt van kritiek is dat de Veiligheidsraad illegaal twee no-fly-zones in stand houdt. En de leden protesteren niet fel genoeg tegen de VS, die de conventies van Genève overtreden door de toevoer van medicijnen en goederen voor elektriciteits- en hygiënevoorzieningen te blokkeren.'

- U heeft ook zware kritiek op Richard Butler, de man die in de jaren negentig de VN-wapeninspecties leidde, en die tegelijk met u voor de VN in Bagdad zat.

' Wat ik hem vooral kwalijk neem, is dat hij in december 1998 de sleutel heeft willen zijn die de Amerikanen nodig hadden om operatie Desert Fox uit te voeren. Hij heeft nooit begrepen wat het betekent om een neutrale internationale ambtenaar te zijn. Hij had een VN-paspoort, maar hij is nooit een VN-dienaar geweest. En hij is door en door oneerlijk over zijn rol in die tijd. Hij betwist dat de kennis die wapeninspectieteams hadden, gedeeltelijk verkregen was door spionage. Maar hij wist dat wel degelijk, want hij nam deel aan die informatievergaring.'

- Is het huidige hoofd van de wapeninspecties, Hans Blix, in uw ogen wel eerlijk?

'Totaal. De heer Blix is een eerzame man die werkt onder de moeilijkste omstandigheden. De Amerikanen hebben geprobeerd karaktermoord op hem te plegen. De zeer beledigende opmerkingen van mensen als de Amerikaanse regeringsadviseur Richard Perle bewijzen dat de VS bang voor hem zijn omdat hij eerlijk is.'

- Ondanks uw kritiek op het functioneren van de Veiligheidsraad inzake Irak roept u op in de huidige crisis de lijn van de VN te volgen. Waarom?

'Je ziet nu dat veel landen het hebben gehad met de manipulatie en druk van Bush en Blair, en dat manifesteert zich in de Veiligheidsraad. De lijn die de Fransen volgen is de juiste aanpak. We moeten de wapeninspecteurs alle tijd geven die ze nodig hebben om te bevestigen dat Irak ontwapend is. Als dat nog twee maanden duurt, of vier, het zij zo. Een aanval omdat Irak volgens Amerika een gevaar vormt is onrechtvaardig. En de menselijke tol van iedere aanval zou schandalig onacceptabel zijn. Dit wordt een stadsoorlog met vele slachtoffers. Willen we die prijs betalen?'

- Goede vraag. De val van dit regime - die alleen met militaire middelen mogelijk lijkt - zou een zegen voor Iraakse burgers zijn.

'Alles wat een einde zou maken aan de klappen die de bevolking van Irak van twee kanten krijgt zou een zegen zijn - overigens lijden de Irakezen het meest onder de van buiten opgelegde maatregelen. Maar kunnen we vanuit een wettelijk, ethisch en moreel perspectief bekeken zo'n hoge prijs daarvoor toestaan? Ik denk van niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden