VS eisen miljard dollar op in fraudezaak staatsinvesteringsfonds Maleisië

Justitie in de Verenigde Staten eist ruim een miljard dollar aan tegoeden en luxegoederen op in het fraudeonderzoek waarin de Maleisische premier Najib Razak wordt beschuldigd van verrijking. Hij zou geld naar zijn privérekeningen hebben weggesluisd uit het staatsinvesteringsfonds 1MDB. Met de grootste ontnemingsvordering ooit vanuit de Verenigde Staten bevestigen de autoriteiten het vermoeden dat het fonds als 'persoonlijke bankrekening' werd gebruikt.

Premier Razak Foto reuters

De zaak kwam vorig jaar aan het licht na onderzoek door de Wall Street Journal. Uit regeringsdocumenten bleek dat Razak omgerekend honderden miljoen euro's via banken, regeringsinstanties en bedrijven naar rekeningen binnen zijn privékringen had weggesluisd. Razak heeft altijd ontkend, en in Maleisië is de kwestie in een doofpot beland. De dagvaarding vanuit de Verenigde Staten, waarin gesproken wordt van een 'internationale samenzwering om geld wit te wassen', breekt de zaak nu weer open.

Amerikaanse justitie richt zich op gestolen geld dat in de Verenigde Staten is uitgegeven. Razaks stiefzoon en filmproducent Riza Aziz en bevriende miljardair Low Taek Jho hebben het besteed aan onder meer een penthouse bij het New Yorks Central Park, schilderijen van Van Gogh en Monet en de rechten op de Hollywood-film The Wolf of Wall Street.

Internationale banken

Bij de geldstromen waren ook internationale banken betrokken, waaronder de ING in Nederland en banken in Luxemburg, Zwitserland, Singapore en de Verenigde Staten. In Zwitserland zijn sancties opgelegd aan de bank BSI vanwege haar rol in de overboekingen, de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs wordt doorgelicht en in zeker vijf landen loopt strafrechtelijk onderzoek. In Singapore heeft een bankfiliaal de deuren moeten sluiten.

Justitie in Singapore maakte donderdag bekend dat ook zij beslag hebben gelegd op zo'n 240 miljoen dollar aan goederen in het fraudeschandaal. Ongeveer de helft daarvan was in het bezit van Low Taek Jho.

Razak's stiefzoon Riza Aziz met de cast van The Wolf of Wall Street Foto epa

'Verkiezingsgift'

Razak richtte het investeringsfonds 1MDB op met de bedoeling investeerders naar Maleisië te trekken en de economie op te peppen. 'In werkelijkheid is er niets geïnvesteerd, er is alleen maar geld uitgegaan,' zegt Zuidoost-Azië-correspondent Michel Maas. Toen vorig jaar aan het licht kwam dat er uit het niets 600 miljoen euro op Razaks rekening was verschenen, beweerde Razak dat het om een verkiezingsgift ging van de Saoedische koninklijke familie. Deze bevestigde dat. Ook de door Razak aangestelde openbaar aanklager kon geen strafbare feiten constateren.

'Maar het is hoogstwaarschijnlijk niet waar. Het vermoeden is dat het fonds voor niets anders werd gebruikt dan voor persoonlijk gewin, en dat is nu bevestigd door de aanklager in Amerika. Er is zo met geld gesmeten in Amerika dat het wel erg veel op witwassen lijkt. De naam Razak wordt daarbij niet genoemd, maar er wordt duidelijk in zijn richting gewezen. De Amerikaanse justitie komt nu wel heel dicht bij Razaks familie.'

Absolute macht

Wat de ontnemingsvordering voor Razak betekent is nog niet duidelijk. Verschillende oppositieleden vragen om zijn aftreden, en toen het schandaal vorig jaar uitkwam gingen tienduizenden Maleisiërs de straat op om Razak weg te krijgen. Maar Razak heeft gezegd uitspraken van de rechter te zullen respecteren en niet bang te zijn voor wat er nu gebeurt.

'Razak doet er in eigen land alles aan om de beerput te dempen', zegt Maas. 'Hij kan dat, want hij heeft de absolute macht. Als een soort dictator beheerst hij de media, alle kritische stemmen worden uit de regering geknikkerd. In eigen land heeft hij de schade dus onder controle, maar over het buitenland heeft hij geen macht.' Zo dreigde Razak eerder Amerikaanse media aan te klagen na berichten over de fraude, maar dat is nooit gebeurd. 'Een bewijs dat ze helemaal niet sterk staan en dat de berichtgeving gefundeerd is. Zelfs mensen uit de bankenwereld zijn uit de school geklapt. Het schandaal ligt op tafel, alleen niet in Maleisië, waar het thuishoort.'

Protesten tegen Razak in 2015 Foto epa
Meer over