VS dreigen verstrikt te raken in oorlog Jemen

Mochten de Verenigde Staten een aanleiding zoeken om zich militair te kunnen mengen in de burgeroorlog in Jemen, dan is dit hun moment. Tweemaal de afgelopen week werd het in de Rode Zee dobberende Amerikaanse oorlogsschip USS Mason getroffen door raketten, afgevuurd vanuit gebied dat in handen is van de Houthi's. Donderdag volgde de vergelding. Met Tomahawk-kruisraketten, afgevuurd vanaf de torpedobootjager USS Nitze, werden drie radarinstallaties in Houthi-gebied vernield.

De USS Mason werd geraakt door meerdere raketten, afgeschoten vanuit Houthi gebied.Beeld anp

Indrukwekkende oorlogsschade heeft de confrontatie niet opgeleverd. De vijandige raketten uit Jemen belandden knullig in het water van de Rode Zee, waar de USS Mason ronddobbert. De radarinstallaties stonden volgens bronnen in het Amerikaanse leger in afgelegen gebied. De kans zou klein zijn dat bij de aanval burgers zijn getroffen.

Politiek-militair gezien heeft incident meer betekenis. Het is voor het eerst dat de VS direct betrokken zijn geraakt in de burgeroorlog, afgezien van de vele droneaanvallen op strijders van Al Qaida die zich ophouden in de armste aller Golfstaten. Was dit het begin van een escalatie?

Van de kant van de Houthi's, de shi'itische groepering die het noorden van Jemen in handen heeft, inclusief de hoofdstad Sanaa, is nog weinig oorlogszuchtige taal vernomen. Een woordvoerder ontkende donderdag dat Houthi's het Amerikaanse marineschip hadden beschoten.

Het is bovendien de vraag welk belang de Houthi's zouden kunnen hebben bij het tergen van de Amerikanen. Op het eerste gezicht: geen. Hun vijand is de internationaal erkende regering van Jemen en vooral de door Saoedi-Arabië gesteunde coalitie die de regering steunt en sinds maart vorig jaar vanuit de lucht bombardementen uitvoert op Houthi-gebied. Het lijkt niet zo handig de Amerikanen met hun militaire capaciteit te verlokken tot directe deelname aan de strijd, naast de steun die ze de Saoedi's toch al geven.

Voor de Verenigde Staten geldt eigenlijk hetzelfde. Ook zij hebben er geen belang bij verder verstrikt te raken in een oorlog die dan wel een regionale uitstraling heeft, met buurlanden Saoedi-Arabië en Iran als stokebranden, maar toch in de eerste plaats een ingewikkeld, ongrijpbaar lokaal conflict is. Elders in de regio - Irak, Syrië - hebben de Amerikanen al meer dan genoeg op hun bordje.

'De VS hebben geen behoefte aan een meer robuuste interventie', zegt Michael Hanna van de Century Foundation in Washington. 'Maar om politieke redenen konden ze de raketaanval op hun oorlogsschip niet onbeantwoord laten.'

Bovendien maakte Washington de afgelopen weken juist terugtrekkende bewegingen. Het aantal burgerdoden in Jemen als gevolg van de Saoedische bombardementen stuit de Amerikanen tegen de borst. Het conflict heeft tot nu ruim tienduizend levens gekost; volgens de VN ging het daarbij in 60 procent van de gevallen om burgers.

Indirect maken de VS wel degelijk vuile handen. De Amerikanen voorzien de Saoedi's van inlichtingen over te treffen doelen, ze helpen met het bijtanken van hun luchtvloot en ze leveren Riyad voor miljarden aan wapentuig.

De Amerikaanse Senaat behandelde eind vorige maand een voorstel om de verkoop aan Saoedi-Arabië van 1,15 miljard dollar aan tanks en andere wapens te blokkeren. 'Amerikaanse piloten halen misschien niet zelf de trekker over om de bommen te laten vallen', zei de Democratische senator Chris Murphy, een van de indieners, 'maar wij doen veel van wat nodig is om deze oorlog voort te zetten.' Het voorstel werd verworpen met 27 tegen 71 stemmen, maar het toont de groeiende weerstand in de VS tegen de Amerikaanse rol in het conflict.

Die weerstand werd nog vergroot door het Saoedische bombardement afgelopen weekend op een uitvaartcentrum in Sanaa, waarbij 140 mensen om het leven kwamen. Waarschijnlijk was dat de directe aanleiding voor de raketaanval op de USS Mason. Het Witte Huis deelde na het incident mee dat de Amerikaanse steun aan de Saoedische militaire campagne in Jemen ogenblikkelijk zal worden heroverwogen. Die steun is geen 'blanco cheque', zo werd er al bij gezegd.

Voor het overige doen de VS onmachtige pogingen vrede te stichten. Eind augustus presenteerde minister John Kerry van Buitenlandse Zaken een vredesplan dat door geen van de partijen echt serieus werd genomen. Het plan 'riep meer vragen op dan dat het antwoorden bevatte', volgens Bilal Saab van de Atlantic Council in Washington. 'De waarheid is dat het conflict nog niet rijp is voor een oplossing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden