Opinie

'VS creëren met drones een nieuw Guantanamo Bay'

De Amerikaanse aanvallen met drones zijn feitelijk buitengerechtelijke executies. Obama komt zijn beloften niet na. Hoogste tijd dat Europa tegengas geeft, betoogt strafrechtadvocaat Geert-Jan Knoops.

Protest in Pakistan tegen drone aanvallen. Beeld EPA

De herverkiezing van Barack Obama als 44ste president van de VS verhult dat hij zijn primaire belofte van 2009 niet is nagekomen en ook de komende vier jaar niet zal nakomen: herstel van de 'rule of law'.

De Amerikaanse verkiezingsstrijd kenmerkte zich door de totale afwezigheid van een debat over buitengerechtelijke executies. Onder president Obama zijn die - afgezet tegen het aantal aanvallen met drones onder zijn voorganger Bush - vervijfvoudigd. Obama's uitdager Mitt Romney maakte hiervan politiek geen gebruik, terwijl het volgens het internationaal recht onrechtmatig is om personen zonder vorm van proces uit te schakelen door middel van drones en zonder dat er sprake is van een situatie van 'gewapend conflict'.

Buitengerechtelijke executie
Van dit laatste is in ieder geval geen sprake in Jemen, Somalië en Pakistan. Het door Obama zelf autoriseren van aanvallen met drones (onbemande vliegtuigen) op 'terreurverdachten' kan dan ook internationaalrechtelijk als een vorm van buitengerechtelijke executie worden gekwalificeerd.

De erfgenamen van de vorig jaar door een Amerikaanse drone gedode Amerikaanse moslimpredikant Anwar al-Awlaki zijn niet voor niets een civiele rechtszaak begonnen tegen de Amerikaanse regering. De medepassagier in de auto van Al-Awlaki die door een drone werd getroffen, de Amerikaanse onderdaan Samir Khan, stond niet eens op een lijst van gezochte personen. Evenmin als Al-Awlaki's zoon Abdulrahman (16), die enkele weken later in Jemen door een Amerikaanse drone werd gedood.

De radiostilte over deze schendingen van het door Obama hoog gehouden 'rule of law'-beginsel tijdens de verkiezingsstrijd om het Witte Huis is des te opmerkelijker, omdat de Amerikaanse Law Schools van New York University en Stanford University in de aanloop naar de presidentsverkiezingen alarmerende onderzoeksresultaten publiceerden: sinds 2004 zijn in Pakistan tussen de 474 en 884 burgers gedood door Amerikaanse drones, onder wie 176 kinderen. Het betrof hier mensen die niets met de 'war on terror' te maken hadden en niet op Bush' en Obama's 'kill'-lijst stonden.

Kill-lijst
In totaal zijn er volgens deze data alleen al in Pakistan 2.562 à 3.325 mensen gedood door Amerikaanse drones. Saillant detail: Washington weigert tot op heden inzage te geven in het dronesprogramma van de CIA en de wijze waarop de 'kill'-lijsten worden samengesteld.

Ook blijkt uit het genoemde onderzoek dat in nog geen 2 procent van de aanvallen met drones een 'high level target' werd uitgeschakeld. De onderzoekers van New York University en Stanford University noemen de aanvallen met drones het 'nieuwe Guantanamo Bay' van de VS: het uitschakelen van burgers zonder vorm van eerlijk proces. Volgens hen wakkert deze strategie terreur juist aan: driekwart van de Pakistaanse bevolking ziet de VS nu als haar vijand.

Desinteresse
Naar aanleiding van de dood van een Turks-Duitse onderdaan, Bünyamin E. - hij werd najaar 2010 in Noord-Waziristan (Pakistan) gedood door een Amerikaanse drone - bracht Duitsland het niveau van medewerking met de CIA terug. De Duitse federaal aanklager gaat het incident nu strafrechtelijk onderzoeken.

De 'rule of law' is dus geenszins hersteld in de VS, zoals Obama propageerde in 2009. Toch werd hij herkozen. Ook in zijn tweede ambtstermijn zal Obama zijn dronesbeleid niet veranderen en zullen de buitengerechtelijke executies doorgaan. De vraag is of dit mogelijk is door een gebrek aan weerwoord van zijn opponenten of door desinteresse in herstel van de rule of law - een desinteresse die wordt gevoed door een sentiment dat de 'war on terror' kennelijk legitimeert. Europese politici uiten evenmin kritiek op Obama's buitengerechtelijke executies, terwijl dit beleid toch de internationale vrede en veiligheid in de waagschaal stelt.

Geert-Jan Knoops is strafrechtadvocaat in Amsterdam.

 
sinds 2004 zijn in Pakistan tussen de 474 en 884 burgers gedood door Amerikaanse drones, onder wie 176 kinderen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden