VS bouwden Irans kerninstallaties na om atoombom te voorkomen

De VS hebben Irans nucleaire faciliteiten deels nagebouwd om erachter te komen hoe dichtbij Teheran is bij het maken van een atoombom. De geheime installatie in de bossen van Tennessee maakt deel uit van een omvangrijk project waarbij Amerka's nucleaire onderzoekscentra worden ingezet om te voorkomen dat Iran vooruitgang boekt. Dit meldt The New York Times vandaag.

Oak Ridge Nuclear Laboratory in de bossen van Tennessee. Beeld US Department of Energy

Het programma, waarvoor duizenden wetenschappers worden ingezet, is het omgekeerde van het Amerikaanse Manhattan Project tijdens de Tweede Wereldoorlog. In plaats van een atoombom te bouwen, zoals hun voorgangers deden in onder andere Los Alamos in New Mexico, proberen de atoomwetenschappers volgens de krant te voorkomen dat Iran een kernwapen krijgt.

Het geheime, inderhaast opgezette project hielp de Amerikanen bij de nucleaire onderhandelingen met Iran die deze maand leidden tot een voorlopig akkoord. Dankzij de inspanningen van de wetenschappers, kon de regering-Obama goed inschatten hoe snel Iran aan hoogverrijkt uranium kon komen om een kernwapen te maken. Ook hielpen ze de onderhandelaars met tal van technische vragen. 'Veel van wat we deden, vond achter de schermen plaats', zegt Los Alamos-directeur Charles McMillan.

Toenmalig president Ahmadinejad van Iran in de verrijkingsfabriek in Natanz. Beeld ap

Libië

In de geheime replica in Tennessee bevinden zich onder andere dezelfde centrifuges die Iran ook gebruikt om uranium te verrijken. De nagebouwde Iraanse installatie bevindt zich in Oak Ridge, decennialang een van Amerika's belangrijkste nucleaire onderzoekscentra. Een deel van de centrifuges is afkomstig uit Libië.

Ze werden ruim tien jaar geleden door het Kadhafi-bewind opgegeven, na de Amerikaanse invasie van Irak. Andere centrifuges werden nagebouwd. 'We weten nu aanzienlijk meer van de Iraanse centrifuges', zegt een vooraanstaande atoomdeskundige die op de hoogte is van het geheime onderzoek in Oak Ridge.

Een deel van de geheime replica stamt uit de periode, kort na het aantreden van Obama, waarin de VS en Israël probeerden de duizenden Iraanse centrifuges te ontregelen. Natanz, de grootste Iraanse verrijkingsfabriek, werd toen succesvol getroffen door het Stuxnet-computervirus.

De verrijkingsfabriek Fordow die Iran jarenlang geheim wist te houden. In 2009 gaf Teheran het bestaan van de fabriek toe. De installatie moet nu worden opgebouwd tot een onderzoekscentrum. Beeld AFP

Fordow

De wetenschappers hielpen het akkoord met Iran mogelijk te maken door onder andere te kijken hoe sommige Iraanse installaties een nieuwe bestemming konden krijgen. Zo stelden de wetenschappers tijdens een diner in Wenen voor te onderzoeken of Fordow, de geheime uraniumfabriek in de bergen bij Qom, geneutraliseerd kon worden. Door de fabriek, die vijf jaar geleden werd ontdekt door de VS, open te houden zou Iran in Wenen makkelijker instemmen met een akkoord.

In het voorlopige akkoord dat deze maand werd gesloten, is nu opgenomen dat Fordow wordt omgebouwd tot een onderzoekscentrum. De fabriek kan zo niet meer worden gebruikt door Iran om ooit een atoombom te maken. De VS willen met een definitief akkoord bereiken dat Iran minstens een jaar nodig heeft om genoeg uranium te verrijken voor een atoombom. Dit zou de VS genoeg tijd geven om in actie te komen, mocht Teheran ooit besluiten om een kernwapen te maken.

Los Alamos National Laboratory in de bergen van New Mexico. Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden