VS beseffen dat het nu erop of eronder is in Irak

De hoorzitting over Irak van de Amerikaanse Senaatscommissie was somber. Een burgeroorlog in Irak betekent dat Amerika er de oorlog verloren heeft, en ook de strijd tegen het terrorisme....

Zoals vaker in de politiek was de stilte aanzienlijk spannender en veelzeggender dan de woordenbrij. Generaal Peter Pace, de allerhoogste militair in de VS, zweeg tien seconden toen John McCain, senator uit Arizona, hem de vraag voorlegde of hij een jaar geleden ook al rekening hield met een burgeroorlog.

Je zag hoe Pace in die luttele seconden misschien wel tien antwoorden overwoog en tenslotte besloot dat een uitvlucht geen zin had: ‘Nee, meneer’, zei hij afgemeten.

Daarvoor had zijn collega, generaal John Abizaid, commandant van de troepen in het Midden-Oosten, de teerling al geworpen. Wat hij nu aan geweld in Bagdad zag, tussen soennieten en shi’ieten, was het ergste dat hij ooit had meegemaakt. ‘Als het niet snel gestopt wordt, is redding niet meer mogelijk in Irak.’

Twee maanden geleden trad een nieuwe Iraakse regering aan. Als een teken van zelfbewustzijn verkondigde premier al-Maliki dat de straten en krochten van Bagdad schoongeveegd zouden worden. Bijna dagelijks sterven in de Iraakse hoofdstad tientallen mensen als gevolg van bomaanslagen. De nieuwe regering zou daaraan een einde maken.

Twee weken geleden moest het Pentagon bekend maken dat enkele duizenden Amerikaanse manschappen van elders in het land worden overgeplaatst naar Bagdad. De regering-Maliki kan het niet op eigen kracht.

‘Het zijn beslissende tijden voor Bagdad’, erkende generaal Abizaid. ‘Het vraagt om beslissende actie van de Irakezen – met onze duidelijke steun.’

Senator McCain, die een uitmuntend ondervrager is, nam er geen genoegen mee. Of de troepen voor Bagdad niet eerder halsoverkop naar Ramadi moesten en voordien ijlings naar Fallujah? McCain: ‘Wat me zorgen baart, is dat we elkaar hier voor de gek zitten te houden.’

Het was een dramatische hoorzitting van de Senaatscommissie voor Militaire Zaken, donderdag in Washington. Het ging over Irak. De toon was overwegend sober en somber. Iedereen begreep dat het over de overgave ging.

Het was voor het eerst dat de hoogste militairen publiekelijk onder ogen zagen dat de strijd in Irak uitloopt op een burgeroorlog. Als het zover komt – en ze erkenden dat het moment dichtbij is – heeft Amerika de oorlog in Irak verloren en daarmee de oorlog tegen het terrorisme.

Minister Rumsfeld zei relatief weinig in de drieënhalf uur van de hoorzitting. Hij liet zijn generaals het woord voeren. In een scherpe opsomming van hele en halve mislukkingen verweet senator Hillary Clinton hem mooiweer-praatjes en zonnige vooruitzichten over Irak, door de jaren heen, die telkens opnieuw door de feiten zijn ingehaald.

Ze eindigde met een retorische vraag aan Rumsfeld: ‘Gezien uw staat van dienst, waarom zouden we uw geruststellingen nog geloven?’

Rumsfeld leek even met stomheid geslagen. ‘My goodness’, verzuchtte hij. Waarna hij voor de voorwaartse verdediging koos. In een uitvoerig betoog sprak hij tegen dat hij ooit een rooskleurig beeld van de toestand in Irak had geschilderd. Integendeel, hij was altijd ‘zeer voorzichtig’ geweest.

Hij zei tegen Clinton: ‘U zou drommels veel tijd kwijt zijn als u zou proberen momenten te vinden waarop ik overdreven optimistisch ben geweest.’

Maar het wemelt van die momenten in de archieven. Nog in februari stuurde Rumsfeld een notitie naar het Congres waarin hij onder meer schreef: ‘Iraakse politieke instituties groeien in kracht en zullen voorzien in vreedzame middelen voor verzoening.’ Ook was het de opstandelingen ‘niet gelukt het vertrouwen van de Irakezen in de Iraakse veiligheidstroepen aan te tasten’.

Nu laat hij zijn generaals zeggen dat de burgeroorlog nabij kan zijn. Ook zo’n ommezwaai is een teken aan de wand, een signaal van het bittere besef dat Amerika in Irak op weg is naar het einde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden