Vrouwenpolder

De Postcodekanjer van 42,9 miljoen euro is gevallen in Vrouwenpolder, op Walcheren in Zeeland. Het dorp telt 1.100 inwoners en die hebben allemaal de winnende cijfers 4354 in hun postcode.


Daarmee was je overigens niet automatisch rijk. Er woonden woensdag plotseling twee soorten mensen in Vrouwenpolder: Vrouwenpoldernaren met een lot en Vrouwenpoldernaren zonder een lot. Het lot scheidde de Vrouwenpoldernaren. Een nieuwe elite van Vrouwenpoldernaren werd opeens gevormd door de eigenaren van meerdere loten. Bij Omroep Zeeland zag ik een mevrouw die maar liefst vier loten had aangeschaft: het zelfvertrouwen dat komt met succes straalde al van haar af.


De barman van het plaatselijke café zei op de radio dat Vrouwenpolder altijd een van de armste dorpjes van Zeeland was geweest, maar straks is het dus een van de rijkste. Het bruto lokaal inkomen (BLI) ging op de eerste dag van 2014 in één keer met 39 duizend euro per hoofd omhoog.


De Postcodeloterij is een even geniale als perfide uitvinding. De organisatie chanteert ten behoeve van het goede doel alle Nederlanders en ontvangt daarvoor lof in plaats van een dagvaarding. De bedenkers Boudewijn Poelmann en Frank Leeman zijn inmiddels Officier in de Orde van Oranje-Nassau: de chantage heeft miljarden opgeleverd voor een lange lijst van goede doelen.


De crux van de loterij is, dat je niet kunt besluiten er niét aan mee te doen: iedereen met een vaste woon- of verblijfplaats is automatisch deelnemer. Maar pas na betaling van een door de organisatoren vastgesteld bedrag wordt de deelnemer potentieel winnaar. Betaalt hij niet, dan loopt hij het risico van levenslange spijt, de eeuwige haat van zijn huisgenoten en de hoon van de nouveaux riches aan de overkant.


De Postcodeloterij herinnert weigerachtige types met een onophoudelijk bombardement van junkpost aan dat verschrikkelijke vooruitzicht. 'We exploiteren een basisemotie, en die heet angst', zei Boudewijn Poelmann een paar jaar geleden in de Volkskrant. 'Angst dat de buren wel winnen en jij niet.' In het verleden zijn door lotloze bewoners van winnende straten wel rechtszaken tegen de loterij aangespannen vanwege dat uitgangspunt, maar de rechter gaf de klagers geen gelijk. Hadden ze maar een lot moeten kopen.


Intussen is Vrouwenpolder de komende jaren ongevraagd onderwerp van een even interessant als wreed sociaal experiment: dump volkomen bij verrassing ruim 40 miljoen euro in een kleine gemeenschap, verdeel het geld heel oneerlijk en kijk wat er gebeurt. Of de inwoners willen of niet, ze moeten meedoen. De teerling is geworpen. Er is in Vrouwenpolder nu een straat waar nieuwe miljonairs naast bijstandsmoeders wonen en ook elders in het dorp zijn de verschillen in vermogenspositie flink opgelopen.


Behalve angst is jaloezie ook een basisemotie en we zullen zien wat die met Vrouwenpolder doet. Een paar jaar geleden zagen we al welke emotionele ravage de Postcodekanjer aanrichtte in een bejaardentehuis. Maar Vrouwenpolder is een dorp, een kleine spiegeling van onze samenleving. Wat daar straks gebeurt, verschaft ons nieuw inzicht in onszelf.


Ze zijn natuurlijk nuchter, de Zeeuwen, dus misschien zetten ze hun geld gewoon op de spaarrekening en veranderen de miljoenen Vrouwenpolder helemaal niet.


Maar dat lijkt me vrij onwaarschijnlijk. Ik verheug me op de documentaire Vrouwenpolder, vijf jaar later en de bestseller Hoe het Geld Arriveerde in Vrouwenpolder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden