Vrouwen zijn eigenlijk net mensen

Column Elma Drayer

 

Een Syrische soldaat met een machinegeweer. Foto ANP

De krant bracht het nieuws donderdag prominent. 'Vrouwen in oorlog net zo wreed als mannen', luidde de kop. Uit vergelijkend onderzoek van de Tilburgse criminologe Alette Smeulers blijkt dat vrouwen zich in recente gewelddadige conflicten 'geen haar beter' gedroegen dan hun mannelijke tegenvoeters. Ze pleegden dezelfde gruweldaden: moorden, martelingen, verkrachtingen en zelfmoordaanslagen; en met dezelfde overgave. Dikwijls, aldus de hoogleraar, blijft hun rol onderbelicht. En als zulke vrouwelijke daders al in de belangstelling staan, heten ze geestelijk gestoord of monsterlijk sadistisch. Ten onrechte, vindt ze. 'Het zijn in meerderheid gewone vrouwen, die net zoals gewone mannen in een oorlogssituatie in staat blijken wreedheden te begaan.'

Smeulers' bevindingen herinneren aan die van de Amerikaanse historica Wendy Lower. In haar imposante boek Hitlers furien (2013) ontkracht zij de wijdverbreide mythe dat er twee typen Duitse vrouwen waren onder het naziregime: degenen die thuis gehoorzaam baby's baarden en de kampbewaaksters. Volgens Lower evenwel namen liefst een half miljoen Duitse vrouwen 'ijverig deel aan het heersen, roven, martelen en moorden in de bloedlanden'. Zij vertrokken niet onder dwang, ze kozen er vrijwillig voor.

En net als Smeulers constateert Lower dat deze vrouwelijke daders geen 'marginale sociopaten' waren. 'Ze geloofden dat hun gewelddadige acties gerechtvaardigde wraaknemingen waren op vijanden van het Reich; dit soort daden waren in hun ogen uitingen van loyaliteit.' Toch werden vrouwelijke oorlogsmisdadigers na 1945 nauwelijks vervolgd, laat staan veroordeeld. 'De fysieke verschijning van de vrouwen en de gendervooroordelen die de voornamelijk mannelijke onderzoekers en rechters eropna hielden, werkten gewoonlijk ten gunste van de vrouwelijke daders, wier daden soms even misdadig waren als die van hun mannelijke tegenhangers.' Ook schrijft ze: 'Generalisaties over vrouwelijke onschuld bleven de boventoon voeren.'

Dat klinkt me plausibel in de oren. Diepgeworteld is immers de overtuiging dat wij vrouwen eigenlijk heel fijne wezens zijn - vanwege die baarmoeder en het bijgeleverde hormonenpakket, geloof ik. Dus zouden wij geheel vanzelf vredelievend zijn, altoos gericht op verbinding en consensus, van nature geneigd tot empathie en goede werken. Quod non, kan ik u uit ervaring melden. Quod non, zeggen bovengenoemde onderzoeksters.

Toch blijft het malle misverstand voortleven. Sterker, het is nog altijd een van de populairste idées reçues - ook als het om onschuldiger levensterreinen gaat. Zo is het het lievelingsargument dat de pleitbezorgers van het zogeheten 'diversiteitsbeleid' in stelling brengen. Kort samengevat: vrouwen moeten méér te vertellen krijgen in dit ondermaanse, omdat mannen er een potje van hebben gemaakt. Wij beschikken namelijk helemaal gratis over kwaliteiten die zij niet in huis hebben.

Twee jaar geleden legde Rutger Bregman, tegenwoordig verbonden aan persbureau De Correspondent, het in een lang stuk in deze krant nog eens haarfijn uit. Instemmend citeerde hij de befaamde uitspraak: 'Als Lehman Brothers wat meer Lehman Sisters was geweest, dan zou de ellende minder groot zijn.' Waren bankiers 'wat vrouwelijker' geweest, schreef hij, dan was de schade van de financiële crisis 'misschien nog te overzien' geweest.

Mannen zijn roekelozer, wist hij ook - vanwege hun hoge testosteronspiegels. Omgekeerd zijn vrouwen 'betere beleggers', en presteren organisaties met meer vrouwelijke leiders 'structureel beter' dan homogene clubs. Gelukkig bood de essayist de lezers hoop: er wacht ons een 'Grote Vrouwelijke Revolutie'.

De brave Bregman staat beslist niet alleen in zijn lofzang op feminiene kwaliteiten - sla de rijke literatuur rond dit thema er maar op na. Daarin tref je zinnetjes als: 'Vrouwen weten met hun lichaam en zijn vanuit hun intuïtie verbonden met de mensen om hen heen en de natuur.' En: 'Vrouwelijke waarden zijn o.a. gerichtheid op harmonie en verbondenheid, caring & sharing en oog hebben voor mensen en de omgeving (people & planet).'

Helaas. In werkelijkheid gedragen vrouwen zich geen haar beter dan mannen - noch op de werkvloer, noch in gewelddadige conflicten. Ze gedragen zich ook geen haar slechter, trouwens. Vrouwen zijn, om de onvolprezen Jolande Withuis te citeren, 'eigenlijk net mensen'. Dat die simpele waarheid anno 2015 de krant haalt, lijkt me het echte nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.