Vrouwen zelfs vaker dader dan mannen

Het komt voor in alle lagen van de samenleving. ‘Het kunnen gewoon je vrienden zijn, mensen van wie je het niet verwacht.’..

Maud Effting

‘Het klinkt misschien vreemd’, zegt psycholoog en onderzoeker Fleur Kraanen (UvA). ‘Maar mensen die hun partner mishandelen, zijn niet altijd de klassieke agressievelingen. De man met het ‘korte lontje’, de anti-sociale persoonlijkheid, vormt maar een kwart van alle daders van huiselijk geweld.’

Daarnaast zijn er veel meer mensen die alleen binnen het gezin mishandelen, de zogeheten family-only daders. ‘Dat kunnen gewoon je vrienden zijn, mensen van wie je het echt niet verwacht. Voor een deel zijn dit sympathieke mensen die het zelf heel vervelend vinden dat ze dat doen. Maar ze hebben nooit geleerd om met conflicten om te gaan. Ze vermijden ruzies, kroppen alles op, en dan komt het er in één keer uit.’

Het komt in alle lagen van de samenleving voor, ook bij hoogopgeleiden. ‘Mensen vinden het vaak een opluchting als het bespreekbaar wordt. Dat was voor mij een eyeopener. Het zijn echt niet allemaal klootzakken. Ze willen er zelf vaak ook graag mee stoppen.’

Ook vrouwen mishandelen hun partners. Uit bevolkingsonderzoek blijkt dat ruim een kwart van de daders vrouw is. Sterker nog: vrouwen zijn zelfs iets vaker dader dan mannen, die 23 procent van de daders vormen. ‘Vrouwen lijken wat dit betreft niet veel anders in elkaar te zitten dan mannen’, zegt Kraanen. In bijna de helft van de gevallen is het geweld wederkerig.

Mannen worden wel veel vaker veroordeeld voor huiselijk geweld. ‘Maar dat komt waarschijnlijk doordat mannen niet zo snel aangifte doen van geweld door hun vrouw’, zegt Kraanen. ‘De schaamte is groot.’

‘Wij krijgen hier pittige vrouwen binnen’, zegt Tanja Bos, therapeut in de forensische polikliniek De Waag in Amsterdam. ‘Als een vrouw agressief wordt, betekent dat overigens wel dat de druk groot is; vrouwen hebben eerder de neiging om depressief te worden.’ De vrouwen die Bos ziet, zijn vaak als kind mishandeld of misbruikt. ‘Het geweld is een soort overlevingsmechanisme.’

‘Daders van huiselijk geweld komen vaak uit beschadigde gezinnen’, zegt collega-behandelaar Judith van der Riet. ‘Ze zijn als kind met de deur op slot met de riem geslagen, ze werden als 3-jarige op het balkon gezet terwijl moeder in elkaar werd getrapt – de verhalen die we horen zijn heel ernstig.’

Hun cliënten hebben hun vriend of vriendin proberen te wurgen, gestoken met messen, en soms zijn er alleen flinke klappen gevallen. Eenmalig is het voorgekomen dat iemand een partner aanviel met een bijl.

Van der Riet: ‘Ze komen uit gezinnen die gewend zijn alles op te lossen met schreeuwen en slaan. Ze hebben nooit geleerd om met stress om te gaan. 90 procent van de mensen die wij hier zien, heeft als motto: niemand is te vertrouwen, tot het tegendeel is bewezen. Echte vrienden hebben ze niet. Kennissen, hooguit.’ Bos: ‘Ze denken dat de aanval de beste verdediging is.’

Toch is niet iedere dader vroeger zelf mishandeld. Sommigen zijn in hun jeugd heel erg verwend’, zegt Bos. ‘Dat zijn de prinsjes’, zegt Van der Riet. ‘Die hebben geen frustratietolerantie opgebouwd’, zegt Bos: ‘Ik heb een jongen in behandeling die het niet duldt om tegengesproken te worden. Ik vind dat een vorm van verwaarlozing door ouders. Als je altijd alles oplost voor je kind, dan kweek je geen vaardigheden om te onderhandelen. Mensen moeten in het leven leren af te zien.’

Dat dader en slachtoffer vaak bij elkaar blijven, komt doordat het geweld in cirkels verloopt. ‘Eerst bouwt de spanning zich op’, aldus Kraanen. ‘En omdat mensen daarmee niet goed om kunnen gaan, volgt een explosie van geweld.’ Daarna volgt een verzoeningsfase. ‘Het slachtoffer is op zo’n moment heel blij dat de ander zo aardig is. Bij onhebbelijkheden wordt dan vaak gedacht: laat maar, het gaat nu goed. Tot de spanning opnieuw oploopt en het weer van voren af aan begint.’

Maud Effting

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden