Vrouwen versus Holleeder: de tussenstand na 2 maanden Bunker

Wim, Gerard, Astrid en Sonja - foto afkomstig uit de privécollectie van de familie Holleeder. Foto ..

‘Willem zei: je moet mijn geld schoonmaken. Ik heb de bankbiljetten afgenomen met een nat doekje. Met water. Maar toen ze te nat werden, werd-ie heel boos, zei Sandra den Hartog vrijdag tijdens haar laatste verhoor in de rechtszaak tegen Willem Holleeder. Geld, stelde zijn ex-vriendin, was voor Holleeder belangrijk.  ‘Tellen. Altijd als-ie wakker werd, telde’-ie het geld dat in zijn broekzak zat. Hij was bang dat het werd gepikt.’

Soms waren ze kalm en welbespraakt, op andere momenten reageerden ze venijnig, de drie vrouwen die de laatste weken centraal stonden in de zaak-Holleeder. Er waren woede-uitbarstingen in plat Amsterdams, en tranen. Jarenlang hadden Sandra den Hartog en de zussen Sonja en Astrid Holleeder een hechte band met de liquidatieverdachte, nu pleegden ze het ultieme verraad’.

De vrouwen worden beschouwd als belangrijke getuigen in de strafzaak die draait om een reeks liquidaties in de onderwereld. Met Willem Holleeder als veronderstelde kwade genius. Vanuit een afgeschermde getuigencabine deden ze hun verhaal. Alleen hun stemmen waren te horen, en zo nu en dan klonk het geritsel van een zakdoek. Wat deze getuigen betreft is het helder: Willem Holleeder is een psychopaat, een moordenaar en hij moet levenslang krijgen. 

Zijn hun verklaringen genoeg? Of bieden ze slechts een inkijkje in de complexe, soms onnavolgbare familieverhoudingen? Een tussenstand na twee maanden in de zwaarbeveiligde Osdorpse Bunker.

Verdediging ziet plan mislukken

Afgelopen weken draaide het vooral om de vraag: in hoeverre zijn de vrouwen betrouwbare getuigen? Wat de verdediging betreft is er alle reden om aan de betrouwbaarheid van Astrid en Sonja Holleeder te twijfelen. Ze zouden zich tegen hem hebben gekeerd om geld. Oftewel: hij mocht niet meedelen in de erfenis van Cor van Hout en de opbrengsten van de verfilming van de Heinekenontvoering. 

Holleeder benadrukte dat zowel Sonja als Astrid eerder heeft gelogen, in het zogenoemde Goudsniponderzoek, dat draait om het losgeld van de Heineken-ontvoering. In dat onderzoek waren de zussen zelf verdachten.

Beide zussen gaven toe dat ze destijds hebben gelogen. Maar, stellen ze, dat deden ze omdat ze bang waren voor hun broer Willem. Zijn deel van het Heinekenlosgeld mocht niet in het vizier van justitie komen.

Volgens Holleeder klopt dit niet. Zijn advocaten wilden dit bewijzen door alle afspraken die Sonja met justitie maakte over de afwikkeling van de Goudsnipzaak, boven water te halen. Dit verdedigingsplan, om de dames weg te zetten als onbetrouwbaar, mislukte. De rechtbank weigerde het OM opdracht te geven de details te openbaren. Wat de rechters betreft is er geen reden om aan te nemen dat Sonja in deze liquidatiezaak liegt vanwege een oude witwaszaak.

Familie communiceert verknipt

Tijdens de verhoren bleek hoezeer de familie Holleeder uit hetzelfde hout gesneden is: in Jordanese tongval vlogen verwensingen als ‘vieze hond’, ‘vuile leugenaar’ en ‘psychopaat’ soms met veel emotie over tafel. De ondervragingen gaven bovendien een inkijkje in de complexe, soms onbegrijpelijke familieverhoudingen.

Willem is in de ogen van zijn zussen meer dan een boef: een terroriserende psychopaat. Vreemd, oordeelde de verdediging. Als hun broer zo erg is, waarom zijn er dan zoveel tapgesprekken waarin de familie elkaar liefkozend toespreekt?

Zo belde nichtje Francis haar oom Willem op haar 17de om te bespreken wat ze van hem zou krijgen als ze haar diploma zou halen. Enkele weken daarvoor zou ze hebben gezien hoe Willem Holleeder een pistool op het hoofd van haar broer Rich zette. ‘Hoe kan een meisje van 17 dan zo’n telefoongesprek voeren?’, wilde de advocaat weten.

‘Zo ziek is het. Zo hebben we allemaal geleefd, en zo verknipt zijn die kinderen opgegroeid: ja, nee en amen zeggen en aardig doen’, aldus Astrid. Volgens de zussen is de ‘verknipte communicatie’ voor een buitenstaander nauwelijks te begrijpen. Waar het echt over ging, mocht niet uitgesproken worden. Toch is het aan de rechtbank daar het komend jaar over te oordelen.

Holleeder houdt graag controle

‘Jouw vader is een grote pisbak en ik schijt op zijn kale kop. Zeg maar tegen je vader dat Willem heel pissig is.' Een verbale geweldsexplosie klonk door de rechtbank toen het OM Willem Holleeder confronteerde met een getapt telefoongesprek uit 2004, waarin hij – uit het niets - tekeergaat tegen een kind van 11.

Wat de verdachte betreft is hij ‘gewoon Willem, en Willem schreeuwt’. Volgens hem is dat heel normaal in de Jordaan, of op zijn minst binnen zijn familie.

Toen de aanklager nog een telefoongesprek liet horen, waarin Holleeder tekeergaat tegen een bange man, bleek uit niets dat de verdachte het erg vond dat zijn toehoorder als de dood voor hem was. ‘Hij ken er wel angstig om zijn. Ik was gewoon boos, dan ik zeg wat ik wil. Ik heb hem met geen vinger aangeraakt. Als ik nou al niet meer mag schreeuwen...’ 

Een vergelijkbare houding was te bespeuren toen het OM hem vragen stelde over zijn slachtoffers. Bij hen ‘stond hij niet echt stil’. Want ja, gaf hij toe tijdens een ondervraging door de aanklagers: ten tijde van de Heinekenontvoering had hij weinig oog voor het leed dat hij veroorzaakte bij de vastgeketende Freddy Heineken en diens chauffeur. Het ging hem om het geld – daar wilde hij meer van hebben. Al stelt hij tevens keer op keer dat geld hem weinig interesseert.

Uit de tapgesprekken die justitie de laatste twintig jaar heeft opgenomen blijkt dat Holleeder graag controle houdt, in ieder geval over zijn vrouwen. Zo belde hij in de tijd dat hij voor afpersing in de gevangenis zat zijn vriendin Sandra den Hartog gemiddeld meer dan twee keer per dag en besprak hij precies wat ze wel en niet mocht studeren en met wie ze mocht omgaan. Het ondersteunt Sandra’s verklaring dat ze eerst door hem werd ingepalmd, en later geïsoleerd.

Maar, merkte Holleeder tijdens de zitting op, hij zit niet in de Bunker vanwege het volume van zijn stem, of de manier waarop hij met vrouwen omgaat. Hij zit in het beklaagdenbankje wegens liquidaties.

Getuigenissen zijn pas het begin

‘Hij zei het gewoon, voordat Cor werd doodgeschoten. Hij zei: Corretje gaat’, verklaarde Sonja in de rechtbank. 

‘En als degenen over wie hij spreekt uiteindelijk doodgeschoten worden, ga je het wel serieus nemen. Anders zou hij helderziend moeten zijn’, voegde Sandra den Hartog toe. 

Wat Astrid Holleeder betreft is er geen twijfel: haar broer gaf opdracht tot liquidaties. Alleen, ‘Hij zegt niet: ik ga hem liquideren. Hij zegt: die is aan de beurt, of: die gaat. En dan volgt – langs het lichaam – even een gebaar van een vuurwapen, met de duim en wijsvinger.’

Om de beschuldigingen te ondersteunen, maakte Astrid Holleeder vanaf 2013 heimelijk geluidsopnamen van de gesprekken met haar broer. Al gaf ze toe dat er ook een complicatie is: volgens de jongste zus fluisterde haar broer geregeld als het spannend werd, werd niet alles expliciet uitgesproken en verliep een deel van de communicatie non-verbaal. 

Tijdens een stekelig twistgesprek met de advocaat van Holleeder, vorige maand, kondigde ze opeens aan ze nieuwe opnamen had teruggevonden. Volgens haar zou er op één van die bandopnamen een gesprek staan waardoor haar broer weet 'dat het nu klaar voor hem is'.  

Of dat zo is, valt nog niet te zeggen. De getuigen werden afgelopen weken op grote lijnen ondervraagd over de liquidaties, naar aanleiding van eerdere, uitgebreide verklaringen die ze in beslotenheid bij de rechter-commissaris hadden afgelegd. Zo zou Willem tegen Sonja Holleeder hebben gezegd dat hij vastgoedhandelaar Willem Endstra zou laten doodschieten. 

Details over de moorden komen later. Net als de nieuwe geluidsopnamen van Astrid , die worden op 18 mei afgespeeld. Ook hoort de rechter-commissaris nog andere getuigen. Slechts een deel van het uit minimaal duizend ordners bestaande dossier is afgelopen twee maanden besproken. 'Dit was een verkennend rondje', aldus advocaat Robert Malewicz. Pas in de zomer wordt de zaak moord voor moord besproken.

De drie gezichten van Astrid Holleeder

De emotionele zus: ‘Als ik zou weten dat-ie niets meer zou doen, dan zou ik hem zo meenemen. Maar hij is ziek. En het enige medicijn dat werkt, dat zijn die vier muren. 

De woedende getuige: ‘Ik vind dat ik hem het leven mag ontnemen, net als dat mijn moeder het mag doen. Ze heeft een slecht product op de wereld gezet.

De doordachte advocaat: In een zaak met een zwaar manipulatief verdachte als mijn broer moet je met bewijs komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.