Vrouwen in Tamil Nadu bepalen samen hun stem in de verkiezingen Onaanraakbaren kregen zelfrespect

De vrouwen van Gunduperumbedu Pallanagar hoef je niks meer wijs te maken. Nog maar vijf jaar geleden verstopten ze hun sandalen als er een Reddy aankwam....

Van onze verslaggever

Rob Vreeken

MADRAS

Zaterdag bespraken de tweeëndertig leden van de sangam, de vrouwenraad van het dorp, op wie ze - en bloc - zullen stemmen. Ze kwamen er niet uit. Woensdagavond wordt de knoop doorgehakt. De volgende dag moet in dit deel van Tamil Nadu worden gestemd voor de Indiase parlementsverkiezingen. Tegelijk wordt een nieuw deelstaatparlement gekozen.

In politieke partijen zijn de vrouwen niet geïnteresseerd. 'Dat is voor mannen', zegt Anbazagi, de jonge, tanige voorzitter van de sangam. En mannen, daar heb je niks aan. 'Die maken altijd ruzie over politiek. Vooral als ze dronken zijn. Wij kijken of de kandidaat betrouwbaar is.'

Bovendien: een partij van en voor dalits, onaanraakbaren, bestaat in Tamil Nadu niet. In het noorden van India wel. Daar heb je de BSP van de vuurspuwende Mayawati, vrouw en dalit, die vorig jaar korte tijd minister-president was van de grootste deelstaat, Uttar Pradesh. En Phoolan Devi, bandit queen, de Robin Hood van de lage kasten. Zij hoopt in het parlement te komen voor de Samajwadi Party.

In de vorig jaar opgerichte federatie van vijfenveertig sangams uit het district, zo'n veertig kilometer van Madras, spraken de vrouwen laatst met bewondering over Mayawati en Phoolan Devi. Op zulke leiders zouden ze zonder aarzelen stemmen.

Maar ja, Uttar Pradesh is ver weg. Een paar jaar geleden waren Anbazagi en Lakshmi en Indirani zelfs nog nooit in Sriperambudur geweest, het stadje een paar kilometer verderop dat wereldfaam verwierf toen Rajiv Gandhi er werd vermoord.

Hun leven kende geen avonturen buiten dit slome gehucht van amper veertig families met zijn duistere hutjes van leem en bladeren, koeien, kippen en kinderen van de Novib-kalender. 'We dachten dat wij geen mensen waren', zegt Lakshmi. 'Dat we altijd naar de Reddy's moesten luisteren. Nu nemen we zelf onze beslissingen.'

Het zijn twee verschillende werelden, het Gunduperumbedu Pallanagar van acht jaar geleden en het Gunduperumbedu Pallanagar anno 1996. De dalits hebben zelfrespect gekregen en de vrouwen namen min of meer de macht over. Hetzelfde gebeurde in de andere dalit-dorpen van het district Sriperambudur waar de sociale activisten van Prepare binnenkwamen.

De organisatie verhoogde het politiek besef van de dalits, hielp hen zich te organiseren, verschafte kleine kredieten. Al snel werd ontdekt dat met de mannen niet te werken viel. 'De mannen drinken ontzettend veel alcohol. 's Morgens praten ze verstandig, maar 's avonds zijn ze dronken en vechten ze', zegt Daisy Dharmaraj van Prepare. Dus werden de vrouwen georganiseerd in sangams. 'Zij voelen als moeders meer verantwoordelijkheid voor de gang van zaken in het dorp.'

De grootste verandering had plaats in de verhouding tussen de dalits (het laagste van het laagste in India), en de kasten die zij boven zich weten. Vroeger betuigden de dalits respect aan degenen op wier land zij werden uitgebuit. Dharmaraj: 'De boer hield ze afhankelijk. En maakte ze soms gelukkig met een gunst of een gift.'

Tegenwoordig doen de onaanraakbare dalits wat ze willen. 'We hebben de zaak omgedraaid', lacht Anbazagi. 'De Reddy's mogen blij zijn dat we hun land bewerken.' Haar kind na de geboorte door de boer laten zegenen - vergeet het maar. Haar man rijdt nu op een fiets alsof dat de gewoonste zaak van de wereld is. Een fiets, dat was voorheen voor een dalit 'not done'.

Het broeit en het gist in het kastenstelsel van Tamil Nadu. Er wordt zelfs gevochten en gemoord. Jarenlang kende de deelstaat een grote mate van sociale rust, ook toen eind jaren tachtig in het noorden van India een kastenoorlog losbrandde en de lage kasten daar voor het eerst hun eigen politieke partijen oprichtten, met eclatant succes.

In het zuiden van India gold de wet van de remmende voorsprong. De dravidische beweging van lage kasten en kastelozen bevocht er al vanaf de jaren twintig een zekere emancipatie. Ook de twee grote politieke partijen van Tamil Nadu, de DMK en de Aiadmk, stammen uit de dravidische traditie.

De recente spanningen tussen kasten in de deelstaat hebben dan ook weinig te maken met wat plaatsvindt in het noorden van het land, meent dr M.S. Pandian van het Madras Institute of Development Studies. 'De dynamiek van de dravidische beweging heeft nieuwe tegenstellingen geschapen. De brahmanen, de hoogste kaste, staan er geheel buiten. Het gaat tussen lage en nog lagere kasten.'

De bevolking van Tamil Nadu (zestig miljoen mensen) telt 18 procent dalits, 3 procent brahmanen en ruim 70 procent 'achtergestelde kasten' (BC's), achter welke term een bont palet schuilgaat. Onder de BC's, zegt Pandian, is door de kastenemancipatie een bovenlaag ontstaan, met stukken land van enige omvang. Deze elite ziet nu met lede ogen hoe ook de minder gefortuneerden een part van de koek opeisen.

Pandian is voorstander van het bedrijven van politiek langs kastelijnen. 'Het heeft in Tamil Nadu veel ten goede veranderd. Vroeger waren de brahmanen heer en meester. Nieuwe tegenstellingen, wat is daar erg aan? Dat lost zich vanzelf op.'

Nou ja, vanzelf. In het zuiden van Tamil Nadu is de afgelopen twee jaar volop gevochten tussen dalits en de hoger op de kastenladder gesitueerde thevars. Meer dan honderd dorpelingen vonden de dood. Op 31 augustus werd het dorp Kodiyangulam bestormd en half verwoest door een politiemacht die, naar de commandant zei, op zoek was naar wapens.

Zulk geweld heeft Gunduperumbedu Pallanagar nog niet meegemaakt. De serene rust wordt er 's avonds hooguit verstoord door het gelal van de mannen, volgegoten met arak, of het geluid van de ene televisie die onlangs collectief werd aangeschaft door de vrouwen van de sangam. Via de televisie leerden ze Mayawati en Phoolan Devi kennen, en raakten ze voor het eerst een beetje op de hoogte van de Indiase politiek. 'Die politici deugen geen van allen', roept een oudere vrouw tot vermaak van de anderen. 'Ik ga op Rajiv Gandhi stemmen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden