Reportage

Vrouwen in Soedan vieren hun vrijheid met een eigen voetbalcompetitie, maar wel met hun benen bedekt

Het elftal van voetbalclub Al Difaa poseert na afloop van de wedstrijd tegen Al Tahadi in het nationale voetbalstadion van Khartoem, de hoofdstad van Soedan. Beeld Nicolas Cortes
Het elftal van voetbalclub Al Difaa poseert na afloop van de wedstrijd tegen Al Tahadi in het nationale voetbalstadion van Khartoem, de hoofdstad van Soedan.Beeld Nicolas Cortes

Ze luisteren niet naar namen als Lieke Martens, Vivianne Miedema of Sherida Spitse, en ze spelen niet, zoals de Oranjeleeuwinnen, bij Barcelona, Arsenal of Ajax. Maar hun prestatie is des te knapper: in een bijna leeg stadion in Khartoem komen 22 Soedanese vrouwen op voor hun recht om überhaupt samen tegen een bal te trappen.

‘Decennialang was een voetbalcompetitie voor vrouwen in Soedan ondenkbaar, als vrouw was je enige rol trouwen en kinderen te krijgen’, vertelt Azhar Sholgami (24) glunderend in het Nationale Stadion, vlak voor de aftrap van het vrouwenvoetbalseizoen. Dat achter de ronkende naam van het Nationale Stadion een troosteloze betonnen bak schuilgaat, met op de hoofdtribune stoelen waarvan de stoffering lang geleden is gaan rafelen, kan Sholgami niet deren. De kleine verdediger, in een ruimvallend rood tenue, doet ondanks de smorende hitte gemotiveerd mee aan de warming-up. ‘Wij gaan met 3-1 winnen’, voorspelt ze, maar belangrijker dan de uitslag vindt ze het signaal dat van de vrouwencompetitie uitgaat. ‘Het gaat om het besef dat vrouwen in Soedan de vrijheid verdienen om zich te ontplooien’, zegt ze, terwijl ze haar veters nog eens strikt.

Een generatie lang golden er in Soedan heel andere regels. Regels, waaronder vooral vrouwen gebukt gingen. Islamitische, mannelijke scherpslijpers schreven vrouwen voor hoe zij zich dienen te gedragen. Zo was het voor vrouwen verboden een broek aan te trekken, een hoofddoek daarentegen was verplicht. De beruchte zedenpolitie zag toe op naleving van de wetten. Vrouwen die de regels overtraden, riskeerden celstraf of zweepslagen.

Voetbalcompetitie voor vrouwen

De situatie is verbeterd sinds de val van Omar al-Bashir, de president die in april 2019 door het leger werd onttroond nadat woedende burgers tegen Bashirs repressieve bewind in opstand waren gekomen. Anti-vrouwenwetten zijn geschrapt door het deels civiele, deels militaire overgangsbestuur dat nu regeert. Vrouwenbesnijdenis is in Soedan officieel ook niet langer toegestaan. Als klap op de vuurpijl werd er een officiële voetbalcompetitie voor vrouwen in het leven geroepen.

En dus kijkt nu vanuit de ene, van airconditioning voorziene, skybox in het Nationale Stadion de 40-jarige Mervat Hussein Elsadig tevreden uit over de zich verzamelende speelsters op het veld. ‘Zij zijn het nieuwe Soedan’, zegt Elsadig, drijvende kracht achter de totstandkoming van de vrouwencompetitie én de eerste vrouw in het bestuur van de Soedanese voetbalbond. ‘We zijn flink tegengewerkt, er zijn nog steeds genoeg mensen die zeggen: voetballende vrouwen gaan tegen de Soedanese gebruiken in’, zegt Elsadig, die te maken kreeg met straatprotesten die waren georganiseerd door conservatieve moslimleiders. Maar de voetbalsters lieten zich niet afschrikken. Elsadig: ‘Nu is het ónze tijd.’

Geen blote benen

Het is tijd voor de aftrap van de wedstrijd van vandaag. De elf speelsters van de club Al Difaa, in het rood, luisteren eerst met de hand op het hart naar het volkslied van Soedan, zij aan zij met de in het hemelsblauw gestoken rivalen van Al Tahadi. De scheidsrechter en de lijnrechters zijn vrouwen, net als de verzorgers die klaarstaan voor als er iemand geblesseerd raakt. Hoofddoeken dragen de speelsters niet, wel bedekken ze bijna allemaal hun benen met leggings. Ze doen dat niet zozeer vanwege het kunstgras dat pijn kan doen bij een stevige sliding, verklaart Samah Mustafa, een 28-jarige reserve-linksbuiten van Al Tahadi. ‘Het is onze cultuur, in Soedan bedekken we onze benen ook als we gaan hardlopen of fietsen, het heeft te maken met er respectabel uitzien.’

Hoewel er niet meer dan zo’n honderd toeschouwers zijn, is de Soedanese pers volop aanwezig in het stadion. Voetballende vrouwen hebben duidelijk nieuwswaarde. De media-aandacht helpt om de acceptatie van vrouwenrechten te vergroten, zo hopen de pionierende speelsters.

Na de aftrap wordt al snel duidelijk hoe de krachtsverhoudingen op het veld liggen. De speelsters van Al Tahadi zetten wel even druk, maar Al Difaa blijkt een uitgekookte counterploeg. Het wordt 4-0. Teleurgesteld verlaten de vrouwen van Al Tahadi het veld, maar ze feliciteren hun tegenstanders met de overwinning. De wedstrijd zelf was trouwens ook een toonbeeld van sportiviteit, zonder fopduiken en ach-en-wee-geklaag bij de scheidsrechter.

null Beeld Nicolas Cortes
Beeld Nicolas Cortes

Trainer met een snor

Een opvallende verschijning langs de zijlijn is de coach van Al Difaa, want deze trainer heeft een snor. Als een van de schaarse mannen figureerde Abdul Ibrahim (49) daarnet nog in een scène die symbolisch mag heten voor de stapsgewijze cultuurverandering in Soedan: toen Ibrahim zijn ongenoegen kenbaar maakte over een buitenspelvlag die wel erg laat omhoog ging, werd hij door een vrouw, de vierde official, gesommeerd om weer in de dug-out te gaan zitten.

Ibrahim vindt deze man-vrouwverhouding op het veld prachtig. ‘Voor alle vrouwen in Soedan is het goed dat de voetbalsters hun plek opeisen. Het vrouwenvoetbal helpt om van Soedan een meer open land te maken’, vindt hij. Eerder coachte Ibrahim een mannenploeg, maar toen de vrouwencompetitie werd gelanceerd, zag hij een schone taak voor zichzelf weggelegd. ‘Ik wil mijn kennis overdragen, zodat de speelsters hopelijk een hoger niveau bereiken.’

Van negatieve reacties van bekenden, die soms vragen waarom hij zo nodig een stel vrouwen moet coachen, trekt Ibrahim zich niks aan. ‘Integendeel, zulke reacties laten zien dat er nog een taboe valt te doorbreken’, besluit hij, waarna hij samen met zijn succesploeg plaatsneemt in de krakkemikkige spelersbus, naast het Nationale Stadion. In de bus bouwen de voetbalsters van Al Difaa nog een feestje. Op naar de volgende overwinning in Soedan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden