Vrouwen in India alleen veilig in de metro

De cultuur van verkrachtingen in India speelt een grote rol bij de verkiezingen, maar of alle woe-de en aandacht vrouwen veel hebben gehol-pen?

NEW DELHI - Een gebeurtenis die zo bekend is dat de datum een synoniem wordt van het gebeurde, is altijd een keerpunt; ten goede of ten kwade. Voor vrouwen in Delhi volstaat '16 december', gevolgd door een veelbetekenend knikje, als referentie naar de groepsverkrachting van een studente fysiotherapie door een groep mannen in een bus, op 16 december 2012.


Het meisje overleed twee weken later aan de gevolgen. De busverkrachting werd wereldnieuws. Waarom weet niemand; de kranten in Delhi vermelden wekelijks een vergelijkbare gruweldaad.


Shahana (22) weet anderhalf jaar later nog niet of '16 december' staat voor verbetering of verslechtering van de situatie. Ze frummelt aan haar gele smartphone, een eenzame ster op de rok van haar donkerblauwe sari. Ja, de politie neemt klachten van vrouwen sindsdien serieuzer. Nee, het aantal verkrachtingen is niet afgenomen. Nee, ze voelt zich niet veiliger op straat. Hier wel, in de coupé voor Women only in de metro. De studente politicologie is op weg van de campus naar haar ouders.


Twee moeders in sari converseren in verhit Hindi; hun kinderen - meisjes en jongetjes - tollen zichzelf misselijk rond de middenpalen. Zij zijn de enige die vrijelijk heen en weer rennen tussen het vrouwen- en het mannendeel, van het rijk van de kleurige rokken naar het rijk van de kakibroeken, de snorren en de blikken die als gehypnotiseerd naar het groenere gras achter het roze bord staren.


'Een veilige zone', noemt Shahana het. De afgelopen jaren voelt ze zich op straat steeds minder veilig. Hoe dat komt? 'Minder politieke veiligheid. Het lijkt alsof politici in Delhi en India zich nauwelijks interesseren voor de bevolking en al helemaal niet voor dit soort dingen.'


En daar raakt collectieve verwerking van het drama in de bus aan de Indiaase verkiezingen, de 14de Lokh Sahba, op de billboards langs de weg met trots de grootste democratische verkiezingen ooit genoemd: 814 miljoen kiesgerechtigden.


Narendra Modi, voorman van de hindoeïstische BJP, lijkt de regerende, door economische stagnatie en corruptieschandalen geplaagde Congress-partij te gaan verpletteren. Een groot deel van India's nieuwe, groeiende, middenklasse ziet in Modi de man die de economie de zo gewenste slinger zal geven.


Maar Shahana en veel andere hoger opgeleide vrouwen in de Women- only- coupé, zien in Modi vooral een conservatieve hindoe, een man die het er voor de vrouwen in zijn land niet beter op zal maken.


'We zeiden al een keer tegen elkaar: als Modi wint, gaan we hier weg, toch?' psychologiestudente Divya (24) stoot haar vriendin Shefali (24) aan. Die legt haar boek , To kill a mockingbird, over de modieus versleten kniestukken op haar spijkerbroek 'Ja, serieus', zegt Shefali, gevangenispsychologe. 'Ik ben er best bang voor.'


Staat de positie van vrouwen in India onder druk? Dat kun je niet zomaar zeggen, vinden de vriendinnen. 'Daarvoor zijn de verschillen gewoon te groot.' De jonge vrouwen zijn beide hindoe, opgevoed door hoog opgeleide ouders en bovendien in Delhi, waar in hun kringen de normen wat losser zijn. 'Toch zijn er in mijn familie ook meisjes die niet uit mogen', zegt Divya. 'Voor een deel hoort het bij de cultuur, zowel bij Hindoes als bij moslims.'


Maar het verhaal over de positie van vrouwen in India is even veelzijdig als de kledingstijlen in de Women-only coupés van de metro in Delhi: traditionale sari's en kortere tunieken, 'Salwaar Kameez', zitten er naast strakke spijkerbroeken en panterprintjes. Op sommige hoofden staan rode bindi's , in andere, zoals dat van Shefali, zitten nogal wat piercings.


'We zitten wat de positie van vrouwen betreft middenin een clash', denkt Shefali. Aan de ene kant weet ze dat er in hun land mensen van mening zijn dat vrouwen die zich uitdagend kleden, sigaretten roken of 's avonds alleen over straat gaan, een verkrachting uitlokken of zelfs verdienen. Ze weet ook dat in 'de provincie' meisjes van ver beneden hun leeftijd worden uitgehuwelijkt.


Aan de andere kant weet ze dat elk jaar meer Indiase vrouwen naar de universiteit gaan, dat haar land met Indira Gandhi al in de jaren zestig een vrouwelijke premier had en dat er nu op elke kieslijst vrouwen staan. Shefali: 'Ik geloof en hoop dat het de goede kant op gaat.' Shahana vindt de vrouwen op de kieslijsten en de praatjes over vrouwenrechten in verkiezingstijd juist het toppunt van hypocrisie. 'Fakeness!' Na de verkiezingen hoor je nooit meer iets van ze. En als ze wel in het parlement komen, dan zijn vrouwenrechten het laatste wat hen interesseert.


Ze herinnert zich nog goed wat Sheila Dikshit, de toenmalige premier van Delhi zei in reactie op 16 december: 'Ik voel me hulpeloos.' 'Dat wil je dan toch niet horen, ik voel me hulpeloos! Van de premier!' Toevallig volgde Shahana in die tijd een college vrouwengeschiedenis. 'Het was voor het eerst dat ik nadacht over mijn rechten, als vrouw. Dat ik besefte dat ik die had.'


'Ik zeg altijd dat onderwijs de oplossing voor alles is.' Dat heeft Shahana van haar moeder. Gek genoeg, want haar moeder is naaister en heeft maar een paar jaar op school gezeten.


Women only. Je kunt je afvragen of het een oplossing is of symptoombestrijding. Volgens Jyothi (53), een vrouwelijke arts, is het een oplossing. 'Verkrachting is van alle tijden en alle culturen. Verschillen in opvatting over de rol van de vrouw zijn dat ook.'


De metro remt krachtig, sari's, spijkerbroeken en leggings worden tegen elkaar aangedrukt. Als Jyothi uitstapt, laat ze de krant, The Times of India, netjes opgevouwen achter. Een kop op pa- gina 6: 'Slapende 7-jarige ontvoerd en verkracht'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden