Vrouwen filmen in Raqqa: 'Buitenlandse IS-leden zijn strenger'

Twee Syrische vrouwen hebben met een verborgen camera opnames gemaakt in Raqqa, de hoofdstad van het kalifaat van Islamitische Staat. Ze filmden winkels waar vrouwengezichten van producten zijn weggekrast; de rotonde waar executies worden uitgevoerd en de huizen waar nu buitenlandse strijders wonen.

'De vrouwen op de verpakking dragen een niqab', zegt de verkoper over de weg gekraste gezichten. Beeld screenshot

In een kleine supermarkt staan pakjes met haarverf hoog op elkaar gestapeld, maar alle gezichten op de verpakking zijn zwart gemaakt. 'Kunt u nog zien welke kleur het is?', vraagt een vrouwenstem aan de verkoper. 'Ja hoor, je kunt de haarkleur hier zien', antwoordt hij. 'Wat is dit? Waarom heeft u dit gedaan?', vraagt de vrouw daarna. 'Ze draagt de niqab', luidt zijn antwoord.

Twee jaar geleden werd de stad Raqqa ingenomen door Islamitische Staat. Tegenstanders werden geëxecuteerd en de strengste vorm van de islamitische wet werd ingevoerd. Vrouwen mochten niet meer werken en niet meer naar school gaan. Ze mogen alleen met een dubbele niqab over straat, mits begeleid door een mannelijk familielid, of een andere vrouw. 'Als een vrouw in haar eentje in mijn taxi stapt, en ik neem haar mee, krijg ik dertig zweepslagen', vertelt een taxichauffeur in de video. 'De vrouw wordt ook gestraft.'

Um Mohammed en Um Omran, zoals de makers van de video zichzelf noemen, werkten volgens de Zweedse krant Expressen allebei voordat IS naar hun stad kwam. Nu is dat onmogelijk. 'Ik wil op mijn eigen manier leven', zegt één van hen. 'Ik wil kunnen kopen wat ik nodig heb. Ik wil alleen naar buiten kunnen gaan, in vrijheid.' Daarom hebben ze deze film gemaakt, ook al zouden ze worden geëxecuteerd als ze waren betrapt.

Executie

Tijdens hun wandeling met de camera vertellen de vrouwen over de gruwelen die ze hebben gezien, waaronder de executie van een jonge man. 'Ik stapte er naartoe. Mensen zijn nieuwsgierig, en ik wilde het zien. Het was een jonge man, een soldaat. Hij zat op zijn knieën en de messen lagen naast hem. De beulen stonden in een rij achter hem, gekleed in het zwart. Ze schoten hem dood en sneden zijn hoofd van zijn lichaam. Ik probeerde te kijken, maar het lukte me niet.'

De man zat volgens Um Mohammed de hele tijd stil. 'Ik had het gevoel dat hij al dood was. Hij leek niet bang te zijn. Hij reageerde nergens op.'

Nadat iemand is geëxecuteerd, wordt het hoofd op een stok gespiesd en bij de rotonde neergezet. 'Of ze leggen het lichaam op de weg en dwingen auto's om er overheen te rijden tot er niets meer van over is. Het lichaam wordt één met de grond. Alleen de kleding blijft over.'

Na een taxirit wandelen de vrouwen door een wijk met mooie, grote huizen, het 'Dieven District'. Voor de oorlog woonden de rijken hier, maar deze zijn gevlucht, of vermoord. Het is er stil op straat: er is nauwelijks verkeer en er loopt vrijwel niemand rond. Nu wonen hier vooral buitenlandse IS-strijders in de appartementen, leggen de vrouwen uit. 'Ze komen uit Kazachstan, Afghanistan, Saoedi-Arabië, Europa, Frankrijk. Maar de meesten komen uit Saoedi-Arabië.'

Een screenshot van een executie uit een IS-propagandavideo. Beeld screenshot

'Buitenlandse vrouwen zijn veel strenger'

De vrouwen vertellen dat Syrische strijders een lagere status hebben dan de buitenlandse. Dat geldt ook voor de vrouwelijke IS-leden, die in de straten patrouilleren om te controleren of andere vrouwen zich wel aan de kledingvoorschriften houden. 'Een Syrische wil nog wel eens wegkijken. Buitenlandse vrouwen zijn veel strenger', zegt Um Mohammed.

Het is vrijwel onmogelijk om Raqqa nog te ontvluchten. Er zijn overal wegversperringen, waar burgers worden tegengehouden. 'De luchtaanvallen worden steeds erger', vertellen de vrouwen. 'Buitenlandse strijders hebben checkpoints opgezet en pakken de identiteitskaarten af van Syriërs, en gebruiken die om zelf naar Turkije te vluchten.'

Aan het eind van de video is te zien hoe een van de twee vrouwen haar niqab af doet. Ze knoopt de zwarte doeken los die haar gezicht verbergen, en haalt een hand door haar haren. 'Alle vrouwen willen hun gezicht kunnen laten zien. Die optie hebben wij niet meer. We zijn onze vrouwelijkheid kwijt', zegt Um Mohammed. 'Ik wil mijn niqab af doen, het duister dat ons omringt. Niet is belangrijker dan vrijheid.'

Grote huizen in het 'Dieven District' worden nu bewoond door buitenlandse jihadisten. Beeld screenshot
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.