Vrouwen besturen de wereld in Nederlandse Veiligheidsraad

Alleen Rusland kwam met vijf mannen naar de VN-vergadering

Bij de eerste vergadering van de VN-Veiligheidsraad met Nederland als voorzitter, op Internationale Vrouwendag, heeft minister Kaag alle landen opgeroepen een vrouw af te vaardigen. Alleen Rusland kwam met vijf mannen.

Minister Kaag leidt donderdag in New York de eerste vergadering van de VN-Veiligheidsraad onder voorzitterschap van Nederland sinds 2000. Foto Loey Felipe / UN Photo

De eerste tik is zo zacht dat ze nog maar een tik geeft. Minister Sigrid Kaag van Internationale Handel en Ontwikkelingssamenwerking, die donderdag haar eerste vergadering van de VN-Veiligheidsraad leidt, moet heel even wennen aan de voorzittershamer. Maar met elke volgende klap, kordaat en hard genoeg, bevestigt ze de woorden op de twee bordjes die voor haar staan, aan de kop van de houten, hoefijzervormige tafel waaraan de vijftien leden van de ordebewaker van de wereld hebben plaatsgenomen om het over vrede en veiligheid in Afghanistan te hebben: 'PRESIDENT. NETHERLANDS'.

Deze maand is Nederland in zekere zin de baas van de wereld. En vandaag is dat dus minister Kaag - haar witte outfit is een verfrissende verschijning in een zaal die zo vaak door donkergrijze pakken wordt gedomineerd. Het is de kleur die voorvechters van vrouwenrechten al meer dan honderd jaar kiezen als ze iets duidelijk willen maken. Kaag is een suffragette op het wereldtoneel.

Achter Kaag worden de vier stoeltjes voor de Nederlandse delegatie bezet door nog vier vrouwen. Nederland heeft Internationale Vrouwendag uitgekozen voor deze vergadering en besloten tot een statement: de wereld kan best door vrouwen worden geleid. Misschien wel beter.

De oproep aan andere leden van de Veiligheidsraad om dat voorbeeld te volgen is door verschillende landen gehoord. Door Zweden natuurlijk, geëmancipeerd als altijd, maar ook door Polen, Equatoriaal Guinea en het veelkleurige gezelschap van de Verenigde Staten. Koeweit en China hebben vier vrouwen gestuurd (achter de mannelijke ambassadeur), Frankrijk en Ethiopië worden geleid door vrouwen. In totaal zitten er 48 vrouwen bij de vergadering, en 28 mannen.

De enige delegatie die uit vijf mannen bestaat is die van de Russische Federatie, wel vaker de trol op het diplomatieke toneel.

Resolutie

Het belangrijkste besluit van de dag is snel genomen. Een resolutie om de ondersteuningsmissie van de Verenigde Naties in Afghanistan met een jaar te verlengen, wordt unaniem aangenomen. Een Afghaanse vrouw somt de vooruitgang op, die vooral vrouwen in het land de afgelopen zeventien jaar (sinds de internationale gemeenschap de aanval opende op de Taliban) hebben ondervonden. Ze hebben gelijke grondrechten gekregen, ze gaan vaker naar school (basisschoolklassen bestaan tegenwoordig voor 40 procent uit meisjes) en er zitten vrouwen in de politiek, bij de politie en in het leger.

Precaire situatie

Maar vervolgens komt de nadruk te liggen op de precaire situatie in het land, juist die van vrouwen en kinderen. 'De hoop is aan het verdwijnen', zegt Mariam Safi, een Afghaanse die veldonderzoek doet naar de positie van vrouwen. 'Veilige zones zijn slagvelden aan het worden. In plaats van één vijand, in 2001, zijn er nu twintig verschillende groepen die tegen het bewind vechten. Vorig jaar zijn 1.224 vrouwen omgekomen.'

Ze vertelt het verhaal van Shukria, een meisje van 9, die in 2015 bij een controle onderweg door Taliban werd ontvoerd en later onthoofd werd teruggevonden.

De laatste keer dat Nederland voorzitter van de Veiligheidsraad was, in oktober 2000, bracht het een resolutie ter stemming die het belang van vrouwen in vredesprocessen benadrukte en hun kwetsbaarheid in conflicten. Ook die resolutie werd aangenomen. Maar sindsdien is niet genoeg gebeurd, zegt Kaag nu. Het bijbehorende plan van aanpak is maar door 73 landen geïmplementeerd. 'Er is nog steeds een grote kloof tussen de normen die wij vaststellen en de bittere realiteit. Er zijn nog steeds veel te weinig vredesonderhandelingen waarbij vrouwen een leidende rol spelen.'

Safi noemt de aanwezigheid van vrouwen aan vergadertafels nog te vaak 'symbolisch'. 'Het is hoog tijd dat er echt naar ze wordt geluisterd.'

Dan mogen de leden van de Veiligheidsraad allemaal iets zeggen, onder de grote muurschildering waarop een vrouw de ramen openzet voor binnenvallende zonnestralen en een ander vrouw met open armen een slaafachtig figuur uit een duistere onderwereld uitnodigt voor een feestje in het licht. Nederland wordt bedankt voor en gefeliciteerd met het goede voorbeeld. Vooral de Afrikaanse landen bedanken Kaag persoonlijk voor haar aanwezigheid.

Ook de vijf Russische mannen feliciteren de andere delegaties met het grote aantal vrouwen, op deze 'symbolische' dag. 'U ziet, er zijn geen vrouwen in onze delegatie', zegt de Russische vertegenwoordiger. Dat is geen gebrek aan respect, laat staan een gebrek aan liefde. Maar 8 maart is ook een nationale feestdag in Rusland en alle vrouwen zijn vrij. Wij werken voor hen.'

Spaanse vrouwenstaking

Op Internationale Vrouwendag hebben in Spanje 5,3 miljoen mensen gestaakt om steun aan vrouwen te betuigen. Spanje is het enige land waar de vrouwen werden gesteund door de bonden. Het effect was ook merkbaar in de media. In radio-uitzendingen waren geen vrouwenstemmen te horen en op tv ontbraken presentatrices. Ook prominenten als actrice Penélope Cruz en koningin Letizia deden mee.