Vrouw slaan kost Rus hooguit 470 euro

Vandaag stemt de Doema over een wet die huiselijk geweld tot overtreding bestempelt. Een man die zijn vrouw of kinderen slaat hoeft dan niet meer de cel in. Poetin en de kerk zijn voor. In kapsalon Audrey horen ze ervan op.

Kapsalon Audrey. Van links naar rechts: een klant, Lena, klant Larisa ('Soms moet een man zijn vrouw en kinderen beetpakken om ze te laten luisteren') en Tatjana.Beeld Pascal Dumont

Huiselijk geweld geen misdrijf meer? In het Moskouse schoonheidssalonnetje Audrey heeft alleen kapster Lena van het wetsvoorstel gehoord. De andere vier vrouwen en Denis, de enige man in de knusse salon, weten van niets. 'Een man die je slaat, houdt van je', giert een van de vrouwen boven het geblaas van een föhn uit. Een grapje, iedereen lacht.

Het wetsvoorstel is géén grapje. Vandaag stemt de Doema, het Russische parlement, erover. Is een meerderheid voor, dan is huiselijk geweld niet langer een misdrijf maar een overtreding. Geen risico meer op 2 jaar celstraf, hooguit een boete van 30 duizend roebel (470 euro). Niet de politie die een onderzoek instelt, maar het slachtoffer dat zelf moet bewijzen dat die blauwe plekken niet zijn opgelopen bij een uitglijer in de sneeuw.

Het voorstel komt uit de koker van Jelena Mizoelina, de parlementariër die ook de wet op 'homopropaganda' bedacht. Mizoelina wil 'de eenheid van het gezin' beschermen: geen vaders opsluiten wegens geweld in huis dus.

Ten westen van Rusland stuit haar idee op ongeloof. De Raad van Europa stuurde een bezorgde brief aan het Russische parlement, maar Doemavoorzitter Vjatjeslav Volodin deed die af als een 'onacceptabele poging' Russische parlementariërs te beïnvloeden.

In eigen land is het voorstel nauwelijks een issue. Neem salon Audrey - aan de muur hangt een foto van de Brits-Nederlandse actrice Audrey Hepburn. Er draait een cd met westerse popmuziek, geen radio met nieuws. Al zou de radio aanstaan, dan komt het onderwerp nog niet voorbij. De meeste tv-zenders en kranten, vrijwel allemaal onder controle van de staat, laten Mizoelina's wetsvoorstel schieten.

'Wie houdt er nou nog in de gaten wat er in de Doema gebeurt?', zegt Larisa, met verse verf in de haren. 'Je kunt toch niet beïnvloeden wat ze daar beslissen.'

Beeld Pascal Dumont

Hoofd van het gezin

Zouden Russische vrouwen zich bemoeien met de straf op huiselijk geweld, dan kwam het verzet niet van Larisa. 'Soms moet een man zijn vrouw en kinderen beetpakken, zodat ze naar hem luisteren', zegt ze. 'Dat zit in mijn generatie. Wij zijn opgevoed door mensen die de oorlog gewonnen hebben. Mensen die onder zware omstandigheden leefden. Voor hen is de man nog het hoofd van het gezin, of God.'

De Russisch-orthodoxe kerk en een prominente ouderenvereniging zijn voor het wetsvoorstel. Lichamelijke bestraffing is een recht van ouders, schrijft de kerk, zolang die 'verstandig en liefdevol' uitgedeeld wordt. De ouderenvereniging, die 200 duizend handtekening inzamelde, stelt dat gezinnen uiteen dreigen te vallen als vader in de cel belandt voor een klap uitgedeeld aan zijn kind of vrouw.

De conservatieve wind in Rusland wordt aangewakkerd door president Poetin. Die zei onlangs op tv dat ouders hun kinderen 'beter niet kunnen slaan', maar 'dat we niet moeten overdrijven in het bestraffen van huiselijk geweld. Dat is niet goed, het raakt gezinnen.' Poetins woorden gaven de initiatiefnemers van het wetsvoorstel vleugels - welke parlementariër durft de president tegen te spreken?

Dat wil niet zeggen dat de Russische bevolking het ermee eens is. Volgens staatspeilbureau Vtsiom vindt minder dan eenvijfde geweld 'onder bepaalde omstandigheden acceptabel'.

Op Larisa na zijn alle vrouwen in salon Audrey tegen de wetswijziging. 'Als ze maar van kinderen afblijven', zegt kapper Lena. Maar ze vreest ook voor de vrouwen. 'Het is als amateurs in een wedstrijd tegen topsporters. Ze staan altijd zwakker.'

'Vrouwen moeten beschermd worden', zegt ook Diana, student en de jongste in de salon. 'Er zijn veel mannen in Rusland die het nuttig vinden hun vrouw te slaan.'

We moeten niet overdrijven in het bestraffen van huiselijk geweld, aldus president PoetinBeeld anp

Protesteren kan niet

Cijfers over huiselijk geweld in Rusland worden slecht bijgehouden. Wel is er een statistiek van het ministerie van Buitenlandse Zaken: 40 procent van de geweldsdelicten zou worden gepleegd in familiekring.

De enige hulplijn voor slachtoffers kreeg vorig jaar vijfduizend telefoontjes. Op klagen over mishandeling rust een taboe, stellen medewerkers. De wetswijziging maakt het er niet makkelijker op.

Protest is moeilijk. De burgemeester weigerde een vergunning te verstrekken aan het enige aangekondigde protest. De demonstranten hebben dat aangevochten, maar lijken hoe dan ook te laat te komen. Als de Doema vandaag instemt, is het voorstel er vrijwel zeker door: de Senaat tekent bijna altijd, de president ook.

'Mag ik nog wat zeggen?', doorbreekt Denis met zijn nieuwe kapsel de vrouwen in de salon. 'Ik heb helaas niemand om te slaan, want ik ben niet getrouwd. Maar we moeten ook naar mannen luisteren. Mijn oma is een flinke vrouw en mijn opa een iel mannetje. Zij slaat hem voortdurend als hij haar irriteert. Maar wel met liefde hoor.' Een grapje, iedereen lacht weer.

Beeld Pascal Dumont
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden