Profiel Zuzana Caputova

Vrouw, pro-Europa en voor ruimere opvang van migranten: de nieuwe president van Slowakije is de uitzondering in de regio

Zuzana Caputova is de eerste vrouwelijke president van Slowakije. Beeld EPA

‘De beste manier om het kwaad te laten overwinnen is als goede mensen niets doen.’ Met bescheiden oproepen als deze wist Zuzana Caputova de Slowaakse kiezer naar de stembus te lokken om zich te verzetten tegen de diep verankerde corruptie in het land en het oprukkende rechts-populisme en conservatisme in de regio.

Met een meerderheid van 58,4 procent van de stemmen versloeg Caputova het afgelopen weekeind haar tegenstander Maros Sefcovic van regeringspartij Smer-SD. Hiermee is ze de eerste vrouwelijke president van het Oost-Europese land. Onder leiding van oud-premier Robert Fico nam Slowakije de laatste jaren plaats in het rechts-nationalistische en conservatieve Europese blok van Polen, Hongarije en Tsjechië, dat zich verzet tegen migratie, het recht op abortus en het homohuwelijk.

De 45-jarige Caputova is in alles een tegenpool van de mannelijke leiders die hun stempel op de regio drukken, zoals de Hongaarse premier en zelfbenoemd ‘sterke man’ Viktor Orbán. Ze is een gescheiden moeder van twee pubers, vóór abortus en het homohuwelijk. Ze is pro-Europa, voor ruimere opvang van migranten, en ze pleit voor verzoening, dialoog en tolerantie als antwoord op de verharding en polarisatie van de samenleving.

Caputova tijdens haar overwinningsspeech. Beeld Reuters

Tot een jaar geleden was Caputova een onbekende in de politiek. Wel had ze al naam gemaakt als milieuactiviste en burgerrechtenadvocaat. Haar belangrijkste wapenfeit is het 14 jaar durende verzet tegen een illegale vuilnisbelt bij haar geboortestad Pezinok. Ze wist aan te tonen dat er onevenredig veel kanker voorkwam in haar omgeving door de illegale vuilstort, hetgeen haar de bijnaam Erin Brockovich opleverde – naar het waargebeurde verhaal dat werd verfilmd met Julia Roberts in de hoofdrol. Ook legde ze het systeem van vriendjespolitiek en corruptie bloot waardoor malafide ondernemers in haar land hun gang kunnen gaan.

Ceremoniële taak

Caputova besloot vorig jaar de politieke arena te betreden nadat de Slovaakse journalist Jan Kuciak en zijn vriendin werden vermoord. Omdat duidelijk was dat zijn onderzoek naar de corruptie en de maffiapraktijken in het land – haar thema’s – hem fataal waren geworden, vond Caputova dat ze niet langer aan de zijlijn kon blijven staan. Ze werd aanvoerder van een brede protestbeweging die leidde tot de val van een reeks ministers en uiteindelijk ook premier Fico.

Caputova zal op 15 juni worden beëdigd als president. Hoewel het presidentschap in Slowakije een vooral ceremoniële taak is, is de verwachting dat zij toch invloed kan uitoefenen bij benoemingen van rechters en commissies. Zo kan ze voorkomen dat corrupte politici en zakenlieden de hand boven het hoofd wordt gehouden. Ze zal bijvoorbeeld niet toestaan dat de zakenman Marian Kocner, die ervan verdacht wordt de opdracht te hebben gegeven voor de moord op Kuciak, zijn straf ontloopt. Kocner was ook haar tegenstander in haar gevecht tegen de vuilstort in Pezinok.

In haar overwinningsspeech richtte ze zich in verschillende talen, waaronder Hongaars en Romani, tot minderheden en zei: ‘Ik ben niet alleen blij met de uitslag, maar vooral dat het mogelijk blijkt om niet te zwichten voor populisme, om de waarheid te kunnen vertellen en aandacht te trekken zonder agressief taalgebruik.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden