POSTUUM

Vroom als een kwezel, geliefd bij het volk

Ze vormde een onafscheidelijk paar met haar man, koning Boudewijn. Beiden oerkatholiek en diep gelovig. Maar Fabiola had ook een rebelse en warme kant, waarmee ze de Belgen voor zich innam.

Leen Vervaeke
Fabiola in 2012 in Brussel. Beeld belga
Fabiola in 2012 in Brussel.Beeld belga

Ze was vroom als een kwezel en zo sober dat ze 's winters de melkflessen buiten op de vensterbank zette in plaats van in de koelkast. Maar koning Fabiola had ook een warme en zelfs een rebelse kant, waarmee ze de Belgen voor zich innam. De Belgische koningin-weduwe, die 33 jaar aan de zijde van koning Boudewijn stond, stierf vrijdag op 86-jarige leeftijd.

Wie Fabiola zegt, zegt onvermijdelijk ook Boudewijn. De in 1993 overleden koning en zijn echtgenote waren een hecht paar en een gouden combinatie. Boudewijn wat houterig en schuchter, Fabiola veel spontaner en hartelijker. Zij was het die op recepties de praatjes maakte en daarmee het koningshuis een menselijk gezicht gaf, net als koningin Mathilde nu doet bij koning Filip, de neef van Boudewijn en Fabiola.

Het gearrangeerde huwelijk begint weinig romantisch. In 1960 staat de vrijgezelle koning Boudewijn, dan 30 jaar, onder druk van de binnenlandse politiek om eindelijk eens te trouwen. Na bemiddeling van een hulpbisschop wordt in Spanje een geschikte adellijke vrouw gevonden: Dona Fabiola Mora y Aragón, 32 jaar oud. De belangrijkste overeenkomst met Boudewijn: ook zij is oerkatholiek. Zelfs zo erg, dat ze voor ze Boudewijn ontmoette het klooster in wilde.

De twee ontmoeten elkaar voor het eerst in het pelgrimsoord Lourdes, en besluiten zich - zo gaat het verhaal - na twee gebedssessies met elkaar te verloven. Ze versterken elkaar nog in hun geloof zodat het paleis in een klooster dreigde te veranderen, zoals grootmaarschalk Herman Liebaers zich later zal laten ontvallen. Boudewijns stiefmoeder noemt de twee neerbuigend 'de bidsprinkhanen'.

Boudewijn en Fabiola zijn zowel publiek als privé onafscheidelijk. Zelfs de vijf miskramen van de koningin, het grote drama van hun huwelijk, lijkt hen alleen maar dichter bij elkaar te brengen.

Ze aanvaarden dit ongeluk als een door God oplegde beproeving, die hen zal toelaten 'nog meer van alle kinderen te houden', zoals Fabiola zegt. Wel krijgt dit persoonlijk drama een politieke repercussie: Boudewijn raakt zwaar in conflict met de Belgische regering, omdat hij weigert de abortuswetgeving te ondertekenen.

Fabiola en Boudewijn in 1990. Beeld afp
Fabiola en Boudewijn in 1990.Beeld afp

Benaderbaar en medemenselijk

Maar ondanks de strenge vroomheid komt Fabiola naar buiten toe altijd benaderbaar en medemenselijk over. Ze zet zich in voor sociale en educatieve organisaties, trekt haar laarzen aan in tijden van watersnoodrampen en is decennialang de beschermvrouwe van de Koningin Elisabethwedstrijd voor jonge musici. Ze schrijft een kinderboek dat in vele talen wordt vertaald en waarvan de opbrengsten naar een goed doel gaan. Een van de sprookjes in het boek wordt later uitgebeeld in de Efteling; de Indische waterlelies.

Aan de zijde van Boudewijn wordt Fabiola erg populair in België. Haar imago wordt nog versterkt in 1993, als haar echtgenoot onverwacht overlijdt tijdens een vakantie in Spanje. Het hele land is in rouw, staat urenlang in de rij om Boudewijn een laatste groet te kunnen brengen. Op de begrafenis verschijnt Fabiola opvallend genoeg in een wit kleed - de kleur van de hoop, zo zegt ze. Het is een gebaar dat in België indruk maakt.

Ook naarmate ze ouder wordt, is Fabiola nog geregeld in het nieuws om haar humor en onverschrokkenheid. In 2009 krijgt ze doodsbedreigingen, waarin staat dat ze op de nationale feestdag met een kruisboog zal worden vermoord. Tijdens het defilé op die feestdag staat de oude koningin-weduwe doodgemoedereerd met een groene appel in de hand te zwaaien, als een hedendaagse Wilhelm Tell. Fabiola blijkt eens te meer niet te onderschatten.

Toch komt er op de valreep nog een smet op haar blazoen. Na de dood van Boudewijn in 1993 trekt ze zich terug uit het publieke leven, om plaats te maken voor haar zwager en schoonzus Albert en Paola. In de dan heersende sfeer van koningsgezindheid krijgt ze een levenslange toelage toegekend, van om en nabij de 1,4 miljoen euro per jaar. Daarmee bekostigt ze een aantal goede doelen, het personeel dat de haar nog talrijk toegestuurde brieven beantwoordt en het onderhoud van het kasteel van Stuyvenberg, waar ze woont.

Maar Fabiola kan ook een mooi fortuin bijeen sparen. In 2013 blijkt dat ze een financiële constructie heeft laten opzetten om haar vele Spaanse neven en nichten fiscaal voordelig te laten erven. Als daar ophef over komt in de Belgische media, reageert de koningin-weduwe vol onbegrip. Het is een spijtige misstap, sterk in contrast met haar sobere en plichtsbewuste leven als koningin.

undefined

Fabiola in het Koninklijk Paleis van Brussel in 2002. Beeld Belga
Fabiola in het Koninklijk Paleis van Brussel in 2002.Beeld Belga
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden