Vrolijke rommelaar

De legendarische toetsenist Herbie Hancock is weer hot dankzij een goede plaat en een Grammy, nadat eerdere projecten soms genadeloos flopten....

Koen Schouten

Er bestaat een filmpje uit 1983 waarin Herbie Hancock te zien is in zijn studio, samen met Quincy Jones. Te midden van tientallen synthesizers demonstreert Genie 1 (een van de invloedrijkste muzikanten ooit) zijn nieuwste aanwinst aan Genie 2 (eveneens een van de invloedrijkste muzikanten ooit). Het betreft de Fairlight CMI, een computer met een groen beeldscherm en een pennetje aan een kruldraad dat herinneringen oproept aan Chriet Titulaer. Toen was het het nieuwste van het nieuwste: de eerste digitale sampler.

Het is prachtig om te zien hoe de destijds 43-jarige Hancock en de 50-jarige Jones zich met het enthousiasme van kleine jongens in de apparatuur verdiepen. Quincey Jones schatert het uit als hij het geluid van een kikker uit een synthesizer haalt. Hancock zet een beat aan en gaat er een potje overheen zitten jammen met zo’n sterk groovende timing dat je bijna niet stil kunt zitten. Pieuwieuw, doet hij met zijn expressiepookje. ‘Hahaha’, grinnikt Jones.

Je kunt Herbie Hancock benaderen als ongenaakbare grootheid op een voetstuk. Een extreem begaafde jazzmuzikant die een onuitwisbare invloed heeft gehad op de muziekgeschiedenis. Die altijd vooruitliep en daardoor bepalend was voor andere genres als funk en hiphop. Hij scoorde hits, zijn composities behoren tot het klassieke jazzrepertoire en zijn platen zijn honderden keren gesampled door rappers, van het vriendelijke US3 (Cantaloupe Island) en Dee-Lite (Groove is in the Heart) tot Tupac en de gevaarlijke motherfuckers van NWA. Generaties jazzpianisten hebben zijn harmonisch geavanceerde, overweldigende licks in hun spel opgenomen. Zonder Herbie Hancock hadden we in Nederland geen Michiel Borstlap gehad, om maar wat te noemen.

Het is allemaal waar en Herbie Hancock verdient oneindig veel respect. Maar misschien doe je de pianist wel meer recht door hem niet te zien als een soort alwetende godheid, maar als een vrolijke getalenteerde rommelaar die vooral ontzettend veel uitprobeert.

Noem een muzikale innovatie en Hancock heeft er wel mee geëxperimenteerd. De elektrische Fender Rhodes piano bijvoorbeeld. Hij ging er eind jaren zestig voor het eerst op spelen in de groep van Miles Davis, en beiden waren er erg tevreden over. Nu is het instrument niet meer weg te denken uit de jazz. En neem de keytar, het toetsenbord dat je om kunt hangen als een gitaar en waar na Modern Talking niemand meer mee gezien wilde worden. Hancock was in de jaren zeventig een van eersten die er mee op een podium stond. Bij zijn vorige concerten in Nederland hing hij er met een grote grijns weer eentje om, wat hem op gejuich vanuit het publiek kwam te staan. Eerder was de toetsenist op tournee met een revolutionair quadrofonisch geluidssysteem, waarbij boxen achterin de zaal moesten zorgen voor een multidimensionale geluidsbeleving. Het klonk nergens naar.

Herbie Hancock is geen muzikale ziener. Hij is enthousiast en niet bang om kansen te creëren. Het verklaart waarom de carrière van Hancock eruit ziet als een kronkelig pad vol scherpe bochten, hoge toppen en diepe dalen. Het ene moment speelt hij heftige elektrische funk, het volgende ingetogen akoestische ballades. Van de vele platen die hij heeft gemaakt zijn er veel waanzinnig, maar ook een hele hoop middelmatig of mislukt. Hancock krijgt vanwege zijn muzikale talent vanaf het begin van zijn carrière van platenmaatschappijen alle mogelijkheid om dingen uit proberen. Wat dat betreft is hij een zondagskind.

Maar hij heeft geen uitgestippeld plan. Het plezier van het klooien en zien wat er gebeurt staat voorop. Dat straalt de pianist ook uit op het podium, zelfs als zijn optreden niet helemaal lekker loopt. Zijn meest revolutionaire muziek maakte Hancock in de jaren zestig en zeventig. Zal hij nog eens met iets schokkends vernieuwends komen? Dat weet niemand. Maar het blijft een genot om hem zijn armen te zien uitspreiden om het onbekende te verwelkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden