Vrolijk zingende bossen

Waarom is de Finse muziek toch zo somber en donker? Eurosonic, het driedaags festival dat voorafgaat aan Noorderslag, zoekt de vrolijke popklanken tussen de eindeloze bossen. Plus: negen Europese muziekacts die een bezoek aan Groningen meer dan waard zijn.

Of het niet eens wat vrolijker mocht. Dat was de noodkreet van het Finse volk ruim drie jaar geleden, opgetekend in een onderzoek naar de waardering voor de Finse muziek. De Finnen waren de grote somberte zat, zeker 'tijdens de vakantieperioden'.


Op het driedaagse festival voor Europese muziek Eurosonic, dat traditiegetrouw voorafgaat aan het Groningse Noorderslag, is Finland 'focusland'. Zestien Finse bandjes treden aan, een nieuwe lichting Finse pop. Mooie gelegenheid om in Groningen eens te onderzoeken hoe het gesteld is met het hedendaagse vrolijkheidsgehalte van het Finse lied.


Want hoe komt de Finse muziek eigenlijk zo droevig? In de Finse kranten brak men zich er het hoofd over, na dat onderzoek in 2009. Natuurlijk, zeker in de wintermaanden is het lang donker in Finland, dat moet er iets mee te maken hebben. Vijf uur winters daglicht per etmaal, daar ga je van piekeren. Luister naar de grote Finse componist Jean Sibelius (1865-1957), en de kilte slaat je om het hart. Volgens een van zijn biografen horen we in Sibelius' muziek 'de rauwe stem van bevroren vlaktes, de dreigende bossen, de zweepslag van de wind', alsmede 'de kale uitgestrektheid van zowel landschap als geest'.


In de winter komt de Fin weinig buiten. Buiten ligt de sneeuw anderhalve meter hoog tegen de voordeur. Binnen zit de Fin, te somberen. En te drinken. De alcoholconsumptie in steden als Helsinki is ver boven gemiddeld, zelfs voor Scandinavische begrippen, en ook de zelfmoordcijfers zijn aan de hoge kant. In de film Night On Earth (1991) schetste de Amerikaanse regisseur Jim Jarmusch al zo'n treurig beeld van Helsinki, bekeken door de ogen van een depressieve taxichauffeur, vanuit zijn auto vol bezopen klanten.


Niet eens zo verwonderlijk dat vooral de Argentijnse tango al decennialang zo populair is in Finland, in bars, danszalen en tangoclubs. Weemoed, tranen, plus wellicht een verlangen naar zonniger oorden?


Finse cultuurbeschouwers klagen er graag over: het gebrek aan Finse identiteit. Finland is een jong land, nog niet zo lang bevrijd uit de invloedsfeer van buurland en voormalig overheerser Rusland. Sinds de jaren tachtig richtten de jongeren zich met groot enthousiasme op de Amerikaanse cultuur. En zo kon Hanoi Rock, een glamrockband gemodelleerd naar The New York Dolls, uitgroeien tot belangrijkste Finse popleverancier van de jaren tachtig. Veelzeggend: de zanger Matti Antero Kristian Fagerholm veranderde zijn naam in Michael Monroe, en nog steeds onder die naam, maar met een nieuwe band, speelt hij donderdag op Eurosonic, als oude Finse held met nog steeds heel veel make-up.


In de meer alternatieve hoek gebeurde ook wel wat, in de jaren tachtig. De band 22 Pistepirkko speelde een voor Finse begrippen al best vrolijke mix van rock-'n'-roll, garage, punk en elektropop, en scoorde zelfs in Europa wat kleine hits. Een belofte voor de Finse popmuziek, maar vanaf de jaren negentig werd het weer stil in hip Helsinki. Kwamen de andere Scandinavische landen Zweden, Noorwegen, en zelfs IJsland op als voorname Europese poplanden, Finland bleef steken.


Alsof het land zich terugtrok, en weer bezig ging met Sibelius' 'dreigende bossen, rauwe stem en bevroren vlaktes'. Want Finland gaf zich over aan de metal. En het liefst die van de meest treurige soort. Veel guurder dan in de muziek van Necropsy en Hexvessel zal de wind nergens waaien. De Finse metal, misschien wel dankzij die kille Finse identiteit, werd groot, tot ver buiten de Finse wateren. Hier vinden we de bekende Finse bandnamen: Children of Bodom, Korpiklaani, en vooral de goths van Nightwish.


Maar de pop? Moeizaam. Zou de smeekbede om vrolijker muziek van het Finse volk dan iets hebben losgemaakt, iets waarom we kunnen lachen op Eurosonic 2013? We kunnen het proberen, bij de weinig vernieuwende acid van het Acid Symphony Orchestra, of bij de sloophamer/drilboor/kettingzaagtechno van Huoratron. Bij de huppelende Britpop van het piepjonge bandje Satellite Stories, uit de ijskoude en Noord-Finse stad Oulu, waar de Finse identiteit kennelijk ook even kwijt was.


Uiteraard levert ook Finland dit jaar een bijdrage aan de onstuitbare lavastroom aan singer-songwriters. Finland heeft Lau Nau: aarzelend meisjesstemmetje rond rammelende elektronica en samples. Ook niet vrolijk, wel licht bezwerend. En voor Finland misschien toch hoopgevend: Lau Nau zingt in het Fins.


Plezierig fladderend


Paskalev, Noorwegen (donderdag, Stadsschouwburg)


De focus van Eurosonic ligt op Finland, maar wat komt er weer een enorme berg talent uit Noorwegen. Weer één: Mikhael Paskalev, en opnieuw gaan we een jaar of veertig terug in de tijd. Door zijn degelijke countryrock, waarin we een plezierig fladderend hippiegeluid ontwaren, moeten we onherroepelijk denken aan Edward Sharpe and the Magnetic Zeros.


De Britse krant The Guardian ziet het wel zitten met Paskalev. Volgens het dagblad wordt dit het eerste internationale Noorse popsucces sinds a-ha.


We wachten rustig af, maar gaan deze man met snor toch even bekijken.


Niet al te dwars


Bastille, Groot-Brittannië (woensdag Vera, donderdag Simplon)


New Band Of The Day, noemde The Guardian het project Bastille van Dan Smith, na de verschijning van diens single Overjoyed vorig jaar.


Geen al te dwarse muziek, wel lastig te determineren. Volgens Dan Smith zelf, die al een tijdje meeloopt in de Britse pop, zou zijn label hem graag profileren als 'kruising tussen Coldplay en Friendly Fires, breed toegankelijk, maar toch met een haakje'.


Niet gek bedacht van dat label. Laat dat debuutalbum nu maar eens komen, die singles zijn we na een paar keer luisteren al behoorlijk zat.


Coldplay goed beluisterd


Kodaline, Ierland (woensdag Vera, donderdag Machinefabriek)


Dit Ierse Kodaline kon wel eens een belangrijk bandje worden in 2013. Klop niet bij ze aan voor een origineel geluid. De band heeft zich redelijk schaamteloos in de Coldplay-mal laten gieten, maar ze doen die band dan wel weer erg goed na. En daar kun je succes mee hebben, constateerde ook weer The Guardian, die Kodaline begin oktober 2012 tot New Band Of The Day uitriep.


Wie zweert bij de steeds weer naar de falsetstand schakelende melancholieke stem van Chris Martin, en het niet erg vindt dat die nu eens uit een ander hoofd komt, moet Kodaline maar eens gaan bekijken.


Mooi meisje met gitaar


Monica Heldal, Noorwegen (woensdag Grand Theatre, donderdag News Café)


Ze zal niet de laatste singer-songwriter zijn op Eurosonic en Noorderslag, maar ze is wel de eerste. De Noorse Monica Heldal trapt het showcasefestival af op woensdag, in het Grand Theatre.


Weer een (mooi) meisje met een gitaar en verdrietige liedjes, maar beslist één die haar sixtiesfolk, zonder al te veel hedendaagse versieringen, live goed kan overbrengen. Zij speelde in Noorwegen al in grote en volle zalen. Hier kunnen we haar al kennen van het innemende duet Burgh Island, dat zij zong met de Britse singer-songwriter-surfer Ben Howard.


Terug naar de sixties


Temples, Groot-Brittannië (donderdag, Huis 'De Beurs')


De sixties blijven ons achtervolgen, tijdens vier dagen Eurosonic/Noorderslag. Het Britse duo Temples weet hoe het een goed liedje moet schrijven, en klinkt als een aangename mix van britpop, rock en sixtiespsychedelica. Bereid u voor op een overdaad aan tamboerijn, en laten we hopen dat we er wat vloeistofdia's bij krijgen, in Huis 'De Beurs'.


O ja, het Britse muziektijdschrift NME vindt Temples een zeer veelbelovend bandje. Maar dat zegt niet alles.


Met vetkuif en grote bril


Bernhoft, Noorwegen (woensdag Huize Maas, donderdag Forum Images)


Sixties, maar dan anders. De Noor Jarle Bernhoft brengt funkende rock-'n'-roll, in stijl, dus strak in het pak, met vetkuif en grote bril. Heeft al twee soloalbums op zijn naam staan, waaronder Solidarity Breaks, uit 2011. Daarop klinkt zijn funk naar onze smaak nog wat te mechanisch, maar live schijnt Bernhoft de pannen van het dak te spelen. Dat deed hij ook al eens op North Sea Jazz, en in jazzclub Bird in Rotterdam. Heel bijzonder: Bernhoft funkt in z'n eentje, neemt gitaren, toetsen, bas en vocalen laag voor laag op, op zijn 'loop station'. Beslist even checken dus.


Niet vrolijk, wel mooi


Adrian Crowley, Ierland (donderdag, Grand Theatre)


Lang geen snotneustalent meer, deze Adrian Crowley, maar een echte man, met al een stapel platen op het cv, en ook uitgerust met een echte mannenstem. Donker en een tikje omfloerst, warm en innemend. Vrolijk worden we niet van zijn overpeinzingen in liedjes als The Saddest Song. Maar mooi en zelfs betoverend is het wel.


Leonard Cohen, denk je bij vlagen. Maar we horen ook meer duistere invloeden, heel ver weg misschien iets uit de donkere poëzie van Swans' Michael Gira.


Volgens The Irish Times behoort Crowley tot het beste wat de Ierse muziek momenteel te bieden heeft.


IJzersterke live-act


The Excitements, Spanje (woensdag Huize Maas, donderdag Forum Images)


Rockende r&b en stampende soul, uit Spanje, van een band met een naam als een vrolijke soulfilm: The Excitements. Natuurlijk kan dat. Vooral dankzij het overtuigende podiumwerk van de zwarte zangeres Koko-Jean Davis, die niet zo heel Spaans is van geboorte, maar toch.


Een dijk van een stem, u had het al verwacht. Liedjes uit de categorie: die hebben we al eens vaker gehoord. Maar vanuit Barcelona bereiken ons berichten van volkomen uit de hand lopende, gierende live-shows. Daar gaan we dan maar voor.


Donker en intens


Phantom, Finland (woensdag De Spieghel, vrijdag Simplon)


Finse hoop, en misschien inderdaad het Finse bandje met het meest originele en in ieder geval meest hedendaagse geluid. Het duo Tommi Koskinen en Hanna Toivonen maakt muziek met eenzelfde donkere intensiteit als The xx, dus schakel op de ruststand, en geef u over aan bedwelmende elektronica en een mysteriestem.


Phantom speelde uitgebreid op het Texaanse muziekfestival SXSW van 2012, en deed dat naar verluidt niet onverdienstelijk. De EP Scars, die vorig jaar uitkwam, werd bejubeld door voorbeeldband The xx.


De straat op!

Op Eurosonic staan ruim tweehonderd bands geprogrammeerd, verdeeld over een stuk of twintig podia in de Groningse binnenstad. Niet fijn als je daar als muziektalent weer niet tussen staat. De oplossing? De straat op. Een jaarlijks terugkerend fenomeen tijdens Eurosonic: de straatoptredens rond de Grote Markt, van een niveau dat de doorsnee Roemeense

accordeonist toch net even ontstijgt. Leuk voor mensen zonder kaartje.

Finse muziek op Eurosonic


Acid Symphony Orchestra (vrijdag Stadsschouwburg)


Eva & Manu (woensdag De Spieghel, donderdag USVA)


Lau Nau (vrijdag Grand Theatre)


Death Hawks (woensdag Huize Maas, donderdag De Spieghel)


LCMDF (donderdag Huize Maas)


Michael Monroe (donderdag Grand Theatre)


Phantom (woensdag De Spieghel, vrijdag Simplon)


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden