Vroegste vis beschikte al over primitieve kieuwen

Primitieve vissen van 500 miljoen jaar geleden hadden al kieuwen. Dat blijkt uit een nieuwe studie van een van de oudst bekende vissen op basis van nieuwe vondsten die woensdag werd gepubliceerd in Nature.

AMSTERDAM - De oervis, Metaspriggina walcotti, was tot dusver bekend van twee incomplete fossielen uit de beroemde Burgess Shale in de Canadese Rocky Mountains. Hij stamt uit de periode van het Cambrium, zo'n 505 miljoen jaar geleden, toen in zee de eerste complexe levensvormen verschenen. Maar bij gebrek aan vondsten bleef de oorsprong van de vroegste vissen onduidelijk.


Recente vondsten hebben het aantal fossielen van M. walcotti inmiddels op rond de 100 gebracht. Daaronder fraaie afdrukken uit Marble Canyon, een in 2012 ontdekte nieuwe vindplaats van Burgess Shale-fossielen in Kootenay National Park, British Columbia.


De fossielen van Marble Canyon zijn vrijwel even oud als die van Walcott Quarry, de oorspronkelijke Burgess Shale-vindplaats in het naburige Yoho National Park, en minstens even gevarieerd en rijk aan nieuwe soorten.


De auteurs, Simon Conway Morris en Jean-Bernard Caron, stellen vast dat de oervis, die eruitzag als een soort aal en 6 cm lang was, al veel kenmerken van gewervelden heeft: een stevige zenuwbaan als voorloper van een ruggengraat, grote camera-achtige ogen, dubbele neusholtes, een soort kop. Het meest opvallend zijn de uitwendige kieuwen, mogelijk in kieuwzakken.


We krijgen zo een steeds beter beeld van de eerste vissen, zegt Natasja den Ouden van Naturalis Biodiversity Center in Leiden, niet betrokken bij de studie. 'Je ziet allerlei lichaamsfuncties al op logische plekken terechtkomen.'


De nieuwe fossielen laten ook zien dat de kieuwzak van prikken of rondbekken, moderne kaakloze gewervelden, geen evolutionaire echo is van een oerstadium van de moderne kieuwen, maar een latere ontwikkeling. 'De kieuwen verschenen blijkbaar het eerst.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden