Vroeger knokken op de kermis, nu losgaan in Haren

De 'nieuwe hooligan' duikt op waar hij sensatie kan verwachten.

'Er steekt vreugde in vechten, in het veroorzaken van een knokpartij, in intimidatie', schreef de Engelse socioloog en hooliganexpert Paul Willis in de jaren negentig. De rellen in Haren passen in een oude traditie: vechten en vernielen als volksvermaak. Facebook gaf er een modern tintje aan: uit het hele land trok een ongeorganiseerde meute naar Haren, vernielde winkels, vocht met de ME en verdween weer in het niets.

Sigmund Freud verklaarde het genot van het gevecht in Het onbehagen in de cultuur (1930). De oermens was gelukkig omdat hij zijn driften onbeperkt mocht uitleven. Een samenleving is echter onleefbaar als iedereen zijn agressie botviert. Daarom heeft 'de beschaafde mens een deel van zijn kansen op geluk ingeruild voor een zekere mate van veiligheid', aldus Freud. Soms breekt de oerdrift even door het pantser der beschaving. In 1870 beschreef de etnograaf Ter Gouw hoe kermissen, bruiloften en markten ontaardden in veldslagen. In de 20ste eeuw vochten straten met dorpen, of roomsen met protestanten.

'Het is een algemeen verschijnsel dat voetbalwedstrijden tussen twee naburige dorpen vaak aanleiding zijn tot handtastelijkheden en dat door het club-chauvinisme het dunne laagje sportcivilisatie gemakkelijk weggeveegd wordt', rapporteerde een rijksambtenaar in 1953. In de jaren zeventig deed het voetbalvandalisme zijn intrede; de krakersrellen van de jaren tachtig trokken ook relschoppers en sensatiezoekers.

Ook de hedendaagse cultuur is tot ontsporen geneigd, stelt de sociaal-psycholoog Hans Boutellier inDe veiligheidsutopie. Die wordt gekenmerkt door 'drang tot vitaliteit'. Mensen willen'uit hun dak gaan', hun leven maximaal beleven. Jongeren staan bloot aan 'de verleiding van snelle, expressieve en emotiegerichte activiteiten'.

Dat leidt onder meer tot zoeken naar de kick van de grensoverschrijding. Brave burgers ervaren hier een zwakke stee van de samenleving. Vandaar de gevoeligheid voor ontsporingen en de roep om veiligheid, aldus Boutellier: 'Een liberale cultuur die zelfontplooiing tot levenskunst heeft verheven, moet tegelijk alle zeilen bijzetten om de grenzen van de individuele vrijheid te bepalen en te handhaven.' Voetbalrellen werden lang veroorzaakt door een vast leger vandalen, een harde kern in clubkleuren, bij de politie bekend. Recente rapporten spreken echter van 'de nieuwe hooligan' die opduikt op onverwachte plaatsen als festivals en dansfeesten.

Vrijdag deed de nieuwe hooligan Haren aan. Een kind van zijn tijd: hij heeft geld om het land door te reizen, bindt zich niet en volgt de hype. Vorige week werd de spanning in de media opgebouwd, met een burgemeester die doodsbenauwd leek voor Project X. De nieuwe hooligan verschijnt waar hij sensatie kan verwachten.

Peter Giesen

Meer over Haren:

Reconstructie: pagina's 4-5

Gemeente onder vuur: pagina 6

Een 'morele vakantie': pagina 6

Net als in de film: pagina 7

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden