Vrijwilligersmarkt wil imago bijstellen

Interview een willekeurige Nederlander over het beeld van de vrijwilliger, en negen van de tien keer luidt het antwoord: dat is een vrouw van middelbare leeftijd met parelketting, die thee schenkt in een bejaardentehuis of die zieken verzorgt....

Van onze verslaggeefster Janny Groen

'Dat imago wil maar niet veranderen', zegt T. van Loon, directeur van de Nederlandse Organisatie Vrijwilligerswerk (NOV). 'Maar het klopt niet. In Nederland zijn drie miljoen vrijwilligers actief, dat is 25 procent van de volwassen bevolking. Samen werken ze 500 miljoen uur per jaar op allerlei terreinen: sport, cultuur, gezondheidszorg. Het vrijwilligersbestand vergrijst wel, dus moeten we tijdig de bakens verzetten.'

Dat de Verenigde Naties 2001 hebben uitgeroepen tot het jaar van de vrijwilligers, komt de NOV goed uit. Het internationale thema is 'vernieuwing en verjonging'. Volgens Van Loon schuwt de moderne burger langdurige verbintenissen. Dus moet het vrijwilligerswerk op maat worden gesneden. Een projectmatige aanpak is het nieuwe devies, evenals kwaliteit en professionalisering.

Van Loon: 'Je kent ze wel, die sportbestuurders die een beroep op je doen. Als je dan je vinger opsteekt, zit je je verdere leven aan het vrijwilligersbaantje vast. Elke keer weer is de boodschap: we hebben te weinig mensen, doe het nog een jaartje. De vrijwilliger wordt zo onder morele druk gezet. Dat past niet in deze tijd.'

Uit onderzoek blijkt dat ook 55-plussers de vrijheid verkiezen. 'Ze willen best een klus doen voor drie tot zes maanden, maar daarna willen ze met de caravan naar Spanje, of een tijdje niets doen', zegt de NOV-directeur.

'Vrijwilligersorganisaties moeten zich realiseren dat ze concurreren op de vrijetijdsmarkt en dat ze dus steeds meer moeten bieden: een aantrekkelijke tijdspassering, of interessante contacten. In het vrijwilligerswerk is het ideaal steeds minder belangrijk.'

Modernisering van de vrijwilligersbeweging is hard nodig, meent Van Loon, die van 14 tot 18 januari gastheer is van de World Volunteer Conference in de Amsterdamse RAI, die het begin vormt van het speciale VN-jaar. 'Niemand realiseert het zich, maar als de vrijwilligers wegvallen, kunnen het filmfestival in Utrecht, de Elfstedentocht en jeugdsportwedstrijden niet meer worden georganiseerd. Wat zouden we dan een saaie maatschappij krijgen.'

Uit Angelsaksische landen is het fenomeen van de bedrijfsvrijwilliger komen overwaaien. Sinds een jaar of drie geven ook Nederlandse bedrijven hun werknemers de gelegenheid vrijwilligerswerk te doen in de tijd van de baas. Van Loon: 'Aanvankelijk had dat werk het karakter van bedrijfsuitjes. Na tien survivaltochten in de Ardennen was een collectieve vrijwilligersdag een alternatieve en mooie vorm van teambuilding. Zo knapten zestig Shell-managers in een dag een verwaarloosde speeltuin in een kansarme wijk op.'

Van Loon vreesde dat de belangstelling van bedrijven hiervoor snel zou wegebben, maar deze nieuwe vorm van vrijwilligerswerk lijkt te beklijven. Twee maanden geleden richtten Rabobank, Shell en KPMG de organisatie 'Samenleving en bedrijf' op, die bedrijfsvrijwilligerswerk gaat professionaliseren.

Van Loon: 'Het past in het huidige klimaat van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Bedrijven beseffen dat er naast hun werknemers en aandeelhouders meer belangrijke zaken zijn. Bovendien hebben ze er zelf ook profijt van. Vlak voor kerst was ik, samen met de voorzitter van de raad van bestuur van KPMG, een uur lang op de radio. De naam van KPMG viel wel twintig keer. Gratis reclame.'

Rotterdamse Shell-werknemers lezen tussen de middag voor op scholen. De provincie Groningen biedt haar ambtenaren vrijwilligersklussen aan. De KRO en de meeste politieke partijen zijn lid geworden van de NOV. Van Loon: 'Die beseffen plotseling dat ze een enorm ledenbestand hebben, waar ze niets mee doen.'

Op het wereldcongres zullen de politieke partijen onder leiding van oud-minister Van Mierlo debatteren over het moderne vrijwilligerschap. Wat dat precies inhoudt, moet het komende jaar duidelijker worden.

Mogelijk is het een mengsel van altruïsme, zelfontplooiing en calculerend burgerschap. Want niet onbelangrijk is dat vrijwilligersklussen een steeds belangrijker factor worden op het curriculum vitae.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden