Reportage Hitteplan

Vrijwilligers van het Rode Kruis gaan voor het hitteplan langs ouderen: ‘Waarom komen jullie eigenlijk alleen langs als het heet is?’

Nu er een weeralarm geldt in verband met de hitte, gaan vrijwilligers van het Rode Kruis bij ouderen langs. Op tips zitten ze niet zo te wachten; ze blijken vooral blij met de onverwachte gezelligheid.

Vrijwilligers van het Rode Kruis gaan langs bij ouderen om ze te informeren over het hitteplan. Beeld Arie Kievit

De 62-jarige bewoonster van Kaapverdische afkomst kijkt verbaasd als ze de deur van haar appartement voorzichtig opent, steunend op haar rollator. De vraag ‘Drinkt u wel genoeg?’ van de twee onbekende vrouwen die net bij haar hebben aangebeld, had ze duidelijk niet verwacht.

Aan haar deur staan de vrijwilligers Valentina Paric (54) en Elise Koppenol (25) van het Ready2Help-netwerk van het Rode Kruis. Woensdag maken zij een ronde langs de appartementen van het Rotterdamse Jan van der Ploeghuis, een wooncomplex van de organisatie Humanitas voor ouderen en hulpbehoevenden.

‘Ik heb diabetes en een evenwichtsstoornis’, zegt de vrouw in de deuropening. ‘Ik drink wel, maar niet te veel, want dan moet ik de hele tijd naar de wc.’ Dan opent ze deur helemaal. ‘Komen jullie binnen, dan praten we gezellig verder.’

In de woonkamer legt Paric haar uit dat, nu er een weeralarm geldt, het Rode Kruis bij zieken en ouderen langsgaat om te kijken hoe het met hen gaat. ‘Doet u ’s avonds als het koeler is weleens een raam open?’, vraagt Koppenol. De vrouw schudt driftig haar hoofd. ‘Dan komen er misschien wel inbrekers binnen.’

Dan wordt de vrouw emotioneel. ‘Ik kom niet veel buiten. Ik heb eigenlijk nauwelijks iemand om mee te praten’, zegt ze. Waarom komen jullie eigenlijk alleen als het heet is?’ Haar gezicht klaart op en ze schaterlacht. ‘Wat mij betreft mogen jullie elke dag langskomen voor een praatje.’

Taken van het Rode Kruis

Paric, in het dagelijks leven jobcoach, en Koppenol, opgeleid tot pedagoog, zijn twee van de acht vrijwilligers die het Rode Kruis heeft opgeroepen om in dit complex bij de bewoners langs te gaan. Behalve dat ze advies geven hoe het best om te gaan met de hitte, delen ze fruit en pakjes instantsoep uit. En een papieren waaier bedrukt met tips, die redelijk voor de hand lijken te liggen: drink voldoende, bescherm je zelf tegen de zon, vermijd inspanning rond het middaguur en houd bijvoorbeeld een siësta.

Teamleider Jeroen Gijze drukt zijn vrijwilligers op het hart om niet aan te dringen als bewoners geen behoefte hebben aan de tips. ‘Het moet niet betuttelend zijn. Oude mensen zijn niet achterlijk, ze kunnen vaak goed voor zichzelf zorgen. En als ze zichzelf redden zonder ons, is het ook prima.’

Tijdens de hittegolf deze week bezoeken de vrijwilligers van het Rode Kruis elke dag complexen waar veel ouderen wonen, om te waarschuwen voor de risico’s van oververhitting en uitdroging. Het aantal sterfgevallen ligt in Nederland 10 procent hoger dan gemiddeld. Vooral ouderen en zieken lopen meer risico.

De bedoeling is dat de vrijwilligers de bewoners aan het denken zetten, zegt Gijze. ‘Veel ouderen zeggen dat ze genoeg drinken, maar als je doorvraagt, blijkt dat niet zo te zijn.’

Het Rode Kruis zoekt de locaties voor deze acties uit op de plekken in de steden waar de meeste ouderen wonen en waar het het warmst wordt. Dat geldt zeker voor het overdekte binnenterrein van het Jan van der Ploeghuis, waar de temperatuur zo hoog is dat de tropische planten en cactussen er onbekommerd groeien en bloeien.

Geen last van de hitte

Maar Maria Kruithof (96) heeft geen last van de hitte, vertelt ze, zittend aan het tafeltje voor haar appartement op de galerij, met uitzicht op dat tropisch ogende groen.

Vrijwilligers van het Rode Kruis gaan op pad om ouderen te informeren over het hitteplan. Beeld Arie Kievit

‘Kan ik u een glas water inschenken?’, vraagt Paric haar. ‘Nee hoor, dat doe ik zelf wel’, zegt Kruithof resoluut. ‘Ik heb tot mijn 77ste in een winkel gewerkt. Ik heb de oorlog nog meegemaakt. Dan overleef je deze hitte ook wel. Je moet gewoon rustig aan doen en veel drinken. Ik begin met een uitgeperste sinaasappel. Dan drink ik veel water, en bij het eten twee glazen wijn.’

Net als veel andere bewoners waardeert mevrouw Kruithof vooral het onverwachte bezoek, veel meer dan de adviezen over hoe om te gaan met de hitte. ‘Wat goed dat het Rode Kruis langskomt’, zegt ze. Want ze vindt het soms wel een beetje saai in de zomer. Haar zoon zit in Spanje. En veel van haar generatiegenoten zijn overleden. ‘Ik voel me nog net een jonge dame van 60’, zegt ze. ‘Al heb ik de laatste twee jaar een beetje pijn in mijn benen.’

Vrijwilliger Koppenol is het snel duidelijk geworden dat vooral de uitgebreide praatjes die ze met de bewoners maken worden gewaardeerd. ‘De gesprekken raken me, deze mensen hebben zoveel wijsheid. Het is zo fijn om te zien dat ze blij worden van ons bezoek, heel bijzonder’, zegt ze.

Zelf is ze niet zo lang geleden van Nijmegen naar Rotterdam verhuisd. ‘Toen ik hier net woonde, kende ik niet veel mensen en voelde ik me soms alleen. Daardoor snap ik nu beter hoe zij zich kunnen voelen.’

Vrijwilligers in actie

Koppenol en Radic hebben zich ten tijde van de vluchtelingencrisis al aangemeld bij het Rode Kruis als vrijwilliger voor het burgernetwerk Ready2Help. Het Rode Kruis kan deze inmiddels ruim 40 duizend aangemelde burgers met een voicemailbericht oproepen om hulp te bieden, in geval van een grotere of kleinere calamiteit. Zoals nu bij het weeralarm, maar ook bij het zoeken naar vermiste personen, een dreigende dijkdoorbraak of de opvang van vluchtelingen. ‘Ik dacht: het is een kleine moeite om je aan te melden. Wat fijn dat ik nu eindelijk word opgeroepen om iets te doen’, zegt Koppenol.

Ook bij Hennie van den Berg (79), die even verder op de galerij aan een tafel zit voor haar appartement, is hun bezoek meer dan welkom. Aandachtig leest Van den Berg de tips op de waaier die Paric haar geeft. ‘Ik drink genoeg, hoor’, zegt ze, wijzend op het glaasje citroenlimonade voor haar. ‘Ik loop niet zoveel in de zon.’

Ze zit een beetje in een dip, vertelt Van den Berg, terwijl ze een sigaretje rolt. ‘Mijn dochter is op vakantie. En ik rook te veel. Wat leuk dat jullie dit zo doen. En heerlijk zo’n soepje, dankjewel.’

Hitteblog: hoe ons lichaam omgaat met warmte en vier vragen over smog
Nederland zucht onder een hittegolf. Dinsdag was de eerste tropische dag van deze zomer, wij hielden u op de hoogte met tips en nieuwtjes. Woensdag wordt het net zo warm. Welke gevolgen brengt het zomerse weer met zich mee? We praten u bij in dit hitteblog.

Wat je wel (en niet) moet drinken in de hitte
Zo blijf je gehydrateerd
Wat moet je drinken met dit warme weer? Water natuurlijk, liefst zo koud mogelijk. Of juist niet? Wat je beter wel en niet kan inschenken om uitdroging en oververhitting tegen te gaan, plus tips voor de lekkerste dorstlessers.

Hoe het lichaam de hitte te lijf gaat
Niet alleen huizen hebben een thermostaat, het lichaam heeft er ook één. Centraal gelegen in het brein bevindt zich de hypothalamus, een hersengebied dat onder meer de temperatuur in het lichaam regelt. Bij een lichaamstemperatuur van 37 graden Celsius functioneert alles optimaal, bij hogere temperaturen komt het lichaam in actie om de boel te koelen. Met een goede reden: vanaf 43 graden sterven cellen af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.