Vrijwilliger keert fit terug op werkvloer

VDL NedCar heeft beloofd dat ze in 2014 weer aan de slag kunnen, maar dan wel graag zo fit mogelijk. Daarom verrichten 250 oudere personeelsleden ter overbrugging vrijwilligerswerk.

Jo Bosch (59) doet vrijwilligerswerk in Sittard. Vorige week heeft hij zwerfafval opgeruimd, straten sneeuwvrij gemaakt en planten gesnoeid. 'Er is altijd wat anders


te doen. We melden ons elke dag bij de gemeente en horen dan waar we worden ingezet.' Bosch en zijn collega's werkten tot eind december bij NedCar, maar daar is nu tijdelijk geen werk. Dat verandert in de loop van 2014, maar tot die tijd moeten de werknemers 'werkfit' blijven. Iedereen is tevreden. 'Want als je anderhalf jaar thuis zit en daarna ineens weer aan het werk moet, heb je een probleem.'


Bosch behoort tot een groep van 250 werknemers van autofabriek VDL NedCar, die vrijwilligerswerk doen om werkfit te blijven. Tot eind 2012 produceerden 1.500 werknemers dagelijks Mitsubishi-auto's in de autofabriek in Born. Toen de Japanse eigenaar de productie in Nederland stopte, dreigde het voltallige personeel zijn baan kwijt te raken. De redding kwam in de vorm van de nieuwe eigenaar VDL. Het bedrijf investeerde 50 miljoen euro in de ombouw van de productielijnen en haalde BMW binnen als klant. Uiterlijk 1 januari 2015 moet de fabriek weer volledig draaien.


Omdat het tijd kost om de productielijnen om te zetten, kregen de 1.500 werknemers formeel ontslag op 31 december 2012. Een deel bouwt nu in dienst van VDL de productielijnen om en een aantal is gedetacheerd bij fabrieken in Engeland en Duitsland. Een ander deel komt in de WW terecht. In die fase vult VDL hun werkloosheidsuitkering aan tot 100 procent van het laatst verdiende salaris. De werknemers kregen een 0-urencontract met een baangarantie en treden gefaseerd weer terug in dienst.


De werknemers met een uitkering moeten tot de doorstart van het nieuwe VDL NedCar wel gewoon blijven solliciteren. Omdat niet iedere werknemer even grote kansen heeft op een nieuwe baan, is er voor 250 man personeel een vrijwilligersproject gestart. De gemeente Sittard-Geleen doet de coördinatie. 'Het gaat om mensen die allemaal rond de 60 zijn en al niet meer direct bij de productie betrokken waren,' zegt Rob Schwillens, regiomanager bij het UWV Werkbedrijf van Zuid-Limburg. 'Zij deden logistiek werk, klusjes en licht onderhoud. Sommigen hebben een beperking omdat ze bijvoorbeeld rugklachten hebben. Zij gaan vrijwilligerswerk doen, zodat ze hun arbeidsritme behouden.'


'Het zijn mensen waar de arbeidsmarkt misschien niet op zit te wachten. We willen niet dat 250 man niets doen tot ze weer aan het werk kunnen. En zelf hebben zij helemaal geen zin om thuis te zitten.'


Waar VDL NedCar vooral haar werknemers werkfit wil houden met het vrijwilligerswerk, heet hetzelfde werk bij gemeenten tegenwoordig steeds vaker een 'tegenprestatie'. In het regeringsakkoord van Rutte II staat dat iedereen die in de bijstand zit, een tegenprestatie moet leveren en moet meewerken aan reïntegratie. Hoe gemeenten dat invullen, mogen ze zelf bepalen. Een van de opties is mensen vrijwilligerswerk te laten doen om zo hun uitkering te behouden.


'Uit onderzoek blijkt dat 30 procent van de gemeenten daar werk van maakt', zegt René Paas, voorzitter van de vereniging van directeuren van sociale diensten (Divosa). 'Langere tijd thuis zitten is heel demotiverend. De kansen op het vinden van werk nemen dan zienderogen af. Door vrijwilligerswerk krijgen mensen zelfvertrouwen, sociale contacten en structuur in hun leven. Het mag alleen niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt. Het mag dus geen werk zijn dat normaal gesproken door betaalde krachten wordt uitgevoerd.'


Maarten de Kever, woordvoerder bij de gemeente Sittard-Geleen, noemt als voorbeeld werk bij een bejaardentehuis dat mantelzorgers doen. 'Met bewoners kaarten of een praatje maken, waar betaalde krachten tegenwoordig geen tijd meer voor hebben.'


Den Helder deed in april 2012 een experiment met vrijwilligerswerk. Bijna 1.700 inwoners met een bijstandsuitkering ontvingen een uitnodiging om iets terug te doen voor de maatschappij. 'En voor henzelf,' zegt een woordvoerder. 'Er hebben 75 mensen op onze kaartenactie gereageerd. Dat was helaas niet wat we ervan hadden verwacht. Inmiddels heeft het Rijk de regels versoepeld. Wij zijn van mening dat mensen die een uitkering ontvangen er iets voor moeten terugdoen, mits ze daartoe in staat zijn. Het doel is terugkeren naar betaald werk of het volgen van een opleiding. We laten mensen niet tegen hun zin vrijwilligerswerk doen, daar maak je uiteindelijk niemand blij mee.'


Alle partijen lijken bij het vrijwilligersproject van VDL NedCar te winnen. William Helman (47), bij NedCar verantwoordelijk voor opknapwerk: 'NedCar heeft geïnvesteerd in zijn personeel, onder andere door ze op te leiden. Door iedereen een baangarantie te bieden, houden ze de structuur van het bedrijf in stand. Iedereen is op elkaar ingespeeld, weet wat hij moet doen en kan straks direct weer aan de slag. En wij behouden ons salaris.'


Collega Nico Hendriks (50) valt hem bij: 'Voor de gemeente snijdt het mes ook aan twee kanten. Zij betalen voor een relatief korte periode uitkeringen uit en krijgen daarnaast allerlei achterstallig onderhoud gedaan.'


ONBELOOND EN NUTTIG

Sinds 1 januari zijn voor gemeenten de regels versoepeld voor het vragen van een tegenprestatie van bijstandsgerechtigden.

Waar moet een 'tegenprestatie' aan voldoen?

Het werk moet onbeloond zijn, maatschappelijk nuttig en mag het accepteren van werk en de reïntegratie niet belemmeren.

De werkzaamheden zijn beperkt in omvang en tijdsduur.

Ze worden verricht naast of in aanvulling op de reguliere arbeid in de organisatie waar de tegenprestatie wordt geleverd en leiden niet tot verdringing op de arbeidsmarkt.

De bijstandsgerechtigde moet in staat zijn het werk te verrichten en is verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid en aansprakelijkheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden