Vrijlating Estai bevrijdt 'Brussel' uit diplomatiek dilemma Canada mijdt visserij-oorlog met EU

De vrijlating van de Spaanse kotter Estai heeft de Europese Unie voor het moment van een diplomatiek dilemma verlost: hoe een visserij-oorlog met Canada te vermijden, en tegelijkertijd solidair te blijven met Spanje?...

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

De deëscalatie komt nadat Madrid het conflict had verscherpt door het verbreken van de diplomatieke betrekkingen met Ottawa niet uit te sluiten, een visumplicht voor Canadese toeristen in te voeren en alle officiële bezoeken tussen beide landen op te schorten.

Op haar beurt stelde de Europese commissaris voor visserij dinsdag een ultimatum aan Ottawa in een poging de Canadezen aan tafel te krijgen. Emma Bonino eiste dat de door de Canadese kustwacht opgebrachte Estai voor acht uur gisterochtend werd vrijgegeven, op straffe van het afbreken van besprekingen.

Ook Canada zette gisteren een tandje bij in de woordenoorlog met Spanje. Een week na het enteren van het schip maakten de autoriteiten bekend dat zij bij het doorzoeken van de Estai twéé logboeken hadden gevonden. Een privé van de kapitein en een ander bestemd voor de Atlantische visserij-organisatie NAFO.

Spanje reageerde laconiek met de opmerking dat tijdens het doorzoeken van een schip van alles kan gebeuren. Woensdag dreigde Ottawa een tweede Spaanse vissersboot in beslag te nemen buiten de 200-mijlszone.

Terwijl de partijen het lot van de Estai hebben opgeklopt tot een prestigezaak, blijft het de vraag of Canada in haar recht stond door de kotter vorige week donderdag te enteren en op te brengen. Volgens de EU voer het schip buiten de zogeheten Exclusieve Economische Zone (EEZ) van 200 mijl en daarom zou Canada zijn boekje te buiten zijn gegaan.

Ottawa meent echter rechtmatig te hebben gehandeld omdat een wijziging in de Canadese wet, vorig jaar juni, dat mogelijk maakt. Verwezen wordt naar de Zeerechtconventie van de VN (Unclos) van 1982, waarin staat dat alle landen moeten samenwerken om de visstanden op peil te houden, zowel binnen als buiten hun territoriale wateren.

Canada beroept zich ook op de doelstelling van de in 1978 opgerichte NAFO, die zich bezighoudt met de visserij buiten de Canadese economische zone. Het verdrag waarbij de NAFO werd opgericht, heette Conventie over de Toekomst van Multilaterale Samenwerking in de Noordwest-Atlantische Visserij. In het kader van NAFO worden totale vangstquota vastgesteld en vervolgens onder de vijftien lidstaten verdeeld.

Maar zoals bij zulke conventies vaker het geval is, bestaat er een procedure die een lidstaat het recht geeft bezwaar aan te tekenen tegen een maatregel van de NAFO. Vervolgens is zo'n lidstaat vrij de gemaakte afspraak te negeren.

In 1986, het jaar dat Spanje en Portugal lid werden van de toenmalige Europese Gemeenschap, begon de EG deze procedure te gebruiken om de NAFO-quota te negeren en eenzijdig veel hogere quota vast te stellen. Begin jaren negentig had dat dramatische gevolgen voor de kabeljauwstand in de wateren bij Newfoundland en dat leidde tot groot verlies van werkgelegenheid in de kabeljauwverwerkende industrie aldaar. Zeker dertigduizend mensen verloren hun baan.

Begin dit jaar begon de NAFO zich bezig te houden met de bescherming van de bedreigde Groenlandse heilbot. In meerderheid stemden de NAFO-leden in met een lage quotering voor heilbot in 1995. Het quotum voor de Europese vissers werd teruggeschroefd van gemiddeld 37 duizend ton tussen 1991 en 1993 tot 3400 ton. De Europese Unie verwierp dit akkoord en stelde voor zichzelf een quotum vast van 18.630 ton, ofwel 70 procent meer dan aanvankelijk overeengekomen.

Op dat moment bleef er weinig over van de consensusdiplomatie die voor de NAFO van cruciaal belang is. Ottawa hees de stormbal en minister van Visserij Tobin sprak: 'Wij zullen de Europese Unie niet toestaan de heilbot te vernietigen zoals de schar, platvis en poon in de jaren tachtig.' Toen dan ook vorige week een Spaans-Portugese vloot van ongeveer vijftig boten aan de kim verscheen en even buiten de 200-mijlszone de netten uitgooide, trad de Canadese kustwacht resoluut op.

De uitzonderlijke beslissing om buiten de EEZ op te treden tegen buitenlandse vissers komt voort uit de Canadese vrees dat de EU-vissers hun kleinere vangstquota willen compenseren aan de randen van de 200-mijlszone. Driekwart van de heilbot bevindt zich binnen die zone. Maar terwijl door een zelfopgelegde beperking de vangsten van 30 duizend ton in 1990 tot vijfduizend ton in 1993 daalden, stegen de vangsten door EU-schepen buiten de zone van tweeduizend tot 45 duizend ton.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden