interview Victoire Ingabire

Vrijgelaten Victoire Ingabire blijft in Rwanda en zet oppositie tegen ‘dictatuur’ voort

De Rwandese politica Victoire Ingabire (49) is zaterdag onverwachts vrijgelaten uit de gevangenis. Ingabire, die eerder zestien jaar in Nederland woonde, vertelt aan de Volkskrant dat zij haar oppositie tegen president Paul Kagame van Rwanda zal hervatten. Kagame’s bewind ‘is gewoon een dictatuur’, aldus Ingabire, in het Nederlands.

Victoire Ingabire staat de pers te woord bij het verlaten van de Nyarugenge gevangenis nabij Kigali. Foto AFP

Ingabire werd in 2013 in hoger beroep in Rwanda veroordeeld tot vijftien jaar cel. In 2010 was ze uit Nederland teruggekeerd om het tijdens verkiezingen op te nemen tegen Kagame. Ingabire kreeg al snel huisarrest, een proces en uiteindelijk celstraf. Ze zou schuldig zijn geweest aan het sponsoren van Rwandese militanten in Oost-Congo, dat grenst aan Rwanda, en aan het ontkennen van de Rwandese genocide van 1994 middels een omstreden toespraak na haar terugkeer in Rwanda.

Ingabire verwerpt de beschuldigingen. Zij zegt slachtoffer te zijn geweest van een ‘politiek’ proces omdat ze het wilde opnemen tegen Paul Kagame, die als rebellenleider een einde had gemaakt aan de volkerenmoord en tegenwoordig een ‘militair bewind’ voert, waar ‘iedereen in angst leeft’.

Vrijlating ‘politiek’

Ingabire noemt haar vrijlating van zaterdag ‘verrassend’ en ‘politiek’. Ze oppert dat Rwanda met de plotsklapse vrijlating van in totaal 2.140 veroordeelden een vriendelijk gezicht wil tonen nu de regering aast op het voorzitterschap van la Francophonie, de organisatie van Franstalige landen.

De autoriteiten ontkennen dat er ‘politiek’ meespeelt. President Kagame heeft gewoon gebruik gemaakt van zijn recht om gevangenen vrij te laten. Rwanda’s ministerie van Justitie zegt er wel bij dat Ingabire in juni een verzoek om ‘clementie’ deed. Ingabire zegt dat ze enkel vroeg om ‘vrijlating’. Volgens haar komt een verzoek om clementie in de lokale context neer op schuldbekentenis. De brief waarin ze verzocht om vrijlating, gaat ze binnenkort ‘publiek maken’.

In totaal werden er zaterdag 2.140 mensen vrijgelaten. Foto Thomson Reuters

Ingabire was oorspronkelijk naar Nederland gegaan in 1994, het jaar van de genocide in Rwanda. Naar schatting 800 duizend Tutsi’s en gematigde Hutu’s werden vermoord. Ingabire, een Hutu, kreeg de vluchtelingenstatus. Ze werd actief binnen de oppositie  in het buitenland tegen president Kagame, een Tutsi. Claims dat ze zich in Nederland inliet met Hutu-extremisten, verwerpt ze.

Nederlandse politie

Haar terugreis naar Rwanda in 2010 ondernam ze met een Rwandees paspoort. Ze heeft niet de Nederlandse nationaliteit. In het kader van haar vervolging in Rwanda doorzocht de Nederlandse politie op Rwandees verzoek Ingabire’s woning in Zevenhuizen. Den Haag drong steeds bij Rwanda aan op een eerlijk proces. Mensenrechtenorganisaties hekelden de rechtsgang. Dat deed ook het Afrikaanse hof voor mensenrechten, gevestigd in Tanzania.

Ingabire ‘bedankt’ nu Nederland voor de bezoeken van diplomaten en Tweede Kamerleden aan haar tijdens haar gevangenschap. Tegelijkertijd: ‘Ik vraag me af hoe een democratisch land als Nederland financiële steun kan geven aan een justitiesysteem dat wordt gebruikt om democratie te belemmeren.’ Ingabire doelt op de Nederlandse hulp die er gaat naar Rwanda’s rechtssysteem.

Ingabire mag onder voorwaarden Rwanda uit maar is ‘bang’ dat ze er daarna niet meer in mag. Ze heeft in Nederland een man en drie kinderen. ‘Ik moet hier blijven’, zegt ze vanuit Rwanda. Ze herhaalt haar – gevoelige – boodschap: in het tumult in de jaren negentig zijn er ook Hutu’s ‘vermoord’ door de strijders van Kagame, en ‘we moeten dat accepteren om echte verzoening te krijgen. We moeten de realiteit onder ogen zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.