'Vrije zeestraat is van groot belang'

Zes maanden voerde het fregat Tromp een anti-piraterijmissie uit voor de kust van Ethiopië. Met succes, vindt commandeur Michiel Hijmans (53), die het bevel voerde over vijf schepen. Anti-piratenmissies stijgen langzaam in aanzien.

Het fregat Hr.Ms.Tromp keerde woensdag terug in thuishaven Den Helder, na wat het ministerie van Defensie 'een roerige missie' noemt. Begin dit jaar kwam het schip in het nieuws toen met de Lynx-boordhelikopter een mislukte reddingsactie werd uitgevoerd op het Libische strand. Kort daarop raakten bemanningsleden voor de kust van Somalië verwikkeld in een vuurgevecht met piraten.


De Tromp was onderdeel van een NAVO-vlooteenheid die zes maanden een anti-piraterijmissie uitvoerde, in een gebied twee keer zo groot als het vasteland van Europa. Een succesvolle operatie, vindt commandeur Michiel Hijmans (53), die het bevel voerde over een vijftal schepen, en tevens de bijdragen van alle maritieme eenheden in de Indische Oceaan coördineerde.


'De cijfers tonen het aan,' zegt Hijmans. Op dit moment liggen 17 gekaapte schepen voor de Somalische kust, met 394 gegijzelden. Eind vorig jaar waren dat er respectievelijk 33 en ruim 750.


'In totaal hebben we 11 'moederschepen' onschadelijk gemaakt van waaruit piraten met skiffs (kleine snelle boten, red.) acties ondernamen tegen koopvaardijschepen. We hebben 100 mensen bevrijd en bijna 200 piraten gevangen genomen. Al ruim twee maanden zijn geen schepen met succes aangevallen, en aanvallen in de Golf van Aden zijn nog sporadisch. Maar dat is geen reden op onze lauweren te gaan rusten.'


Bij de thuiskomst van de Tromp sprak Commandant der Strijdkrachten Van Uhm over 'nieuwe tactieken' om de speelruimte van bandieten te beperken. Wat houdt dat in?

'We hebben geprobeerd de piraten op te sluiten in hun kampen aan de kust. Door met schepen eromheen te liggen, voorkomen we dat ze uitvaren met wapens, munitie, ladders en andere benodigdheden. Probeerden ze het toch, dan stuurden we er boarding teams van mariniers op af. Soms keerden de schepen terug naar hun ankerplaats, soms gaven de opvarenden zich over en namen we hun wapens in beslag.


'Een paar keer waren er schietpartijen, ook met de Tromp. We naderden een dhow (traditioneel schip dat veel wordt gebruikt voor piraterij-red.) en riepen het aan. Geen reactie. Een boarding team kreeg opdracht het schip te onderzoeken. Op 50 meter afstand werden de mariniers beschoten vanuit het achterschip, het bleek een soort hinderlaag. Uit zelfverdediging hebben we teruggeschoten. De mensen op de dhow, 16 Iraanse zeelieden, konden we bevrijden. Bij de actie kwamen helaas twee verdachten om.'


De overlevenden worden waarschijnlijk berecht. Vaak moet u piraten terugbrengen naar de wal, met water en voedsel. Is dat frustrerend?

'Nee, dat is een gegeven. Ook in Nederland heeft het geen zin mensen voor de rechter te brengen als je geen zaak hebt met voldoende bewijs. Mensen die de intentie hebben piraterij te bedrijven, mogen we aanpakken. Maar of ze door een rechter veroordeeld worden? We registreren de mensen die we oppakken, en zetten ze op het strand. De Somalische kust is 3000 kilometer lang, we brengen ze niet altijd terug naar de plek waar ze vandaan komen. Ja, ze moeten nog een flinke afstand afleggen.'


Minister Hillen (Defensie) wil meer resultaat. Hij denkt aan sabotage ter land. Hoe gaat dat in zijn werk?

'We weten waar piraten zich voorbereiden. Als je hun logistieke lijnen kunt doorbreken, voorkom je dat ze naar zee gaan. Acties van piraten kunnen verstoord worden door het probleem nog dichter bij de bron aan te pakken. Zorgen dat je ze op de huid zit, waardoor hun bewegingsvrijheid verder wordt beperkt. Ze hadden in het verleden veel te veel vrijheid om handelsroutes te bedreigen. Duizenden zeemijlen lang, daar hebben wij niet voldoende schepen, vliegtuigen en andere middelen voor. Overigens is er nog geen enkel land dat acties op Somalische bodem uitvoert. Daardoor kunnen piraten zich er veilig wanen.'


Hillen wil militairen vaker inzetten 'waar onze belangen in gevaar zijn, zoals wanneer piraten onze schepen aanvallen.' Het lijkt een opwaardering van de anti-piraterijmissies, die jarenlang in de schaduw stonden van 'Afghanistan.'

'Het belang kan moeilijk onderschat worden. 90 procent van de wereldhandel gaat over zee. De Golf van Aden is een zeer belangrijke route. Jaarlijks gaan ongeveer 25.000 schepen door deze zeestraat. Een groot deel heeft Rotterdam als vertrekpunt of bestemming. Voorzichtig geschat gaat er in de piraterij 7 tot 12 miljard doller per jaar om.'


'Het vrijhouden van de zee betekent ook: de internationale rechtsorde bevorderen, zoals in onze Grondwet staat. Bij kapingen zijn honderden mensen gegijzeld, die onder vreselijke omstandigheden maandenlang werden vastgehouden. Mensonterende toestanden, met marteling en verkrachting.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden