Vrije oligarch of bliksemafleider?

Vormt Prochorov een serieuze bedreiging voor Poetin, of is zijn kandidatuur een tactische zet van het Kremlin?

Michail Prochorovs aankondiging dat hij president wil worden, maakt hem ogenschijnlijk tot de gedoodverfde tegenkandidaat van Vladimir Poetin. Want is hij niet de eerste oligarch sinds de al jaren gevangen Michail Chodorkovski die het tegen Poetin opneemt? Niet alles is wat het lijkt in de Russische politiek.

Ofwel het Kremlin laat hem niet toe tot de verkiezingen, zeggen experts, ofwel hij is het instrument waarmee de machthebbers de gemoederen tot bedaren willen brengen.

De timing van Prochorovs onverwachte aankondiging is opvallend: vlak na de demonstraties die bevestigen dat Poetin de steun kwijt is van de jonge stedelijke middenklasse en op dezelfde dag dat oud-minister van Financiën Koedrin laat weten dat er een sterke liberale partij zal worden opgericht. De zakenkrant Vedomosti citeerde dinsdag een bron 'uit Kremlin-kringen' die zegt dat Prochorov is vooruitgeschoven 'als tactische zet om de spanningen in de samenleving te verlagen en de protesten te verzwakken'.

Maar de 46-jarige Prochorov, volgens Forbes met bijna 14 miljard euro de derde rijkste man van Rusland, schetst een ander beeld. Hij zegt noch met Poetin of Medvedev noch met Kremlin-spindoctor Vladimir Soerkov te hebben overlegd.

Als bewijs voor zijn onafhankelijkheid herinnert hij aan zijn mislukte poging om deze zomer - op uitnodiging van het Kremlin, dat wel - de liberale partij Pravoje Delo (Recht(s)e Zaak) nieuw leven in te blazen. 'Toen heeft het Kremlin mij en mijn bondgenoten uit die partij verstoten en mochten we niet doen wat we wilden. Maar het ligt niet in mijn natuur om halverwege te stoppen.'

De boomlange sportfanaat Prochorov legde in de jaren negentig onder president Jeltsin de grondslag voor zijn fortuin. Hij richtte in 1993 met zijn mentor Potanin de Uneximbank op en wist tijdens de gecorrumpeerde privatisering van staatsbedrijven in die tijd een aandeel te krijgen in Norilsk Nikkel. Het is een erfenis die heel makkelijk tegen hem gebruikt kan worden in een verkiezingscampagne - en de aandacht kan afleiden van het feit dat de nieuwe oligarchen veelal oude connecties of vrienden van Poetin zijn.

Tijdens president Poetins eerste twee presidentstermijnen leidde hij zelf Norilsk Nikkel en bouwde hij zijn zakenimperium uit met belangen in goudmijnen, aluminium- en technologiebedrijven. In 2007 werd hij in Frankrijk kortstondig opgepakt omdat hij zeven prostituees zou hebben geregeld tijdens een feest in het Franse skioord Courchevel.

'Het waren mijn gasten', verklaarde hij later tegen The New York Times. De strafzaak werd geseponeerd. Gevraagd naar zijn tabloidimago als playboy die graag met mooie modellen gezien wordt, grapte hij: 'Het is een legende, maar een legende die ik koester.'

Echte bekendheid verwierf hij naar eigen zeggen pas nadat hij vorig jaar het Amerikaanse basketbalteam New Jersey Nets kocht. 'Geld motiveert me niet', zei hij daarover. 'Nieuwe ideeën en teamgeest zijn belangrijker. Het beste team vormen, dat wil ik. Een idee hebben is een ding, het realiseren is een ander.'

Dezelfde ambitie liet hij dit jaar los op de Russische politiek - kritisch, maar zonder ooit premier Poetin direct af te vallen.

Dat de plotse 'reanimatie van Prochorov', zoals Gazeta.ru het omschreef, maandag het eerste nieuwsitem op de staatstelevisie was, wakkert vermoedens over een opzetje van het Kremlin aan. Zijn afwezigheid tijdens de demonstratie zaterdag helpt evenmin. Maar er klinken ook andere stemmen. Volgens analist Mark Feigin vertegenwoordigt Prochorov 'de oligarchie die van Poetin afwil'.

De demonstranten koesteren ondertussen hun eigen helden. De voornaamste daarvan, corruptiebestrijder Aleksej Navalny, zit al een week in de gevangenis. Hij heeft zeven kilo chocolaatjes van aanhangers ontvangen en liet gisteren via zijn advocaat weten liever wat meer worst te krijgen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden