Vrije katholiek blijft botsen met kerkvaders

AMERSFOORT - 'Er zijn weer genoeg incidenten geweest', memoreert Erik Jurgens, scheidend voorzitter van de Mariënburgvereniging van kritische katholieken, zaterdag tijdens het jaarcongres. Die 'arme pastoor in Haarlem', die geschorst is omdat hij de communie aan een protestant gaf. De pastoor in Liempde die de uitvaart weigerde aan een man die euthanasie had laten plegen. En de Salvator-parochie in Den Bosch, die overhoop ligt met de oerconservatieve hulpbisschop.


'Het is altijd hetzelfde: zij weten het ethisch beter', aldus oud-politicus Jurgens (75). Met 'zij' bedoelt hij de bisschoppen en natuurlijk de paus, de vertegenwoordiger van God op aarde. De kerkleiders dulden geen afwijkende opvattingen en willen geen dialoog. 'De protestanten moeten het geloof uitvechten, maar wij moeten het op gezag aannemen', schampert Jurgens.


Dat doen de kritische katholieken van Mariënburg dus mooi niet. 'We gaan gewoon ons eigen gang', zegt Nel Lutkie (81) uit Rotterdam. Dat doet ze al jaren. Ze stond in 1985 op het Malieveld, samen met duizenden andere kritische katholieken voorafgaand aan het roemruchte pausbezoek. De manifestatie leidde tot de oprichting van de Acht-Mei-beweging.


'Ach, je krijgt weleens een brief van een hoger niveau, maar die neem je dan maar voor kennisgeving aan', zegt Lutkie. Ze constateert dat de bisschoppen de laatste jaren de teugels aan het aantrekken zijn, onder druk van Rome. Maar daar trekt ze zich weinig van aan. 'We zijn een diakonale kerk', aldus Lutkie. 'We zijn er voor de mensen. Zo hebben we bijvoorbeeld de voedselbank. Dat vinden we belangrijker dan de liturgische viering.'


Bijna 150 kritische katholieken zijn zaterdag bijeen in Amersfoort. Ze zijn allemaal grijs en bejaard. 'Jongeren zien de zin niet in van het trekken aan een dood paard', aldus Jurgens. 'Maar het paard is nog lang niet dood. Het heeft nog zin.'


Toch lijkt het vechten tegen de bierkaai. De Mariënburgvereniging, die tweeduizend leden telt, heeft de bisschoppen onlangs opgeroepen tot een 'pastoraal beraad van katholieke gelovigen'. Het verzoek is afgewezen. 'Van een extra pastoraal beraad verwachten de bisschoppen geen toegevoegde waarde', schreef aartsbisschop Eijk vorige week in een koele brief.


Jurgens: 'Het gaat ons om het onderling afleggen van verantwoording en het opbouwen van een nieuw elan. Dat heet dialoog. Maar daar hebben de kerkvaders grote moeite mee. De geloofsschat wordt eenzijdig bepaald. De houding van de bisschoppen is: wie zich niet onderwerpt aan het gezag, die moet maar weg. Ze vinden het niet erg dat de katholieke kerk wordt teruggebracht tot een hele kleine groep strenggelovigen.' Daarover kan Lidy Verdegaal, penningmeester van de Salvator-parochie in Den Bosch, meepraten.


Het bisdom heeft de behoudende hulpbisschop Mutsaerts aangesteld als pastoor om de vrijzinnige parochie terug in het gareel te brengen. De parochie overweegt nu uit te wijken naar een ander kerkgebouw. 'Wij zijn, zoals de media dat noemen, een vrijplaats', aldus Verdegaal. 'Iedereen is bij ons welkom, gehuwd en gescheiden, hetero en homo. We delen aan iedereen de communie uit.' Applaus vanuit de zaal.


Afbrokkeling

'De katholieke kerk brokkelt van binnen en buiten af', vindt Wim Pijnacker (62) uit het Brabantse Alphen. 'Ze sluit onvoldoende aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Kijk hoe ze omgaan met het celibaat, geboortebeperking, homoseksualiteit en andere vormen van samenleven, de starre manier waarop ze reageren op seksueel misbruik. Ik voel me niet meer thuis in het instituut r.k. kerk.' Maar hij voelt zich nog steeds wel katholiek: 'Het katholicisme past bij mijn manier van leven.' Die mening wordt gedeeld door veel kritische katholieken. 'Ik heb last van de hiërarchie en alles wat van boven wordt opgelegd. Maar ik wil niet kwijt wat me dierbaar is, het samen kerk zijn', zegt Thea van der Werf (62) uit Hattem, die zich 'eigenwijs katholiek' noemt. 'Het leven vieren in de katholieke traditie, dat wil ik niet opofferen aan dogma's en regels van bovenaf.'


Jurgens: 'Ik heb veel kritiek op de Nederlandse samenleving. Dan zeg je toch ook niet: waarom word je dan geen Belg? We zijn gepokt en gemazeld in het katholieke geloof, dan stap je niet snel over.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden