Vrije jongens in de kraamzorg

Faillissementen, netwerken van bv-tjes en ontspanningsoefeningen bij kaarslicht; in de kraamzorg in Nederland spelen zich, zes jaar na de invoering van marktwerking, soms wildwest-taferelen af....

IN NOG geen twee jaar tijd gingen vier bureaus voor kraamzorg failliet. Na Kraamzorg Utrecht en Alphacare in Alphen aan den Rijn vorig jaar vielen eind januari zelfs twee slachtoffers in één week: Kraamzorg Leiden/Den Haag en Cunina in Amsterdam. 'Mismanagement', concludeerde het College Sanering, dat in opdracht van minister Borst van Volksgezondheid alle gevallen onderzocht.

Is dat de enige verklaring voor de ravage in deze gespecialiseerde tak van thuishulp, een idyllisch hoekje dat wel eens is aangeduid als de serre in de thuiszorg? Of bezweken de bureaus onder de kille wind van de marktwerking, de concurrentie die hen dwong voor uiterst krappe tarieven te werken?

Het faillissement van Kraamzorg Leiden/Den Haag, nummer drie in de rij, kent vele oorzaken. Maar de geschiedenis van dit bankroet geeft ook een doorkijkje naar een wereld, waar zich sinds de invoering van de marktwerking af en toe wildwest-taferelen afspelen. Een reconstructie.

Op 29 september 2000 wordt de bedrijfskundige Paul Cornelissen, sinds 1996 directeur van Kraamzorg Leiden/Den Haag, op non-actief gesteld door zijn Raad van Toezicht. In het tweede kwartaal blijkt een klein overschot bij het al lang noodlijdende kraambureau te zijn omgeslagen in een tekort van tonnen.

Veel kraamzorgbureaus hebben gebrek aan personeel, waardoor kraamverzorgsters méér gezinnen moeten helpen op één dag. Dat betekent meer reistijd, maar het officiële kraamtarief houdt geen rekening met die reisuren. In de grote steden met zijn vele allochtonen speelt dat nog sterker, want allochtonen willen zo min mogelijk hulp van vreemden: kraamzorg is een taak van de familie.

Ook Leiden/Den Haag heeft deze zorgen, maar onduidelijk blijft waar het plotselinge tekort precies vandaan komt. Cornelissen had nog voorgesteld om met behulp van enkele anonieme geldschieters de kraamzorginstelling zélf over te nemen voor één miljoen gulden. Maar de toezichthouders vertrouwen hem niet, al omschrijven ze hem als 'een aimabele man'. Ze vermoeden dat de directeur informatie achterhoudt. Ook wil de Raad van Toezicht niet dat Cornelissen als verkoper onderhandelt met zichzelf, als koper.

Tot op de dag van vandaag weigert Cornelissen te zeggen wie die anonieme weldoeners waren. De Raad van Toezicht zegt het contract met Cornelissen op. Die overeenkomst is niet met Cornelissen persoonlijk afgesloten, maar met Kraamzorg Nederland BV. In het contract is vastgelegd dat Cornelissen directeur is van Leiden/Den Haag, Kraamzorg Hoekse Waard in Oud Beijerland en Kraamzorg Nederland BV.

Die laatste bv levert diensten aan de twee bureaus. Door een gelukkig toeval kan nog diezelfde middag interim-directeur Peter de Laat van Twijnstra Gudde als opvolger van Cornelissen beginnen, in Leiden én in de Hoekse Waard.

Maar het gaat de Raad van Toezicht niet alleen om een dubbelrol van Cornelissen. Er zijn al langer hardnekkige klachten van het personeel over de veelvuldige afwezigheid van de directeur en andere leden van het management, Monique Dekker en Inez van Maurik. Het ziekteverzuim onder de 180 personeelsleden is opgelopen tot ruim 20 procent. De ontspanningsoefeningen voor aanstaande moeders bij kaarslicht wekken wantrouwen bij een deel van het personeel. In juni had Cornelissen zich als vennoot teruggetrokken uit de vennootschap onder firma Agnim, die zich bezig hield met vedisch management, gebaseerd op oosterse filosofieën.

Cornelissen slaat terug. Maar een poging om op zijn beurt de Raad van Toezicht te ontslaan, strandt in oktober voor de Haagse rechtbank. Cornelissen meende kansen te hebben in zijn hoedanigheid als directeur van nóg een andere club, de Stichting Thuiskraamzorg Zuid-Holland, waar Kraamzorg Nederland weer aan was opgehangen.

Als interim-manager De Laat in januari geen toestemming krijgt om ter oplossing van de financiële problemen de uurtarieven te verhogen van 62,50 naar 77,50 gulden, is een faillissement onvermijdelijk. Het tarievenorgaan van de overheid, het CTG, motiveert zijn harde 'nee' met het volgende argument: 'Andere kraambureaus komen wél uit met het tarief. Dít is nu marktwerking.'

Maar het verhaal Leiden/Den Haag kent meer vertakkingen. Kraamzorg Nederland, de overkoepelende organisatie van Leiden/Den Haag en Hoekse Waard, is eigendom van enig aandeelhouder KZN Groep. Dat is een eigen bv van Cornelissen. Inmiddels bezit Monique Dekker, ooit zorgmanager in Leiden/Den Haag, de helft van de aandelen. Kraamzorg Nederland en KZN-groep delen hetzelfde adres en telefoonnnummer in Gouda. Ook andere bv's van Cornelissen, zijn er te bereiken: SVS-Optimaal (adviezen sociale zekerheid) en Baby & Bambino (kraamzorgbeurzen).

Als interim-manager De Laat en de Raad van Toezicht eind vorig jaar beseffen dat het voortbestaan van Leiden/Den Haag aan een zijden draad hangt, besluiten ze tot een wanhoopsoffensief. Kan de goed renderende Kraamzorg Hoekse Waard niet worden verkocht? Zover komt het niet helemaal; Hoekse Waard wordt overgenomen door Kraamzorg de Waarden in Schoonhoven. Als tegenprestatie krijgt Leiden/Den Haag een achtergestelde lening van zeven ton. Bij lange na niet genoeg om een faillissement af te wenden.

Sterker nog, De Waarden is nu een van de grote schuldeisers van Leiden/Den Haag. De totale schuld beloopt ruim 2 miljoen gulden. Een andere grote crediteur is Gouwe Zorg BV, een kraamorganisatie in Gouda, die wegens een gebrek aan personeel op verzoek van Cornelissen kraamzorg leverde in Leiden en Den Haag. De kosten, 600 duizend gulden, zijn maar voor een klein deel betaald. Volgens de curator behoren de fiscus en de uitkeringsinstantie Cadans ook tot de schuldeisers, maar Cornelissen ontkent dat.

INTERIMMANAGER De Laat moet nog 50 duizend gulden aan achterstallig salaris ontvangen. Ook Zorg en Zekerheid, de Leidse zorgverzekeraar, heeft nog geld tegoed van het failliete kraambureau. Dat geldt ook voor de Algemene Thuiszorg Centrale ATC in Zoetermeer, die nog bijna een ton moet ontvangen voor de bemiddeling bij het inschakelen van kraampersoneel.

Per 1 februari neemt het Haarlemse particuliere kraambureau Take Good Care het failliete bedrijf (maar niet de schulden) over, mét het voltallig personeel, inclusief de zieken. Directeur en enig aandeelhouder Joyce van Haga betaalt daarvoor (met dank aan huisbankier Fortis) een bedrag aan goodwill van om en nabij een half miljoen gulden.

En Paul Cornelissen? Na zijn vertrek bij Leiden/Den Haag is hij nog steeds eigenaar van Kraamzorg Nederland én van de internet-domeinnaam Kraamzorg.com. Kraamzorg Nederland sluit nog altijd contracten af met verzekeraars. Die zijn immers verplicht om hun verzekerden kraamzorg te leveren. Bij wie ze die inhuren, is hún probleem. Ook de zorgverzekeraars Nuts en Zorg en Zekerheid in de Leids-Haagse regio doen nog zaken met Cornelissen. De derde verzekeraar, Azivo, haakte af. 'Vorig jaar wilde Cornelissen Kraamzorg Leiden/Den Haag aan ons verkopen voor zeven ton, terwijl hij wist dat het om een failliete boedel ging', aldus Azivo.

Cornelissen werkt nu met tien bureautjes in meest kleine plaatsen in Zuid-Holland. De leidsters ervan zijn bij hem in loondienst, maar staan in het handelsregister als nevenvestigingen van de moeder-bv Kraamzorg Nederland. Cornelissen ziet een rooskleurige toekomst voor zich. 'Een keten vormen, een soort Albert Heijn voor de zorg.'

Een Albert Heijn voor de kraamzorg? Dat lijkt op dit moment wel erg optimistisch. Het faillissement van Kraamzorg Leiden/Den Haag is een verhaal op zich, maar meer kraambureaus in Nederland hebben moeite het hoofd boven water te houden. Meer faillissementen de komende tijd worden in de branche dan ook niet uitgesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden