Vrijdag

Een sterk staaltje acteursregie met mooie confrontaties tussen man en vrouw.

Vrijdag van Hugo Claus door De Spelerij, regie Paula Bangels

11/3, Theater De Veste, Delft. Tournee t/m 6/5. despelerij.be

Als een tantaluskwelling hangt het minderjarige meisje over de tafel. Jong, fragiel en uitdagend. Raak me maar aan, zegt ze met haar vingers. Maar George, een 40-jarige arbeider en de vader van het meisje, mag haar niet aanraken. Hij kán haar ook niet aanraken, want ze is er niet echt. Ze is een hersenschim die hem achtervolgt sinds hij is teruggekeerd uit de gevangenis. Daar heeft hij een straf van veertien maanden uitgezeten wegens incest met zijn dochter.


Vrijdag van Hugo Claus is 45 jaar oud, maar is nog altijd een actueel toneelstuk over boetedoening en vergeving. Neem de komst van zedendelinquent Benno L. naar Leiden, zoals onlangs bekend werd. Toen ging het in het publieke debat over de vraag in hoeverre we zondaars kunnen vergeven.


Niet toevallig wordt Vrijdag weer opgevoerd. Vorige maand ging in het Duitse Bochum Freitag in première, in regie van Nederlander Eric de Vroedt. Ook de Vlaamse Paula Bangels regisseerde een Vrijdag, bij haar eigen groep De Spelerij. Deze is nu in Nederland te zien.


Bangels uitvoering is een sobere bewerking, met enkel een houten tafel op het toneel en vier spelers gehuld in maagdelijk witte trouwjurken. Het jonge meisje (Lynn Van Royen) staat hier centraal. Haar bijna voortdurende aanwezigheid - als verleidster de ene keer, als onschuldig meisje de andere - biedt een inkijkje in de troebele gedachten van haar vader George. Tegelijk is het een expliciete provocatie naar het publiek: wie is hier nou de schuldige, lijkt Bangels te vragen.


Ondertussen wordt George (Mathias Sercu) opgevangen door zijn vrouw Jeanne (Eva van der Gucht), die tijdens haar mans afwezigheid een kind heeft gekregen van Erik, de buurman. In alle openheid wordt aan de keukentafel gesproken over hoe het nu allemaal verder moet. Dat gaat in een plat Vlaams accent en zo doemt een mooi beeld op van het mistroostige arbeidersleven anno jaren zestig in België.


De voorstelling is een sterk staaltje acteursregie. Mooi zijn de confrontaties tussen man en vrouw. Van der Gucht benadrukt het tragische en lijdzame van Jeanne, zonder onderdanig te worden. Sercu weet tegelijk medelijden en angst op te wekken met de door demonen geplaagde George. Buurman Erik wordt losjes gespeeld door David Cantens. Hij staat garant voor enkele komische noten.


Geholpen door de alomtegenwoordige katholieke symboliek in Claus' stuk probeert George zijn leven te zuiveren. Dat lukt hem alleen met een magistrale omkering van zaken: wanneer iedereen schuldig is, meent hij, dan heeft het ook geen zin meer om onderscheid te maken tussen wel of niet schuldig. Jeanne heeft het over geluk. Het meisje is dan van het toneel verdwenen, naar haar geluk blijft het gissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden