Vriendschap

Vroeger heette het boek van Fred Uhlman Reünie, een onbegrijpelijke titel voor een prachtige novelle. Onlangs verscheen het als Hereniging, een titel die op de laatste bladzijde plotseling helder wordt en die de kracht van de vertelling nog eens onderstreept....

Twee jongens op school in Stuttgart, begin jaren dertig. Ergens in de verte wordt een stem gehoord, als een onweer op afstand. Maar vooralsnog is Stuttgart een oase in de sereen blauwachtige heuvels van Zwaben, met overal kastelen, wijngaarden langs de Neckar. De stad is een centrum van kunst, opera, toneel, literatuur. Een idyllische plaats waar traditie en moderne ideeën, droom en wet elkaar verdragen. Duitsland zoals het was, zoals het behoort te zijn, het Duitsland uit de herinnering, uit de muziek en de poëzie: het Duitsland door de ogen van twee jongens op een gymnasium die vriendschap sluiten. Vriendschap met de hoofdletter van een levenslang verbond, een levenslang verdriet.

De een is een joodse jongen, zoon van een arts, een eenzelvige, intellectuele, zoekende scholier, hunkerend naar een gelijkgestemde. De ander is een jonge graaf Von Hohenfels, een elegante verschijning, zich bewust van zijn naam, en de gevangene van zijn opvoeding. Een jaar lang zal hun vriendschap duren.

Een vriendschap die alle omtrekken van liefde heeft, zonder de verstoring door de erotiek. Vriendschap zoals die alleen lijkt te kunnen bestaan tussen jongens op de rand van volwassenheid. In elkaars aan wezigheid zijn, de totale overgave aan elkaars woorden, de 'bereidheid voor elkaar te sterven', en de

wetenschap dat zo'n intense band onmogelijk kan duren: het leven dringt zich vroeg of laat ertussen.

Het leven in de vorm van het Derde Rijk.

In de zachte en improviserende streken van een waterverfschilderij verloopt hun vriendschap, verdwijnt hun wereld, gaan hun levens onherroepelijk ver uiteen. De ondergang van hun idealen wordt onder hun ogen een feit. En toch, dat ene jaar waarin alles anders was, dat jaar van hun zielsverwantschap, is door het Derde Rijk nooit vernietigd. De voetstappen van die vriendschap klinken over de oorlog heen. In de laatste zin van Uhlman worden de jongens herenigd ook al is een van hen dood, het bondgenootschap hersteld. Een kleine roman van grootse allure.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.