Vriendschap met Poetin soms lastig voor Schröder

Männerfreundschaft heet de verhouding tussen Schröder en Poetin in Duitsland. Volgens de bondskanselier helpt de speciale band met Rusland in de onderhandelingen met Oekraïne....

Tijdens het plenaire debat poseerde Schröder als vredesstichter en Realpolitiker tegelijk. Hij ging er prat op als eerste Europese regeringsleider met Poetin over Oekraïne te hebben gesproken, en hem - tijdens een telefoongesprek, afgelopen dinsdag - tot inschikkelijkheid te hebben gemaand. Met succes. Meteen na afloop van het gesprek liet de persdienst van het Kremlin, op gezag van de hoogste baas, weten dat Rusland de uitkomst van nieuwe presidentsverkiezingen in Oekraïne zou respecteren. Poetin sloot zich aan bij de oproep van Schröder dat een oplossing van de crisis moet worden gevonden binnen de grenzen van de wet, en in de geest van de democratie.

Hiermee heeft Schröder echter niet de indruk kunnen wegnemen dat zijn vriendschap met Poetin feitelijk het karakter heeft van een (nogal eenzijdige) afhankelijkheidsrelatie. Die heeft een zakelijke en een emotionele component: aan de ene kant zou Schröder de Duitse belangen in de Russische olie-industrie willen dienen, aan de andere kant zou hij zich laten leiden door schuldbesef over de nazi-agressie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een honorabele drijfveer, daarover zijn z'n critici het eens. De vraag is echter of het engagement van de bondskanselier hem niet het zicht ontneemt op Poetins tekortkomingen.

Die vraag is de laatste maanden geregeld aan de orde gesteld. In augustus sprak Schröder ongevraagd zijn vertrouwen uit in het democratisch verloop van de verkiezingen in Tsjetsjenië - een oprisping waarmee hij zijn minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, nogal in verlegenheid bracht. Kort daarop bleek dat Poetin persoonlijk had bemiddeld bij de adoptie door het echtpaar-Schröder van het Russische weesmeisje Viktoria. Dat wil zeggen: de president zou het bureaucratisch proces dat normaliter aan een kinderadoptie voorafgaat, aanzienlijk hebben versneld.

De afhankelijkheidsrelatie heeft zich hierdoor mogelijk verder verdiept. In een uitgebreid televisie-interview sprak Schröder zich vorige week ongekend openhartig - en enigszins aangedaan - uit over de vreugde die zijn pleegdochter hem (en zijn vrouw) heeft gegeven. In deze uitspraak ligt echter ook zijn schatplichtigheid tegenover Poetin besloten.

Schröder heeft zich tot dusverre onthouden van openlijke steunbetuigingen aan de oppositiebeweging in Oekraïne. Sterker: hij kenschetste Poetin vorige week als 'loepzuivere democraat' - een uitspraak waarmee hij zich voor velen als arbiter in het conflict heeft gediskwalificeerd. Van deze kwalificatie heeft hij tot dusverre geen afstand willen doen. Hij heeft haar wel willen toelichten: voor hem geldt Poetin als de beste waarborg voor een ordelijke overgang naar democratische verhoudingen.

Vanuit het Joesjenko-kamp is niettemin een klemmend beroep op Schröder gedaan om in de crisis te bemiddelen. Met zijn telefonisch onderhoud met Poetin meent de bondskanselier aan dit verzoek gehoor te hebben gegeven. Volgens zijn critici heeft hij echter te laat gehandeld, en te weinig gedaan. Maar zijn partijgenoot Gert Weisskirchen waarschuwde voor voorbarige conclusies: als de situatie in Oekraïne onverhoopt verslechtert, zou de Männerfreundschaft tussen de bondskanselier en de president wel eens van onschatbare betekenis kunnen blijken te zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden