Vriendinnen van Anne

Beroemdheden blijken na hun dood soms over een onverwacht groot aantal vrienden te beschikken. Maar het zijn niet altijd echte vrienden of beste vrienden, het zijn soms vrienden die een statusverhogend effect hopen te bereiken door zich als goede vriend voor te doen....

Wim Wirtz

De steen des aanstoots is Eva Schloss-Geiringer, dochter van Otto Franks tweede vrouw Fritzi Geiringer, die steeds heeft beweerd een jeugdvriendin van Anne te zijn geweest. En dat is, schrijft Van Maarsen, aantoonbaar onjuist. Toen de families Geiringer (vanaf 1940) en Frank beide aan het Amsterdamse Merwedeplein woonden, hadden ze volgens haar geen enkel contact; Eva zat bovendien op een andere school dan Anne.

Voor Eva Schloss vormde dat kennelijk geen beletsel om haar vriendinvan-Anne-verhaal te vertellen aan wie het maar horen wilde, waardoor ze in het brandpunt van de belangstelling kwam te staan. In Amerika, en ook in Nederland, werd ze gevraagd voor tentoonstellingen en lezingen over Anne Frank. Ze gaf interviews en schreef een boek. Jacqueline van Maarsen kon het lange tijd niet over haar hart verkrijgen, blijkt uit De erflaters, het verhaal van Eva publiekelijk te weerspreken, uit piit jegens Anne en Otto Frank. Uiteindelijk ging ze er wel toe over, niet tot vreugde van de Anne Frank Stichting, die een heel andere lezing had over het verhaal van Eva Schloss. Van Maarsen schreef uiteindelijk haar eigen boek over Anne, dat haar tot ver over de landsgrenzen bekendheid bezorgde. Daarmee werd ze, vooral in het buitenland, onderdeel van dezelfde Anne Frank-cultus waarover zij zich eerder zo had verbaasd en zich misschien nog wel even zal blijven verbazen zolang Anne Frank kans maakt de 'grootste Nederlander' te worden.

De kwestie-Eva Schloss vormt een rode draad in De erflaters, maar het boek gaat over meer. Het gaat over de vriendschap en gesprekken die Jacqueline van Maarsen na de oorlog had met Otto Frank, over het oorspronkelijke dagboek van Anne dat hij haar liet lezen, en met name de 'vaarwelbrieven' die Anne aan Jacqueline schreef, over de wetenschappelijke versie van Annes dagboek, over Van Maarsens strijd met de Anne Frank Stichting, en over haar langdurige zwijgzaamheid omtrent haar vriendschap met Anne. Het zijn onderwerpen die al eerder aan bod kwamen in Van Maarsens vorige boek, Ik heet Anne, zei ze, Anne Frank. In andere hoofdstukken verhaalt Van Maarsen over haar Franse moeder, die zichzelf en haar twee dochters van jodenvervolging wist te vrijwaren door zich te laten uitschrijven bij de Joodse Gemeente (zie ook Van Maarsens vorige boek), over het huis van haar moeder in Frankrijk, en over de boekbindkunst waarin Jacqueline zich, pas op latere leeftijd, tot een hoog niveau ontwikkelde.

De erflaters is geen toonbeeld van geschiedschrijving het gaat soms over irrelevante, huishoudelijke details, en het is niet overal even overtuigend maar het is een vlot geschreven, hier en daar aandoenlijk boek van een auteur met een boeiend verleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden