NIEUWSHERSTELPLAN

‘Vrekkige vier’ wijzen Frans-Duits herstelplan af

Nederland vetoot samen met Oostenrijk, Zweden en Denemarken het Frans-Duitse plan voor een Europees coronaherstelfonds van 500 miljard euro. De afwijzing is een duidelijke waarschuwing voor de Europese Commissie die komende woensdag met haar herstelplan komt.

De Franse president Macron en premier Rutte in Parijs, afgelopen februari.Beeld REUTERS

In hun gezamenlijke standpunt (verwoord in een document dat zaterdag uitlekte) zetten de ‘vrekkige vier’, zoals ze in Brussel genoemd worden, de hakken in het zand. ‘Wij kunnen geen instrumenten of maatregelen accepteren die leiden tot het opbouwen van gezamenlijke schulden of een wezenlijke verhoging van de EU-begroting’, schrijven de vier.

Daarmee wordt de hoop van sommige EU-ambtenaren in de grond gestampt dat Nederland onder Duits-Franse druk zou buigen. De bedoeling is dat de regeringsleiders op de volgende EU-top in juni een akkoord bereiken over een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027) en het herstelfonds. Gezien de loopgraven en het veto waarover iedere leider beschikt, lijkt een harde botsing tijdens die EU-top onvermijdelijk.

Herstelplan

Afgelopen maandag presenteerden bondskanselier Merkel en de Franse president Macron een herstelplan voor de zwaarst door de coronapandemie getroffen sectoren en regio’s. De kern van het voorstel is dat de Commissie 500 miljard euro leent op de kapitaalmarkt en die miljarden als gift verstrekt aan de getroffen landen. De door de Commissie opgebouwde schuld moet over een lange periode door alle lidstaten worden terugbetaald, voor Nederland zou dat neerkomen op 25 tot 30 miljard euro.

Dat Merkel met deze gezamenlijke (Europese) schuldenopbouw akkoord ging, verraste velen in Brussel. Tot nog toe wilde Berlijn daar – net als de vrekkige vier – niets van weten omdat het riekt naar de omstreden eurobonds. Merkel vreest echter dat zonder giften de staatsschuld van de getroffen landen onhoudbaar wordt, het economisch herstel vertraagt en de interne markt uiteenrafelt.

Rutte en zijn Deense, Oostenrijkse en Zweedse collega's zien andere risico’s. Zij wijzen erop dat juist nu de recessie toeslaat de nationale begrotingen niet nog zwaarder belast mogen worden. Daarnaast blijven de vier van mening dat gezamenlijke schulden politiek ongewenst zijn.

Boeren

Als alternatief voor het plan van Merkel en Macron – en als schot voor de boeg voor de Commissie – willen de vier de nieuwe Europese meerjarenbegroting vooral aan economisch herstel besteden. Dat zou ten koste gaan van de subsidies voor boeren en armere regio’s. Rutte en zijn drie collega’s wijzen ook een verhoging van de EU-begroting af.

Verder gaan de vier akkoord met een tijdelijk (maximaal twee jaar) herstelfonds, mits dat is gebaseerd op leningen (tegen lage rente, lange looptijd) aan de getroffen landen. Over de omvang van het fonds doen Rutte en zijn collega’s nog geen uitspraak, eerst is een gedegen analyse (door de Commissie) van de noden vereist.

De vrekkige vier willen dat leningen worden ingezet voor economische vernieuwing en een steviger zorgsector. De lenende landen moeten zich vastpinnen op hervormingen en een gezond begrotingsbeleid. Ook mogen ze de rechtsstaat niet ondermijnen.

Schuldmoeras

Italië, Spanje en Portugal wijzen leningen af, die duwen landen alleen maar dieper in het schuldmoeras. Madrid en Rome bepleitten eerder een herstelfonds van 1.500 miljard euro in de vorm van giften. Het Europees Parlement stuurt aan op 2.000 miljard euro. De oostelijke lidstaten en Baltische staten vrezen verlies van hun bestaande EU-subsidies. Polen en Hongarije zijn allergisch voor verwijzingen naar de rechtsstaat.

De stellingname van de vrekkige vier maakt het nog moeilijker voor de Commissie om woensdag met een voorstel te komen dat kan rekenen op brede instemming. Tijdens de laatste (mislukte) EU-top over de meerjarenbegroting leidde vooral de opstelling van Rutte tot ergernis. Merkel sprak over ‘kinderlijk gedrag’ van de Nederlandse premier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden