Nieuws

Vrees voor nieuw geweld in Libië, nu de verkiezingen niet doorgaan

In Libië bereikt de spanning een kookpunt nu een parlementaire commissie heeft gezegd dat de langverwachte presidentsverkiezingen van vrijdag niet kunnen doorgaan. Vrijwel iedereen verwacht dat uitstel van de stembusgang, die 24 december zou plaatsvinden onder druk van de Verenigde Naties, betekent dat de rivaliserende partijen in het land opnieuw slaags raken.

Carlijne Vos
Activisten protesteren tegen mogelijk uitstel van de verkiezingen buiten het stadskantoor in de Libische hoofdstad Tripoli. Beeld Mahmud Turkia / AFP
Activisten protesteren tegen mogelijk uitstel van de verkiezingen buiten het stadskantoor in de Libische hoofdstad Tripoli.Beeld Mahmud Turkia / AFP

Een Libische parlementaire commissie verklaarde woensdag in een brief aan de volksvertegenwoordiging dat het ‘onmogelijk’ is geworden om de voor vrijdag geplande verkiezingen te laten doorgaan. Het is de eerste officiële mededeling dat de stembusgang wordt afgeblazen. Maandag had het hoofd van de nationale kiesraad blijkens een gelekt stuk al gelast dat alle kiescommissies moeten stoppen met de voorbereidingen.

De Libische hoofdstad Tripoli zou inmiddels vrijwel zijn afgegrendeld met roadblocks en tanks door milities die loyaal zijn aan de zittende interim-premier Abdul Hamid Dbeibah. ‘Als de verkiezingen worden afgelast, zullen tegenstanders van Dbeibah onmiddellijk de wapens oppakken om te voorkomen dat hij zich langer aan de macht vastklampt’, vreest Libië-expert Jalel Harchaoui van de Global Initiative Against Transnational Organized Crime – eerder werkzaam voor Clingendael – die momenteel in Tripoli verblijft.

De verkiezingen die met veel moeite en internationale diplomatie tot stand zijn gebracht en al diverse malen zijn uitgesteld, moesten een einde maken aan een decennium van burgeroorlog en chaos. Die ontstond na de moord in 2011 op kolonel Muammar Kadhafi, die 42 jaar aan de macht was. Hij werd met steun van de Navo van zijn troon gestoten tijdens de massale volksopstanden in de Arabische wereld in 2011 tegen de dictatoriale leiders van hun land, ook wel aangeduid als de Arabische Lente.

Maar liefst 98 presidentskandidaten hadden zich aangemeld voor de verkiezingen in het tot op het bot verdeelde land, onder wie enkele zeer omstreden figuren zoals Seif al-Islam Kadhafi, de zoon van de voormalige dictator, die gezocht wordt door het Internationaal Strafhof in Den Haag voor oorlogsmisdaden tijdens de Arabische Lente, en de machtige kolonel Kahlifa Haftar, die regeert in het oosten van Libië en in 2019 nog probeerde om Tripoli te veroveren. De derde omstreden kandidaat is Dbeibah zelf. Bij zijn aantreden als interim-premier begin dit jaar moest hij nog beloven dat hij het hoogste ambt nooit zou nastreven.

Geen legitimiteit

De verkiezingen stonden al langer op losse schroeven. Talloze groeperingen hadden gezegd de uitslag niet te accepteren als een van de omstreden kandidaten zou worden verkozen. Ook heeft het parlement nooit volledig ingestemd met de voorwaarden en condities van de door de VN geboetseerde kieswet. Zaterdag zei de kiesraad om die reden nog steeds geen officiële kandidatenlijst te hebben kunnen publiceren, kandidaten konden dus ook geen campagne voeren.

Maandag vroegen zeventien presidentskandidaten de kiesraad om de ‘redenen naar buiten te brengen waarom de verkiezingen niet zullen plaatsvinden’ of anders een kandidatenlijst te publiceren. ‘Het is echter aan het parlement om de verkiezingen te legitimeren of officieel uit te stellen, en niet aan de kiescommissie,’ zegt Harchaoui. ‘De kiescommissie speelde de bal dus terecht terug.’

‘Het is voor iedereen duidelijk dat de verkiezingen niet door kunnen gaan, alleen durft niemand het te zeggen’, zegt ook Tim Eaton van de Britse denktank Chatham House tegen persbureau Reuters. Volgens Eaton wil geen enkel politiek instituut ervoor opdraaien dat de verkiezingen op een mislukking zijn uitgedraaid en bleef de Libische kiezer dus lang in het ongewisse.

Weerstand

De grootste weerstand bestaat volgens Harchaoui tegen interim-president Dbeibah, een steenrijke zakenman uit Misrata, die wordt verdacht van corruptie maar desondanks zeer populair is, onder meer door het doen van miljoeneninvesteringen en het verlenen van financiële steun aan jongeren. ‘Mensen die hem haten zullen nooit toestaan dat hij door uitstel van de verkiezingen nog een aantal maanden de tijd krijgt om zijn populariteit te vergroten’, vreest Harchaoui.

Dbeibah en zijn interimregering worden gesteund door Turkije die succesvol ingreep bij de belegering van Tripoli door kolonel Haftar in 2019. Haftar op zijn beurt worden gesteund door Rusland, Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten. Bij de VN-vredesbesprekingen in Genève werd geëist dat de landen zich voor de verkiezingen volledig zouden hebben teruggetrokken uit Libië, maar daar hebben zowel Turkije als Rusland nog geen gehoor aan gegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden