Vrees voor escalatie tussen India en China door aanleg weg in grensgebied

Terwijl de wereld bezorgd kijkt naar de Chinese expansie in de Zuid-Chinese Zee, speelt Peking een paar duizend kilometer verderop in de Himalaya echt hoog spel. Daar daagt het aan de vooravond van de G20 India uit.

Narendra Modi en Xi Jinping Beeld afp

Hoog in de Himalaya staan een paar duizend Chinese en Indiase soldaten met getrokken wapens tegenover elkaar. De partijen betichten elkaar van agressie in een betwist grensgebied bij Sikkim dat normaal het domein is van yak-herders en boeddhistische pelgrims. Pikant: de incidenten spelen zich af op Bhutanees gebied. In China en India roeren chauvinisten de trom.

Het conflict draait om het Doklam-drielandenpunt, waar China (Tibet), India (Sikkim) en Bhutan elkaar raken. Het is een dunbevolkt, strategisch gebied waar het Chumbi-dal 'als de punt van een Chinese dolk' naar de Siliguri-'kippennek' wijst, de smalle landstrook die het noordoosten van India met de rest van het land verbindt. Militair gezien de zachte onderbuik van India.

Chinese troepen begonnen begin juni met de aanleg van een weg naar een van hun grensposten via het Doklam-plateau, dat Bhutan als haar grondgebied ziet. Bhutan diende via India een formeel protest in bij China. Indiase soldaten verstoorden de wegenbouw, wat leidde tot een Chinese actie tegen Indiase bunkers en enige 'jostling'. China sloot daarop de 4.545 meter hoge Nathu La voor Indiase pelgrims die naar de berg Kailash wilden.

Analisten vrezen voor onvoorziene escalatie tussen de twee kernmachten, maar die vechten hun conflict vooralsnog met woorden uit. India moet ophouden met zijn 'tromgeroffel', liet de Chinese regering weten, want de aanleg van de weg is volstrekt legitiem. 'Doklam is sinds mensenheugenis van China.' India kwalificeert de aanleg echter als 'een significante wijziging van de status quo met zeer ernstige veiligheidsimplicaties voor India'.

Een groot deel van de 4.050 kilometer lange grens tussen China en India wordt betwist. In het westen ziet India het door China bezette Aksai Chin als een deel van Jammu & Kashmir en China het Indiase Ladakh als deel van Tibet, in het oosten beschouwt China de Indiase deelstaat Arunachal Pradesh als 'Zuid-Tibet'. In Sikkim, ertussenin, is de grens altijd voorlopig geweest.

De grensgeschillen gaan terug tot de koloniale tijd, toen Groot-Brittannië en Tibet en China na diverse militaire conflicten afspraken maakten over hun gezamenlijke grens, met de Conventie over Sikkim en Tibet van 1890 en de MacMahon-lijn van 1914. In 1962 vochten China en India nog een bloedige grensoorlog uit, die door China werd gewonnen. Sindsdien zijn er langs de zogenaamde Line of Actual Control geregeld schermutselingen. De Nathu La-pas werd in 1962 gesloten en ging pas in 2006 weer open voor de handel.

Het aantal grensincidenten tussen China en India zal toenemen, waarschuwde de Indiase analist Shyam Saran dinsdag in The Tribune. In de vroeger geïsoleerde berggebieden langs de grens worden steeds meer wegen aangelegd en met de toegankelijkheid neemt de kans op confrontaties toe.

De spanningen worden vergroot doordat China zich steeds meer opstelt als de dominante grootmacht in Azië, onder meer door 'Een Gordel Een Weg', het grote infrastructuurproject dat tot een Nieuwe Zijderoute moet leiden. India is bezorgd vanwege de Chinese investeringen in het door India geclaimde deel van Pakistaans Kashmir, onder meer stuwdammen. En nam daarom geen deel aan de feestelijke aftrap van het project in mei in Peking.

De Franse Himalaya-kenner Claude Arpi ziet de huidige standoff ook in het licht van Een Gordel Een Weg. Volgens hem wil China op termijn via Doklam een Trans-Himalayaverbinding met India realiseren, door de spoorlijn naar Lhasa door te trekken naar Kolkata, een plan dat blijkbaar alleen nog niet met de Indiase autoriteiten is overlegd.

Volgens Saran heeft Peking gebroken met de afspraak uit de oude grensverdragen om de status quo niet aan te tasten. 'China vindt dat India de onderlinge machtsongelijkheid moet erkennen en respect voor China moet tonen. Vroeger erkende China de Indiase hegemonie in Zuid-Azië stilzwijgend. Daar is China niet meer toe bereid. Het wil die hegemonie voor zichzelf.'

In die zin is de Indiase weigering om mee te doen aan Een Gordel Een Weg in Chinese ogen een affront, zegt Saran, en dat moeten de Indiase leiders zich goed realiseren. 'India moet vastbesloten zijn, maar behoedzaam.' Wellicht dat premier Narendra Modi dit op de G20 in Hamburg voor ogen kan houden, al is onduidelijk of er een overleg met president Xi Jinping komt.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden