Vrees voor catastrofe door stroomtekort in Gazastrook: 'Volk gegijzeld door interne Palestijnse twisten'

Artsen in de Gazastrook vrezen dat een nijpend tekort aan elektriciteit mensenlevens gaat kosten. Vooral kinderen dreigen de dupe te worden van een machtsstrijd tussen Hamas, de extremistische beweging die in Gaza regeert, en de Palestijnse Autoriteit (PA) onder president Mahmoud Abbas. Palestijnen wijzen ook met een beschuldigende vinger naar Israël.

Palestijnse veiligheidstroepen bij de grens met Egypte, waar brandstoftrucks Gaza binnenrijden om de elektriciteitscentrale van broodnodige brandstof te voorzien Beeld afp

Sinds begin deze week beschikken inwoners van Gaza hooguit een uur of vier per dag over stroom. Het leidt niet alleen tot allerhande ongemak - vrouwen staan midden in de nacht op om de was te doen, een timmerman veroorzaakt 's nachts overlast voor de buren - maar ook tot 'rampzalige toestanden', zoals dr. Mohamed Abu Selmia het uitdrukt.

'Kinderen zullen sterven als ze geen zuurstof, chemotherapie of bloedtransfusie krijgen. Daarvoor hebben we 24 uur per dag elektriciteit nodig', zegt de directeur van het enige gespecialiseerde kinderziekenhuis in Gaza aan de telefoon.

Het Al Rantisi-ziekenhuis, met 80 patiënten, probeert met behulp van zonnepanelen en een haperende generator de behoefte aan elektriciteit op peil te houden. 'Maar dat lukt niet in de resterende twintig uur per dag.'

Ook waterdeskundige Mahmud Shatat van de Britse hulporganisatie Oxfam spreekt over een 'catastrofe'. Bij gebrek aan elektriciteit kan water niet opgepompt of gezuiverd worden. Zwemmen in zee, een van de schaarse pleziertjes in de kustenclave, is levensgevaarlijk geworden. 'Dagelijks stromen honderdduizenden liters rioolwater in zee', vertelt Shatat vanuit Gaza. 'De autoriteiten hier hebben zwemmen verboden. Vooral kinderen lopen kans op ziekten die dodelijk kunnen zijn.'

De circa twee miljoen inwoners van Gaza zijn al jaren gewend aan een gebrekkige stroomvoorziening. De toestand is danig verslechterd doordat Hamas noch president Abbas, die zetelt op de Westelijke Jordaanover, nog langer wil betalen voor elektriciteit die geleverd wordt via Israël.

Tweede Nakba

Abbas heeft Israël gevraagd de toevoer van elektriciteit met 40 procent te korten. De keuze tussen Abbas, met wie Israël - zij het moeizaam - samenwerkt, en Hamas, waartegen het land al drie oorlogen voerde, was niet moeilijk voor de regering-Netanyahu.

President Abbas maakte er geen geheim van dat hij Hamas wil straffen omdat de beweging tien jaar geleden zijn Fatahpartij met geweld verjoeg uit Gaza. Sindsdien heeft Hamas er volgens hem een 'tweede Nakba' veroorzaakt. Nakba (catastrofe) is een beladen term, die Palestijnen doorgaans gebruiken voor de Israëlische onafhankelijkheidsstrijd van 1947-'48. Enkele honderdduizenden Palestijnen werden toe verdreven of sloegen op de vlucht.

Ook de toevoer van medicijnen en medische hulpmiddelen is door Abbas onlangs beperkt. 'Het klinkt misschien wreed, maar Hamas moet beslissen of het alles (in Gaza, red.) wil controleren, of dat de Palestijnse regering wordt toegelaten', zei een medewerker van de president tegen het Israëlische dagblad Haaretz.

Abbas gaf ook Israël ervan langs: door de blokkade van Gaza is het land medeverantwoordelijk voor de beroerde situatie. Tal van goederen, van bouwmaterialen tot medische apparatuur, worden slechts mondjesmaat tot Gaza toegelaten.

Israël voelt zich niet (mede)verantwoordelijk voor de energiecrisis. 'Het gaat om een interne strijd tussen de Palestijnse Autoriteit en Hamas', zei premier Benjamin Netanyahu. 'Hamas vraagt de PA de rekening te betalen en de PA weigert dat.' Minister van Defensie Avigdor Lieberman voegde eraan toe dat Hamas liever geld besteedt aan bewapening en militaire infrastructuur (zogeheten 'terreurtunnels' onder Israëlisch grondgebied) dan het welzijn van de eigen bevolking. Hamas legde de inwoners van Gaza, van wie velen onder de armoedegrens leven, een fikse elektriciteitsbelasting op.

Nadat Israël Abbas' voorstel honoreerde om de stroomvoorziening te beperken, sloeg Hamas dreigende taal uit. Hamas-woordvoerders waarschuwden voor een uitbarsting van geweld, mogelijk een vierde oorlog in tien jaar.

President Mahmoud Abbas (R) tijdens een ontmoeting met Jared Kushner op woensdag 21 juni Beeld epa

Qatar

Afgelopen weekeinde matigde Hamas de toon. Een hoge functionaris zei geen oorlog te verwachten, 'omdat we er niet in geïnteresseerd zijn.' Premier Netanyahu had eerder al beklemtoond dat zijn land niet uit is op oorlog.

Een oorlog zou Hamas in een nog lastiger parket brengen dan waarin de beweging al verkeert. Afgeknepen door Israël en Abbas, en in de steek gelaten door Arabische bondgenoten. De belangrijkste financier, Qatar, is in ongenade gevallen bij Saoedi-Arabie en andere buurlanden die het land ervan betichten terrorisme te steunen.

Saoedi-Arabië bestempelde, in navolging van de VS en de EU, Hamas als een 'terroristische beweging'. Hamas had eerder al bondgenoot Iran geschoffeerd, door in de Syrische burgeroorlog partij te kiezen voor de gewapende oppositie. Van Egypte raakte Hamas vervreemd door nauwe banden met de in dat land verboden Moslimbroederschap. Deze week leverde Egypte voor het eerst in maanden brandstof voor de enige (kleine) elektriciteitscentrale in Gaza, die sinds april stilligt als gevolg van het gesteggel tussen Hamas en de PA.

Egyptische brandstoftrucks passeren de grens met de Gazastrook Beeld afp

'Voor het eerst in tien jaar wordt Hamas geconfronteerd met zowel een interne als een externe crisis', stelt commentator Momen Bseiso van de Arabische tv-zender Al jazeera. Volgens Bseiso rest Hamas weing anders dan een compromis te sluiten met president Abbas. Diens regering 'moet weer aan de macht komen in Gaza.'

In dat geval zal Abbas de strafmaatregelen tegen Hamas verzachten of opheffen, ten gunste van de inwoners van Gaza. Zo niet, dan staat hen nog meer ellende te wachten. Een VN-topman waarschuwt voor 'een totale ineenstorting van de basisvoorzieningen' zolang de bevolking 'gegijzeld wordt door interne Palestijnse twisten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden