Vrees Kalsbeek wordt bewaarheid

Er zijn nog geen bewijzen gevonden voor de bewering van de commissie-Kalsbeek dat in de IRT-affaire ook nog eens een cocaïneschandaal speelde....

Kort voordat zij in januari staatssecretaris van Justitie werd, sprak Ella Kalsbeek al de vrees uit dat de waarheid nooit boven tafel zou komen over het cocaïneschandaal dat een Kamercommissie onder haar leiding had ontdekt. Het PvdA-Kamerlid wilde 'het hele criminele spel in beeld krijgen' over de omvangrijke cocaïnesmokkel die begin jaren negentig zou hebben plaatsgehad met hulp van corrupte politiemensen en douaniers. 'De weerbaarheid van de overheid' stond op het spel. 'Mijn grote angst is dat we dat onderzoek niet krijgen', zei ze in een interview.

Eind vorige week werd bekend dat het Landelijk Rechercheteam inderdaad weinig opschiet met het onderzoek naar de bevindingen van de commissie. Een van de hoofdverdachten, Kris J., staat vandaag in Amsterdam terecht wegens een recent geval van cocaïnesmokkel. Maar justitie heeft geen bewijs gevonden voor zijn vermeende dubbelrol als politieinformant en drugshandelaar bij het binnensmokkelen van vijftienduizend kilo cocaïne begin jaren negentig.

Van de zijde van het Openbaar Ministerie wordt benadrukt dat het onderzoek voortduurt en dat niet gezegd is dat de commissie-Kalsbeek het bij het verkeerde eind had. Maar minister Korthals van Justitie, de huidige baas van Kalsbeek, liet nog eens blijken nooit veel geloof te hebben gehecht aan de conclusies van de commissie. Ook zijn VVD-partijgenoot Niederer, die lid was van de commissie, liet zich in die zin uit. Er was volgens hem slechts sprake geweest van 'vermoedens'.

Toch moet er meer aan de hand zijn. De commissie-Kalsbeek werd opgericht nadat de parlementaire enquêtecommissie-Van Traa het grootste opsporingsschandaal uit de Nederlandse geschiedenis had blootgelegd. Het speciaal voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad opgerichte Interregionaal Rechercheteam (IRT) bleek in zijn ijver om de grote boeven op het spoor te komen, meer dan honderd ton softdrugs op de markt te hebben doorgelaten. Met weinig succes overigens, want er werden nauwelijks criminelen opgepakt.

Kalsbeek c.s. onderzochten of de opsporingsmethoden inmiddels waren verbeterd. Daarbij stuitten ze op een nog groter schandaal. Er zouden enorme hoeveelheden cocaïne uit Colombia het land zijn binnengesmokkeld door dezelfde informant (volgens ingewijden Kris J.) die het IRT tipte over softdrugsimporten. Het IRT kreeg van de informant te horen dat er containers met marihuana aan boord waren van een schip, terwijl zich op hetzelfde schip containers met honderden, soms duizenden kilo cocaïne bevonden. De laatste zouden met hulp van corrupte politie- en douanefunctionarissen zijn doorgelaten.

Documenten waarop de commissie-Kalsbeek zich baseerde, lekten dit weekeinde uit. Een onderzoeksverslag van de rijksrecherche van 19 januari 1998 is heel stellig over de parallel-importen door een handlanger in Nederland van het Colombiaanse Cali-kartel, waarmee Kris J. naar verluidt nauwe banden onderhield. De rijksrecherche zegt 'gedetailleerde informatie' over zes van de zeven ontdekte parallel-importen te hebben aangetroffen bij de Criminele Inlichtingendienst Kennemerland. Daar waren destijds de rechercheurs Langendoen en Van Vondel werkzaam, het 'koningskoppel' uit de IRT-affaire.

Hoewel niemand ontkent dat Kris J. politie-informant was, wil ook niemand dat bevestigen. Zwijgen is het parool geworden, zowel voor de betrokken ex-rechercheurs als voor de criminelen met wie justitie een 'deal' (praten in ruil voor strafvermindering) wil sluiten. Langendoen en Van Vondel beroepen zich op hun beroepsgeheim. Het druist volgens hen tegen alle regels in, de identiteit van een informant prijs te geven. Zelfs de betrokken officier van justitie uit die periode huldigt dat principe.

Kort na de publicatie van het rapport-Kalsbeek werd niet alleen Kris J. gearresteerd, maar ook een andere topcrimineel, Mink K., die een hoofdrol zou hebben gespeeld in het dubbelspel van politieverklikker en lucratieve cocaïnesmokkel. Hij is inmiddels veroordeeld wegens het bezit van een enorme wapenuitrusting. Mink K. zou bereid zijn geweest corrupte overheidsfunctionarissen te noemen, in ruil voor strafvermindering. Maar dat ging Kalsbeek te ver. De deal werd later afgeblazen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.