NIEUWS

Vrees groeit dat veel briefstemmen ongeldig worden verklaard

Het lijkt er steeds meer op dat bij het voor Nederland nieuwe briefstemmen veel misgaat.

Briefstemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen worden geopend in de Jaarbeurs Utrecht. Beeld ANP
Briefstemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen worden geopend in de Jaarbeurs Utrecht.Beeld ANP

Alleen al uit een telling in het Noord-Brabantse Bernheze blijkt dat in die gemeente 8,5 procent van de tot nu toe ingediende briefstemmen ongeldig is. Bij reguliere verkiezingen die geen coronamaatregelen vereisen is doorgaans 0,3 procent van de stemmen ongeldig.

Ook heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken nog afgelopen weekeinde een instructie doen uitgaan aan gemeenten om bij een bepaalde fout in de procedure de stem toch te laten meetellen. Dat is in het geval dat het stemgeheim overeind blijft. Niettemin groeien de zorgen dat veel briefstemmen ongeldig moeten worden verklaard.

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken maakte vorige week woensdag al bekend dat het is misgegaan met 2,5 procent van de toen uitgebrachte 400 duizend briefstemmen. Het betrof toen louter mensen die abusievelijk de bescheiden in de verkeerde, niet van een antwoordnummer voorziene envelop hadden opgestuurd.

Het is aannemelijk dat veel briefstemmers nog andersoortige fouten hebben begaan, zoals ook blijkt uit de ervaring in Bernheze. Het gaat dan om het samen terugsturen van de zogeheten stempluspas én het ingevulde stembiljet in de envelop die louter is bedoeld voor het biljet. Omdat die envelop pas woensdag mag worden opengemaakt, dreigt dan schending van het stemgeheim en dat maakt dat deze fout leidt tot een ongeldige stem.

Door de vingers zien

Het ministerie van Binnenlandse Zaken bevestigde maandagmiddag het ‘signaal’ van Bernheze te hebben opgevangen. Of ook uit andere gemeenten berichten doorsijpelen over veel fouten bij het briefstemmen kon of wilde het ministerie niet zeggen. In de tijdelijke Wet verkiezingen Covid-19 is ruimte gelaten om bepaalde fouten (zoals het niet ondertekenen van de stempluspas) door de vingers te zien.

Wel werd erkend dat nog in het weekeinde, na een ‘casus’ in een niet nader genoemde gemeente, een instructie naar alle gemeenten is uitgegaan om bij constatering van een bepaalde fout de stem toch te laten meetellen. Het ging hierbij om een geval waarbij én het stembiljet én de stempluspas in een verkeerde envelop zijn gestopt, maar wel gescheiden van elkaar.

Onder meer de ouderenbond Anbo waarschuwde al eerder dat bij het briefstemmen veel mis kan gaan, mede op basis van een eerdere proef in Den Haag. De mogelijkheid om per brief deel te nemen aan de verkiezingen in coronatijd is voorbehouden aan een specifieke, maar wel grote groep kiezers: 2,4 miljoen 70-plussers.

Opiniepeiler Maurice de Hond concludeerde afgelopen weekeinde dat 42 procent van de 70-plussers daadwerkelijk per post stemt. Dat is een hoger percentage dan door het ministerie van Binnenlandse Zaken ingeschat. Hoeveel van die stemmen uiteindelijk ongeldig zijn verklaard wordt vermoedelijk donderdag of vrijdag duidelijk wanneer alle processen-verbaal zijn opgemaakt.

Roep om foute briefstemmen toch mee te laten tellen

Bij de diverse politieke partijen bestaan zorgen over de verwarring bij het briefstemmen. Wat ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers betreft moeten die stemmen gewoon worden meegeteld. ‘Ik wil dat de minister binnen de grenzen van de wet alles op alles zet om te voorkomen dat kleine vormfouten ervoor zorgen dat stemmen niet meetellen’, zegt hij. ‘Omdat iedere stem telt.’

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken noemt het ‘ontzettend kwalijk als er inderdaad zoveel stemmen van 70+ Nederlanders verloren gaan’, zegt zij op Twitter. ‘Er moet snel opheldering komen van de minister hoe dit kan en wat ze eraan gaat doen.’

Ook SP’er Ronald van Raak maakt zich zorgen over de verwarring, en heeft volgens de NOS Kamervragen gesteld. 50PLUS, een van de partijen waar relatief veel 70plussers op stemmen, stelt voor om stembureaumedewerkers een speciale geheimhoudingsverklaring te laten tekenen zodat stemgeheim gewaarborgd is, zegt lijsttrekker Liane den Haan. Zij noemt de situatie ‘schokkend’, en wil dat de stemmen alsnog worden geteld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden