Vreemdelingenlegioen oefent voor Bosnië 'Sneuvelen staat in ons contract'

Vanachter de glazen van een donkere zonnebril kijkt de kolonel naar zijn oefenende troepen. Goedkeurend slaat hij met de officiersstaf in de palm van zijn hand....

BART RIJS

Van onze correspondent

Bart Rijs

TOMISLAVGRAD

Het wijdse berglandschap rondom Tomislavgrad, in het Kroatische deel van Bosnië, is veranderd in één groot oefenterrein voor de VN-interventiemacht. Tanks van het Franse Vreemdelingenlegioen razen hellingen op en af, pansterwagens gaan in de aanval, soldaten bestormen een denkbeeldige stelling en transporthelikopters zoemen door de lucht.

Het Vreemdelingenlegioen straalt een macht en agressiviteit uit die de VN-vredesmacht in Bosnië tot nu toe heeft ontbeerd. Kolonel Lecerf wijst op het wapenschild met het embleem van het onderdeel dat hij commandeert: de ijzeren vuist.

Nooit waren de problemen van de VN zo urgent. Het veilige gebied Gorazde wordt bedreigd, Bihac is aangevallen en volgens de Bosnische Serviërs is Zepa al gevallen. Overal zitten blauwhelmen in het nauw. Het inzetten van de interventiemacht lijkt de allerlaatste kans om de mislukte VN-missie in Bosnië te redden.

De Nederlandse kolonel Patrick Cammaert brengt lange dagen door in de planningstent op het hoofdkwartier van Task Force Alfa, één van de twee onderdelen van de interventiemacht. Als plaatsvervangend chef-staf dient hij mogelijke operaties van alle kanten te bekijken en door te rekenen.

'Wij zijn hier niet om oorlog te voeren,' benadrukt Cammaert nog maar eens. De interventiemacht is alleen een middel waarmee de VN hun vredestaken beter kunnen uitvoeren. De kolonel is verre van enthousiast over het idee de interventiemacht in te zetten bij de verdediging van de Gorazde. 'Dat is een lastige operatie met grote risico's.'

Dat Servië en Montenegro bij de oorlog betrokken raken is één van die risico's. De soldaten van de interventiemacht kunnen alleen door de lucht naar de enclave worden gebracht. Daar is een luchtverdedigings-paraplu voor nodig die zich uistrekt boven het aangrenzende deel van Joegoslavië.

Maar voorlopig lijkt de snelle interventiemacht nog vóór de eerste operatie in het Bosnische moeras gezonken, net als de rest van de vredesmacht. Tot frustratie van Cammaert is Task Force Alfa nog altijd niet gevechtsklaar.

De president van de Moslim-Kroatische federatie, Kresimir Zubak, heeft de grens gesloten voor de groen geschilderde voertuigen van de interventiemacht. De Kroaat eist opheldering van de VN over het doel van de interventiemacht. Besprekingen liepen op niets uit. 'Onze bewegingsvrijheid is gereduceerd tot nul,' zegt Cammaert. De VN vermoeden dat de Moslims en Kroaten op deze manier invloed hopen te krijgen over de inzet van de interventiemacht.

Een groot deel van Task Force Alfa zit vast in de Kroatische havenstad Split. Ook de honderdtachtig Nederlandse mariniers van de mortierbatterij doden daar de tijd met oefenlessen en sportuurtjes. Volgens planning had de interventiemacht begin deze week operationeel moeten zijn.

Als de Contactgroep tot overeenstemming komt over de inzet van de interventiemacht, zal de operatie waarschijnlijk toevallen aan de Franse legionairs. Kolonel Lecerf zwaait de deur van zijn gepantserde commandowagen open en wijst aan: mitrailleurs, munitie, brandstof, rantsoenen voor zes dagen, water. Net als de rest van zijn regiment is hij klaar voor vertrek; het enige dat nog ontbreekt is het bevel.

Het is waarschijnlijker dat de legionairs de konvooien zullen moeten beveiligen die over de berg Igman naar Sarajevo rijden, dan dat ze naar Gorazde zullen vertrekken. 'Krijgen we die opdracht, dan is dat een taak die aan de snelle interventiemacht kan worden toegedacht,' formuleert Cammaert voorzichtig. Net als andere officieren van de interventiemacht heeft hij de gevaarlijke route persoonlijk verkend.

Als konvooien de stad veilig willen bereiken, dan zullen de VN het Servische geschut moeten uitschakelen dat de weg nu voortdurend onder vuur neemt. Het geschut staat opgesteld in het zwaar versterkte voorstadje Ilidza, maar daar zijn de legionairs niet van onder de indruk. 'Anders dan de blauwhelmen', zegt majoor Cristophe Gomart met nadruk, 'kunnen wij elk niveau van geweld met gelijk geweld beantwoorden.'

De Franse legionairs oefenen zich in de bergen rond Tomislavgrad niet in het handhaven van de vrede, maar in vechten.

Drie soldaten liggen voor dood in hun pantserwagen. Op hun tuniek is een briefje geprikt. Op de één staat: nekschot, op de tweede: gebroken heup, op de derde: scherf in buik. De legerarts komt aanstuiven in een wolk bruin stof; binnen twee minuten zijn de namaak-gewonden verbonden en afgevoerd.

Stafofficieren op het hoofdkwartier van de VN-macht in Zagreb schatten dat 4 procent van de soldaten bij operaties van de interventiemacht zal worden 'uitgeschakeld'.

Kolonel Lecerf heeft daar geen moeite mee 'Dat we kunnen sneuvelen staat in ons contract,' grijnst hij. Dit is de elfde of twaalfde keer dat hij ten strijde trekt, hij is de tel kwijtgeraakt. Uit zijn borstzakje haalt hij de erecode die bij de uitrusting van elke legionair hoort. 'Punt zes,' leest hij voor. 'De missie is heilig en moet worden uitgevoerd, tot het einde toe.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden