Vreemde plek, de voorhoede

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kuinst. Deze week: opmerkelijke stadsobservaties in het Stadsarchief en aaibaar werk van Raymond Barion.

Hamid el Kanbouhi, Metro 2012. Beeld Collectie ministerie v. BuZa

Amsterdam, 31 mei

Er is een vervelende city marketing-hobby die nodig moet stoppen: een stad reduceren tot haar skyline. Zelfs in ons lage landje (ons lage kikkerlandje, zou ik bijna opschrijven) zag ik tekeningen van het silhouet van een paar gebouwen, van, zeg, de Magere Brug naast het Paleis op de Dam naast een kloeke Hollandse molen, grafisch en loeistrak. Amsterdam, de fantasieversie, zoiets. Geschikt voor al uw buttons en ansichtkaarten. De kunstenaars die zich op uitnodiging van Stadsarchief Amsterdam op straat begaven, zul je niet betrappen op dergelijke flauwiteiten. Op de expositie Stadstekenaars van Amsterdam stelde ik goedkeurend vast dat het gezicht van een stad wordt bepaald door mensen. Door mensen die kijken naar andere mensen, ook. Arie Schippers bijvoorbeeld, de officiële stadstekenaar van 2016. Hij fietst door de stad, stopt als een tafereel hem bevalt, neemt plaats achterop zijn fiets en legt zijn schetsboek op zijn zadel. Hij vangt wie ongemerkt staat te poseren. Doet-ie goed, Arie.

Maar het was niet Arie Schippers bij wie ik in deze tentoonstelling het langst bleef kijken; noch waren het de fraaie zwart-witwaterverfportretjes van Hamid el Kanbouhi. Mijn favoriete werk behelsde een diavoorstelling van foto's, voor deze gelegenheid uit het archief gehaald. Eén foto in het bijzonder liet me niet los. Een man ligt achterover op de kappersstoel. De kapper fatsoeneert met een klein schaartje zijn snor. En nu komt het: de ogen van de man zijn bedekt met twee witte dingetjes die halve wattenschijfjes lijken. De stem van de kapper bij alle foto's uit Dirk van der Burgs serie Geknipt in Amsterdam zit namelijk geluid legt uit dat zijn klant bang is dat er kleine haartjes in zijn ogen springen. 'Daarom', zegt hij, 'heeft meneer zelf iets ontworpen.' Het intrigeerde. Wanneer zou de man begonnen zijn met het gebruiken van de halve maantjes? Zou hij ze hergebruiken of steeds nieuwe exemplaren meenemen? Natuurlijk laat deze fotoreeks je van alles denken over Amsterdam en is Van der Burg iemand die kijkt waar het interessant is, het soort kunstenaar dat het stadsarchief telkens vindt. Maar wat ik vooral dacht: konden we allemaal onze angsten maar bezweren door zelf 'iets te ontwerpen', te knippen en te plakken. En dat een ander daar dan met zo veel zorg en respect mee omgaat. Ik moet weer eens naar de kapper ja, dat dacht ik ook.

Stadstekenaars van Amsterdam, Stadsarchief, t/m 11/9.

Amsterdam, 1 juni

Vreemde plek, de voorhoede. Zij bestaat uit hoogst eigenzinnige mensen die het hoogst eigenzinnige vieren, maar komt er dan eens iemand langs die echt op zichzelf staat, die er een waarlijk eigen visie, techniek, belevingswereld, iconografie op nahoudt, dan wordt hij vaak in het hokje van de outsider-art geduwd, of, nog vaker (en ergerlijker): genegeerd. Hetgeen prima het gevolg kan zijn van externe factoren. Dat de passende woorden, het juiste verhaal om het beeld uitlegbaar en dus verkoopbaar te maken, op het moment van voltooiing niet voorhanden waren. Hoe anders is het te verklaren dat de schitterende, ambitieuze en eigenzinnige schilderijen van Raymond Barion nu pas in een solo zijn bijeengebracht (bij Upstream, Amsterdam)? Raymond Barion is een bijna 70-jarige schilder en ex-docent van de Akademie St. Joost, Breda. Men kan denken dat Raymond Barion een verzinsel is van galeriehouders Nieck de Bruijn en Martijn Dijkstra, maar ja, dat docentschap aan St. Joost, hè, van 1975 tot 2010, honderden studenten. Tweeënhalve dag per week gaf hij ze les. Op de andere dagen maakte hij schilderijen. Daar nam hij de tijd voor. Slechts dertig voltooide hij er, een krappe twee per jaar, voorstudies en assemblages niet meegerekend. Daarvan hangen er zeven bij Upstream, waarvan vijf voor de verkoop.

Raymond Barion, zonder titel. Beeld Foto: Gert-Jan van Rooi

Het zijn frappante dingen: groot, kleurrijk, en geschilderd met de air-brushtechniek. Zij onderscheiden zich door hun isometrische perspectief, een afbeeldingswijze die je aantreft bij militaire cartografen en architecten en in de videospellen-reeks The Sims, een perspectief waarin voor-, zij-, en bovenaanzicht tegelijk zichtbaar zijn en de lijnen elkaar altijd raken op een hoek van 120 graden; ze onderscheiden zich ook door de zonderlinge interieurs en fantasielandschappen erop: een raketbasis gestut door een neon-kleurige waterglijbaan; een geabstraheerd olieplatform in een woestijn van ongeprepareerd canvas; een hotel dat een tekstverwerker lijkt. Het valt niet mee om in deze fraaie tentoonstelling een favoriet te kiezen. De Francis Bacon-hommage dan maar. Een interieur met een salontafeltje op een Afghaans tapijt, waarover onder meer vliegende herten kruipen; in het midden een eilandje geschilderd in vinnig Bacon-oranje. Het geheel kent een fraaie afwisseling van schildershanden, van airbrush egaal naar dikker in de verf. Daar heeft Barion kleine vezels door de verf gegooid, nog een Bacon-truc. Het oogt zacht. Als het kon, zou je het aaien.

Isometric Landscapes, Raymond Barion, Upstream gallery, t/m 2/7.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.