Vreedzame haat

De ironie is dat juist door zijn orthodoxie te verdedigen, Fawaz Jneid zijn orthodoxie moeilijker kan volhouden. Orthodoxie en dialoog staan haaks op elkaar.

Praten helpt. Zelfs als het een debat lijkt tussen doven. Afgelopen donderdag gingen Ahmed Marcouch, de stadsdeelvoorzitter van Amsterdam-Slotervaart en Fawaz Jneid, de imam van de Haagse As Soennah moskee met elkaar in debat bij Pauw en Witteman.

Het was een moeizaam gesprek. De imam sprak Arabisch en keek Marcouch in het begin niet aan. Hij tooide zich met een superieur lachje, het kenmerk van mensen die geloven de waarheid in pacht te hebben en niet geïnteresseerd zijn in de mening van anderen.

Die dag stonden de twee ook al met een briefwisseling in de Volkskrant. Marcouch was begonnen met een open brief aan de imam, omdat deze hem voor hypocriet had uitgemaakt. Dat is een zware aantijging omdat het betekent dat iemand zich wel voordoet als moslim, maar er geen is.

De retoriek van het antwoord van de imam is glashelder:

1)Een oordeel over de islam is alleen voorbehouden aan mensen die heel veel kennis hebben van de heilige teksten.

2) Hij heeft het recht om seksuele afwijkingen te veroordelen.

3) Als Marcouch kwalijke zaken als vrouwenonderdrukking koppelt aan de islam, schaart hij zich in het kamp van islamhaters als Wilders en Hirsi Ali.

4) De taak van moslim-politici als Marcouch is om zich te weer te stellen tegen onrecht dat moslims wordt aangedaan, zoals gemengd schoolzwemmen.

De impliciete boodschap is consequent dat Marcouch een verrader is die het verdient verstoten te worden.

Baard of baan

Marcouch stelt daar tegenover dat de imam met zijn radicale boodschap en zijn letterlijke lezing van de heilige teksten zijn achterban belemmert volwaardig deel te nemen aan de samenleving. Hij wil dat jongeren als ze moeten kiezen voor een baard of een baan, voor het laatste kiezen. De geest van de islam is in zijn optiek belangrijker dan de vorm. Hij wil dat iedere moslim zelfstandig leert denken en eigen keuzen maakt. Dat staat haaks op de orthodoxie van de imam.

De twee standpunten liggen zover uit elkaar dat het gesprek al snel een kwestie is van langs elkaar praten in plaats van met elkaar. Daar had het bij Pauw en Witteman ook veel van weg. Toch heeft het wel degelijk wat opgeleverd. Op vrijdag distantieerde de voorzitter van het samenwerkingsverband Marokkanen in Nederland zich van de onverdraagzame boodschap van de imam. Hij wilde zich niet laten gijzelen door iemand die ‘pretendeert de enige waarheid over de islam te verkondigen’.

Daarmee neemt hij expliciet afstand van de oproep van de imam om de rijen gesloten te houden onder het mom dat wie kritiek heeft op de islam, zich plaatst in het kamp van islamhaters als Wilders.

Bovendien stond er gisteren in de Volkskrant een ingezonden brief van Fawaz Jneid waarin hij expliciet ontkent een fatwa over Marcouch te hebben uitgesproken. Hij stelt ‘dat wij elke vorm van provocatie, geweld of agressie jegens eenieder die er een andere mening of credo op na houdt, openlijk en uitdrukkelijk veroordelen’.

Andersdenkenden

Is de man die eerder verwensingen uitsprak over Theo van Gogh en Hirsi Ali plots van zijn haat jegens de westerse samenleving genezen? Dat lijkt ongeloofwaardig. Toch is het een belangrijke uitspraak. Nog steeds zal hij strijden tegen andersdenkenden en homoseksuelen veroordelen, maar hij kan ze nu niet meer zo gemakkelijk verketteren. Hij heeft zich bekeerd tot vreedzame haat.

De ironie is dat juist door zijn orthodoxie te verdedigen, Fawaz Jneid zijn orthodoxie moeilijker kan volhouden. Orthodoxie en dialoog staan haaks op elkaar. De Duitse filosoof Habermas stelt dat iedereen die meedoet aan een gesprek de ander als gesprekspartner erkent.

Met die erkenning verbindt hij zich ook impliciet aan het ideaal van een machtsvrije discussie. Niet de machtspositie, maar het sterkste argument moet de doorslag geven. In het debat telt ieders mening. Het idee van de imam dat alleen mensen mogen meepraten die voldoende kennis hebben van de islam, is daarmee van de baan. Het verbannen van andersdenkenden staat helemáál haaks op een goed debat.

Wilders is bang voor een islamisering van Nederland als moslims zich gaan bemoeien met het publieke debat. Maar het tegenovergestelde is het geval. Iedereen die mee discussieert, raakt besmet met een democratisch ethos. Deelnemers aan een debat claimen de vrijheid zelf te bepalen wat goed en kwaad is en gunnen daarmee anderen dezelfde vrijheid.

Het levert de onafhankelijkheid van geest op waar Marcouch voor pleit. Dus is de conclusie dat hoe meer Fawaz zich publiekelijk keert tegen Marcouch, des te meer Marcouch zijn zin krijgt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.