Reportage Vredeswandelingen

‘Vredeswandelingen’ in het verboden grensgebied tussen Noord- en Zuid-Korea, waar geen burger sinds 1950 een stap heeft gezet

Terwijl het vredesoverleg tussen Noord- en Zuid-Korea stilligt, biedt Zuid-Korea burgers vredeswandelingen in de gedemilitariseerde zone tussen de landen. De natuur heeft vrij spel in het verboden grensgebied, zien de twintig wandelaars – en de tien soldaten die hen begeleiden.

Gids Park, met wit safarihoedje, spreekt de in fluorescende hesjes gestoken wandelaars toe tijdens de meest oostelijke van de drie vredeswandelingen in de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid Korea. Beeld Jeroen Visser

Gids Park Jeong-hye wijst op de verlaten spoorrails die dwars door het niemandsland tussen Noord- en Zuid-Korea loopt. Haar gezicht betrekt theatraal als ze vertelt hoe deze spoorweg eigenlijk van het noordelijkste puntje van Korea naar de zuidelijke stad Busan had moeten leiden. ‘De opdeling van ons land na de Tweede Wereldoorlog maakte een bruut einde aan die plannen’, zegt Park. ‘Maar gelukkig’ – haar gezicht klaart weer op – ‘hebben de leiders van Noord- en Zuid-Korea vorig jaar afgesproken dat de treinverbinding er alsnog gaat komen. En niet alleen van Noord naar Zuid. De treinen zullen helemaal naar Rusland gaan rijden en ons land eindelijk in verbinding stellen met het continent.’

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Het is een passend begin van de ‘vredeswandeling’, een tocht van een paar kilometer door de gedemilitariseerde zone (DMZ), een strook van 248 kilometer lang en 4 kilometer breed tussen de twee Korea’s. Na de Koreaanse oorlog (1950-53) werd deze buffer ingesteld om de legers van beide landen op afstand te houden. Een beperkt aantal soldaten mag in de eigen helft van de DMZ patrouilleren.

Vorig jaar spraken de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in en de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un af om deze DMZ in een ‘vredeszone’ te veranderen. De propagandaluidsprekers werden verwijderd, aan elke kant gingen tien uitkijkposten tegen de vlakte en in de Veiligheidszone – waar delegaties elkaar kunnen ontmoeten – werd het dragen van wapens uitgebannen. Zuid-Korea voegt daar nu op drie plekken zogenoemde vredeswandelingen aan toe.

Helmgras en prikkeldraad

We volgen de meest oostelijke route. Het is een gebied waar sinds 1950 geen burger meer een stap heeft gezet, een unicum in het dichtbevolkte Korea. Rechts, achter 2 meter hoge, V-vormige hekken vol prikkeldraad, ligt een ongerept stuk zandstrand waar het helmgras bijna het water heeft bereikt. Aan de andere kant van het pad begint een heuvellandschap waar het groen vrij spel heeft. Onder aan de heuvels vechten soorten bomen om ruimte, hogerop hebben de naaldbomen gewonnen.

Naast het pad groeien wilde roze rozen boven hun rozenbottelstruik uit, verderop floreert de witte akkerlinde. Gids Park, die een wit safarihoedje draagt, valt even stil als een jong hert uit de struiken komt rennen en de wandelaars aanstaart. Ze grijpt haar microfoontje en roept: ‘Goeiemorgen! Goeiemorgen!’, waarna het dier terug het bos in vlucht.

De deelnemers, die allemaal een geel fluorescerend hesje dragen, zijn door loting geselecteerd. ‘Ik ben heel enthousiast over deze wandeling’, zegt Lee Hyun-mee. ‘Vorig jaar kon ik de DMZ alleen vanuit de verte zien vanaf het observatorium in Goseong. Ik ben zo blij dat ik hier nu zelf kan lopen.’

Haast therapeutisch 

Waar veel Zuid-Koreaanse jongeren weinig interesse tonen in Noord-Korea, leeft de scheiding van de natie nog wel bij veel ouderen zoals Lee. Voor haar is deelname aan de vredeswandeling haast therapeutisch, zegt ze. ‘Dit gebied is voor mij als een litteken van de Koreaanse oorlog. De scheiding is zo’n tragedie. Dat voel ik hier bij elke stap.’

Mensen zoals Lee steunen het beleid van president Moon, die toenadering zoekt tot Noord-Korea. Op 27 april vorig jaar ontmoette hij Kim tijdens een historische ontmoeting in het midden van de DMZ. Daarna zagen ze elkaar nog twee keer. Ze spraken af om op allerlei terreinen – militair, economie, sport – samen te werken. Een voorwaarde van Moon was wel dat Noord-Korea met de VS een deal zou sluiten over het opgeven van zijn kernwapens.

Uitzicht op de bergtoppen van Noord-Korea. ‘Vorig jaar kon ik de DMZ alleen vanuit de verte zien vanaf het observatorium in Goseong. Ik ben zo blij dat ik hier nu zelf kan lopen', zegt een van de wandelaars. Beeld Jeroen Visser

Precies daar stokt het nu. De tweede onderhandelingsronde tussen Kim en de Amerikaanse president Trump, afgelopen februari in de Vietnamese hoofdstad Hanoi, liep uit op een drama. De twee gingen zonder akkoord uit elkaar en beschuldigden elkaar van het stellen van onrealistische eisen.

De vredeswandelingen zijn voor Zuid-Korea een manier om intussen toch iets te doen en hoop te bieden. Halverwege is een kunststoffen ‘boom van vrede’ gezet, waar deelnemers een boodschap op een kaartje kunnen schrijven. Op een van de kaartjes heeft iemand geschreven: ‘Lieve opa, oma, papa; ik hou van jullie, rust in vrede. Ik ben nu dicht bij jullie Noord-Korea. Ik hoop dat ons land op een dag weer een wordt.’

Maar het blijft oorlogsterrein, ook in vredestijd. Tien soldaten vergezellen de twintig wandelaars op de tocht. Ze zorgen er onder meer voor dat iedereen netjes op het pad blijft. In de DMZ liggen naar schatting meer dan een miljoen landmijnen, vertelt Park. Alsof die waarschuwing niet afdoende is, voert de route langs een verwrongen vorkheftruck die hier in 2003 op een mijn reed.

Uitkijkpost

De wandeling eindigt bij een uitkijkpost, waarvandaan je Noord-Koreaanse wachtposten kunt spotten. Fotograferen is hier verboden, omdat de vijand aan de hand van de foto’s de locatie van de uitkijkpost zou kunnen bepalen. Achter de gedenksteen die president Moon hier eind april liet neerzetten – ‘Hier begint de weg naar vrede’ - staan geen 2 maar 3 meter hoge hekken met prikkeldraad. Deelnemer Park Jang-so (52), vandaag ‘op gezinsuitje’ met vrouw en dochtertje, diende ooit in dit gebied als officier in het Zuid-Koreaanse leger. Hij is hier om de plek na al die jaren nog eens te zien. De DMZ als vredeszone, ziet hij het al? ‘Het is hier geen steek veranderd’, aldus Park.

In de verte spoelt de zee kalm op de stranden van een kleine baai waarover ze in Goseong zeggen dat alle vissen er oud worden. Erachter glooien de bergtoppen van Noord-Korea. Een van de toppen is van de Kumgang, een roemruchte berg die vanwege zijn schoonheid voor veel Zuid-Koreanen een haas mythische status heeft. Zo ook voor Park. ‘Zodra het kan, pak ik de auto en rij ik erheen’, zegt hij. ‘Dat is mijn droom.’

Achter kondigt gids Park het einde van de wandeling aan. ‘Vergeet niet het stof van jullie schoenen te blazen met het windpistool’, zegt ze enthousiast. ‘Zo komt er geen stof in de bus.’

Vastgelopen vredesoverleg

Sinds de mislukte top tussen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Amerikaanse president Donald Trump, vier maanden geleden in Vietnam, ligt de samenwerking tussen Noord- en Zuid-Korea stil. Geen overleggen, geen familiereünies, geen economische samenwerking. Alleen de opgravingen van stoffelijke overschotten van de in de oorlog gesneuvelde militairen in de DMZ gaat door, maar dit werk wordt dan ook volledig door de Zuid-Koreanen verricht.

‘De Noord-Koreanen zijn hun positie aan het heroverwegen en we moeten afwachten wat dat oplevert’, zei minister van Eenwording Kim Yeon-chul begin deze maand op een persbriefing in Seoul. ‘Tot die tijd zijn onze gesprekken ook opgeschort.’ Vorige week liet Trump weten weer een ‘prachtige’ brief te hebben ontvangen van Kim, wellicht een teken dat het overleg binnenkort weer wordt voorgezet.

Eenmaal in de onderhandelingskamer bleek de ‘speciale relatie’ van Kim en Trump in februari niet genoeg om tot een akkoord over afbouw van het Noord-Koreaanse kernwapenarsenaal te komen. Lees hier onze analyse over de milsukte top terug: ‘Hij heeft een visie, maar het is niet bepaald onze visie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden